Özel Mülkiyete Konu Taşınmazlarda Bulunan Madenlerin Hukuki Niteliği ve Eşya Hukuku Yönünden Sonuçları

27. Fiziki yapı itibarıyla maden ile arazi arasında sıkı bir maddi bağlılık bulunsa da, Türk hukukunda bu ilişki TMK m. 684’te düzenlenen klasik bütünleyici parça kuralıyla açıklanamaz. Zira Anayasa m. 168 ve Maden Kanunu m. 4 hükümleriyle madenler, bilinçli bir normatif tercihle arazinin mülkiyet rejiminin dışına çıkarılmış ve Devletin hüküm ve tasarrufu altına alınmıştır. Bu nedenle arazideki maden, iç ve dış bağlılık unsurlarını taşısa dahi Türk Medeni Kanunu anlamında bütünleyici parça olarak nitelendirilemez. Bununla birlikte maden, araziden fiilen ayrılıncaya kadar bağımsız bir eşya niteliği de kazanmaz ve aslın hukuki kaderine tâbi olmaya devam eder. Bu durum, kural olarak arazinin üzerinde yer alan yapılar bakımından da geçerli olan üst arza tabidir ilkesine benzemektedir. Ne var ki kanun koyucu, üst hakkı kurumuyla bu ilkeye bilinçli bir istisna getirerek yapıyı araziden hukuken ayırabilmekte ve onu bağımsız bir aynî hak konusu hâline getirebilmektedir. Madenler bakımından ise benzer bir hukuki ayrışmaya imkân tanınmamıştır. Bu sebeple maden, ancak fiilen araziden ayrıldığı anda bağımsız eşya niteliği kazanabilir; ayrılma gerçekleşinceye kadar ne Devlet ne de maden hakkı sahibi bakımından bağımsız bir aynî hak konusu oluşturur. Bu yapı gereği maden bakımından ayrı bir mülkiyet ilişkisinden söz edilmesi kav-