3. Üçüncü kişi yararına sözleşmenin genel bir kavram olması, özel bir sözleşme türünü ifade etmemesi, onun dogmatik yapısının bir bütün olarak gelişmesini engellemiştir. Bu nedenle bağımsız bir üçüncü kişi yararına sözleşme kavramı gelişmemiş, üçüncü kişi yararına sözleşme, içinde barındırdığı özel sözleşme türünün niteliklerine göre bir karaktere bürünmüştür. Kanun koyucunun özel olarak düzenlediği üçüncü kişi yararına hayat sigortası sözleşmeleri ve taşıma sözleşmeleri, üçüncü kişi yararına sözleşmenin örnekleridir. Fakat özel hükümler gereği, tâbi oldukları hukukî rejim TBK md. 129’un öngördüğü rejimden farklılık gösterir. TBK md 129, genel bir norm olması dolayısıyla, uygulamada or-

4. Eksik üçüncü kişi yararına sözleşme ile lehdara yapılan yararlandırma,…

5. Sıradan bir sözleşmenin tarafı olabilecek herkes vaadeden ve vaadettiren…

6. Üçüncü kişi yararına sözleşmenin geçerliliği bakımından esas alınan ilişki, karşılık ilişkisidir. TBK md. 27 bakımından yapılacak inceleme, bu ilişkiye göre yapılır. Üçüncü kişi yararına sözleşmenin şeklini de, bu ilişkide kararlaştırılan edim yükümlülüğü belirler.

7. Tam üçüncü kişi yararına sözleşmede irade sakatlıkları bakımından özellik…

9. Tam üçüncü kişi yararına sözleşmede, lehdarın yanında vaadettiren de bir alacak hakkına sahiptir. Bu alacak hakkı, lehdara ifada bulunulmasına yönelik bir talep içerir. Vaadettiren ayrıca, vaadedenden lehdarın uğradığı zararı tazmin etmesini talep edebilir. Lehdarın ve vaadettirenin alacak hakları birbirinden bağımsız olsa da, aynı içeriğe sahiptir. Her iki alacak hakkının içeriği de ifanın lehdara yapılması yönündedir. Fakat lehdar ile vaadettiren arasında müteselsil alacaklılık ilişkisi mevcut değildir. Öğretide bu durum “özel bir alacaklılar çokluğu hali”…

10. Lehdar kendi alacak hakkı üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir. Vaadettiren ise hem kendi alacak hakkı, hem de lehdarın alacak hakkı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Fakat vaadettirenin lehdarın alacak hakkı üzerindeki tasarruf yetkisi, geri alma ve değiştirme yasağının başlaması ile son bulur. Geri alma ve değiştirme yasağı kural olarak lehdarın alacak hakkını kabul ettiğini beyan etmesi ile başlar.

11. Lehdar, kendi rızası dışında ona kazandırılan alacak hakkını reddederek…

14. Tam üçüncü kişi yararına sözleşmede borca aykırılık halinde, aynen ifa ve tazminat talebi dışında kalan seçimlik hakların kullanımı konusunda üstün tutulması gereken taraf, sözleşmenin tarafı olması nedeniyle, vaadettirendir. Lehdara sağlanan alacak hakkı geri alınabilir durumdaysa vaadettiren seçim yetkisini serbestçe kullanabilir. Fakat alacak hakkı geri alınabilir durumda değilse, aynen ifa ve gecikme tazminatını talep etme veya aynen ifadan vazgeçip müspet zararın tazminini talep etme hakkı münhasıran lehdara aittir. Sözleşmeden dönüp menfî zararın tazminini talep etme hakkı ise münhasıran vaadettirene aittir. Fakat lehdarın seçimi ile vaadettirenin seçimi karşı karşıya gelirse, vaadettirene öncelik verilir.

15. Tam üçüncü kişi yararına sözleşmede, lehdar uğradığı zarar nedeniyle vaadedene karşı tazminat talebinde bulunabilir. Lehdarın vaadedene yönelteceği tazminat talebi için vaadettirenin rızasını alması gerekmez. Vaadedenin lehdara karşı olan borca aykırı davranışı, değer ilişkisinde de borca aykırılığa neden olabilir. Zira çoğu zaman değer ilişkisindeki bir borcun vaadeden aracılığıyla ifa edilmesi amaçlanmaktadır. Vaadeden, değer ilişkisindeki borcun ifası amaçlanıyor ise vaadettirenin ifa yardımcısıdır. Bu durumda lehdar ifa yardımcılarından sorumluluk esasına dayanarak vaadettirene karşı tazminat talebinde bulunabilir. Vaadettiren de vaadedenin borca aykırı davranışı nedeniyle zarar görmüşse, vaadedene karşı tazminat talebi ileri sürebilir. Borca aykırılıktan lehdar da sorumlu olabilir. Bu durumda, lehdarın vaadedene karşı yan yükümlülüklerin ihlali nedeniyle sözleşmesel esaslara göre (borcun müspet ihlali) sorumlu tutulabilmesi için, alacak hakkını kabul etmiş olması gerekir. Aksi halde lehdar, vaadedene karşı ancak sözleşme görüşmeleri sırasındaki yan yükümlülüklerin ihlali nedeniyle culpa in contrahendo esasına…

Üçüncü Kişi Yararına Sözleşme

Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.

SONUÇ