2-Komisyoncu, kendi adına ve müvekkili hesabına işlem yaptığından komisyoncu, tacirin dolaylı temsil yetkisini haiz yardımcısı olarak nitelendirilmektedir. Komisyoncu, kendi adına müvekkili tacir hesabına hukuki işlemler gerçekleştirmiş olduğundan, yapılan hukuki işlem neticesinde doğan hak ve borçlar kendisine aittir. Burada yapılan işlemler dolayısıyla müvekkilin hak ve borçlara sahip olabilmesi için, komisyoncunun alacak ve borçları TBK m.40/3 uyarınca devretmesi gerekir. Bu itibarla, komisyon sözleşmesinin temeli hak devrine dayalı bir sözleşme olarak nitelendirilmesi gerektiği kanaatindeyiz. 3- TTK m. 4 gereği; komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545’nci maddelerinde…
4- Komisyoncunun iş görme borcu, asli edim yükümüdür. Sözleşme esas olarak bu amaçla imzalanmaktadır. Komisyoncu üçüncü kişi ile bir iş görme edimini bir yapma borcunu ifa etmektedir. Komisyoncu, müvekkilinin yapılmasını istediği sözleşmeyi üçüncü şahısla ya da yasal koşulları varsa bizzat kendisi ile yapar. Esas olarak bu borç komisyoncu tarafından bizzat yerine getirilmelidir. Ancak TBK m.506/1’ e göre; vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir. Komisyoncunun…
İş görme sözleşmelerinde, görülecek işin niteliğine göre daha az ya da daha çok olarak…
5- TBK m.502/2 ve TBKm.532/2 uyarınca, vekilin iş görme borcuna ilişkin düzenlemeler,…
6-Alt vekâlette, vekil eden (ilk komisyon sözleşmesinde) ile alt vekil (komisyoncunun vekili) arasında sözleşmeye dayalı bir ilişki bulunmamakla birlikte, TBK m. 507/3 uyarınca, vekâlet veren (vekil eden) V’nin komisyoncunun komisyoncusuna (alt komisyoncuya) karşı, kanundan ileri gelen doğrudan doğruya talep hakları bulunmaktadır. Kanundan doğan bu hak uyarınca, vekil edenin (vekâlet veren), özellikle alt komisyon sözleşmesinin gereği gibi ifa edilmesini isteme hakkı bulunmakta ve buna riayet edilmemesi halinde tazminat isteyebilmektedir. Burada önemli olan komisyoncu tarafından atanan üçüncü kişinin, alt komisyoncu olarak mı yoksa ifa yardımcısı olarak mı atanıp atanmadığı hususudur. Bu tespit TBK m.507/2 ile getirilen sorumluluğunun uygulanma alanının tespiti açısından son derece mühimdir. TBK m.507/2, TBK m.116’ya istisna teşkil edecek şekilde, yardımcı şahısların davranışlarından sorumluluk açısından, vekile, kolaylaştırılmış bir sorumluluk, bir nev’i imtiyaz tanımaktadır. TBK m.507/II’nin uygulanma alanını vekilin, ikame şahsa başvurmasını yalnızca vekâlet verenin menfaatine olduğu hallerle sınırlı olarak yorumlamak düşünülebilir. Burada vekil, ikame ettiği şahsa, iş kapasitesini ya da kazancını yükseltmek gibi sadece kendi menfaatleri gereği başvurmuşsa, artık vekil, ikame ettiği şahsın davranışlarından TBK m.116 uyarınca mesul olur. Ancak vekil, sadece vekâleti, gereğince ifa edebilmek adına, salt vekâlet verenin menfaatleri doğrultusunda bir üçüncü şahsa başvurmuşsa, artık ikame etmiş olduğu kişinin davranışlarından sorumluluğunu TBK m.507/II’ye dayandırmak gerekecektir. Vekâlet ve dolayısıyla komisyon sözleşmesinin dışındaki sözleşmelerde, borcun ifasının…
7- Kanımızca vekilin aydınlatma yükümü, bilgi verme yükümü sadakat yükümünün somutlaşmış hallerinden birisidir. Vekâlet sözleşmesinde vekilin, vekâlet verenin menfaatine işi görmesi vekâletin temelidir. Sadakat yükümü, vekilin, vekâlet verenin menfaatlerini, sözleşmenin amacı çerçevesinde koruyacağını ve davranışlarının, vekâlet verenin menfaatine tabi olacağı yönündeki yükümlülüğünü ifade etmektedir. Vekilin, aydınlatma yükümünün TBK m.508/II’de düzenlenen, vekilin hesap verme borcundan farklı olduğunu belirtelim. Zira aydınlatma yükümü, vekâlet verenin bir talebi olmaksızın, TBK m.506/II’den kaynaklanmakta olup vekil, özenli bir vekâletin gerektirdiği her zaman, karşı tarafın bu konuda bir talebi olmasa da, kendiliğinden, faaliyetlerine ilişkin bilgi verir. Ancak, kaynağını TBK m.508/I’in oluşturduğu hesap verme yükümü, bir soruya cevap oluşturur. Bir diğer anlatımla vekil, hesap verme yükümünü, vekâlet verenin bu konudaki talebi üzerine borçlanmaktadır. Şu halde, komisyon sözleşmesinde TBK m.533/1’de düzenlenen bilgi verme yükümlüğünün temelini TBK m.508’e dayandıran görüşe dayandırmayı isabetli bulmuyoruz. Kanımızca bilgi verme yükümü, TBK m.506’da düzenlenen sadakat yükümünün özel bir görünümü olarak kabul etmek gerekir. Zira komisyoncu, vekâlet veren kendisine soru sormasa da, komisyon sözleşmesinin gereği gibi ifa edilmesi için gerekli olan bilgiyi vekâlet verene iletmelidir. Aksi halde TBK m.112 anlamında sorumluluğu gündeme gelecektir. 8- Talimat, vekâlet verenin, vekâlet sözleşmesinin kurulmasından sonra vekile,…
