EN
TR
Ziyaeddin Efendi’nin sözlüğünü neşir için seçmemizin sebeplerinden biri, hukuk sözlükçülüğünün…
Sözlüğün Açıklamalarında Başvurulan Yollar
Sözlüğün adı “Mükemmel Istılâhât-ı Kavânin Yâhut Mâlûmât-ı Kanûniye Hülâsası”dır.…
Yazar açıklamalarını umumiyetle kanunların verdiği tanımlardan almıştır. Mesela “boros”…
Bu atıflarda (bk. “mesken” girdisi) ilgili maddenin, söz konusu eserinde genişçe…
Bir maddenin açıklanmasında geçen başka bir terimin, ilgili yerinde açıklanacağına…
Sözlükte Geçen Özel Adlar ve Kitap Adları
“Tetimme-i süknâ” maddesinde Hz. Ömer’i anarak “cenâb-ı Fâruk’un zamân-ı hilâfetlerinde”…
Sözlüğünü hazırlarken kanunların yanı sıra şahıs ve kaynaklardan da yararlanmıştır.…
Bazı yerlerde de, örnek olarak “âbık” maddesinde “tafsîli kütüb-i şer‘iyede masturdur”…
Müellifin eserini hazırlarken eski ve yeni sözlüklerden de istifade etmesi tabiidir.…
Terimlerin Kökenleri
Burada andığımız birkaçı dışında kelimelerin köken bilgisi verilmemiştir ancak tüm…
Madde başlarının ardından açıklamalarına umumiyetle “mevadd-ı hukukiyede, mevadd-ı…
Sözlükten Yararlanma
Bu sözlükten, sözlük olarak yararlanılabileceği gibi devrin hukuk anlayışını, suça…
Bu cümleden olarak “çek” maddesinde kelimenin bilindiğini ama henüz bir kanuni düzenlemeye…
Tiyatroculuğun bir sanattan ziyade oyun ve eğlence olarak muâmelât-ı ticariyeden…
Sözlükteki Girdilerin Sayısı
Mehmed Hamdi’nin sözlüğünde 710 madde olduğu belirtilmiştir(5).…
Belirtilmesi gereken başka bir husus, madde başı yapılmış bütün tabir ve ifadelerin…
Bazı kavramlar da birden ziyade terimle karşılanmıştır: “Mûcer”, “me’cûr”, “müste’cer”…
Sözlüğün Dili
Sözlükte devrin dilinin kullanılması tabiidir. Bununla birlikte, eserin bir sözlük…
Sözlüğü değerlendirirken, bugünkü yargılarımızı bir yana bırakıp dönemi içinde anlamağa…
Çağdaş Sözlüklerle Karşılaştırma
Elimizdeki sözlüğü 1305’te çıkan Hüseyin Galib’in Kamus-ı Hukuku ile kıyasladığımızda “kasâme”, “kasâmenin şeraiti” maddeleri gibi temel maddelerin Türkzâde’nin sözlüğünde bulunmaması önemli eksikliklerdendir. Bununla beraber, Hüseyin Galib’de “Y” harfinde iki madde (yemin-i istihzar, yevmiye defteri) olmasına rağmen Türkzâde’ninkinde bu harfte 5 madde vardır. Ancak ilgi çekicidir ki, sözlüğünü Türkzâde’den bir yıl evvel yayınlayan Mehmed Hamdi’nin Eser-i Cedid fi Asr-ı Said adlı…
“Kanun” maddesini müellifin önce Seyyid Şerif Cürcânî’ye atıfla tanımladığı, sonra…
İzahlarda yer aldığı ve kanuni bir terim olduğu halde madde başı yapılmayan “muhammil”…
Yakın zamanda hukuk sistemimize yeniden dahil olan “istinaf” kurumu ve ilgili kelimeler…
Kölelikle ilgili terimlerin iki sözlükte biraz farklı değerlendirildiği görülmüştür.…
Yazar kelimelerin sözlük anlamlarını verirken Arapça sözlüklerde olduğu gibi geçmiş…
Elinizdeki sözlükte “cerâim-i âniye”, “cerâim-i i‘tiyâdiye”, “cerâim-i meşhûde”,…
Yer yer sözlük bir kanun şerhini andırmaktadır. Bazı işlemleri uzunca izah etmesine…
Terimlerin devamlılığı Sorunu
Bu sözlüklerin söz varlığının ne kadarı acaba bugün hukuk dilimizde yaşamasını sürdürmektedir?…
ESERİN YAYININDA TUTULAN YOL
Besmele ile başlayan, önde üç sayfalık bir “İfâde-i meram” olan ve 343+1 sayfa olarak…
“Damga” maddesinde olduğu gibi müellifin boş bıraktığı bazı yerler tarafımızca doldurulmuştur.…
“O” zamirinin ek almış halleri olan “anı”, “andan” vs. “onu”, “ondan” şeklinde bugün…
Eserin adı bugünkü okuyucuya ilk bakışta kapalı gelebileceğinden önüne “Osmanlı Hukuk…
İÜ Sadri Maksudi Arsal Hukuk Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezinin ilk yayını olan eserin genel olarak Osmanlı/İslam hukuku çalışmalarında, ayrıca Tanzimattan sonraki modernleşme devri hukuk edebiyatını anlama ve değerlendirmede faydalı olacağına; bu ve diğer nedenlerle, sözlükçülerin, dilcilerin, hukuk uygulayıcılarının, hukuk tarihi araştırıcılarının, tarihçilerin, ilahiyatçıların, hukuk ve Osmanlı/İslam hukuku yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin ilgisine mazhar olacağına inanıyoruz.
Kendi Kendime Avukat yâhut Tesvid-i Müsted‘ayât-ı Umumî namıyla neşr edilen külliyatın birinci kitabının nüshası kalmadığından bahisle mezkûr kitabın tab ve neşrine müsaade buyurulmasını içeren 6 Kânunisâni 1322 ve 4 Zilhicce 1324 tarihli [19 Ocak 1907] Maarif Nezaretine hitaben İtfaiye Alay Emini Kal’a-yı Sultâniyeli Türkzâde Ziyaeddin Efendi tarafından kaleme alınan dilekçe. Mükemmel Istılâhât-ı Kavânin Yâhut Mâlûmât-ı Kanûniye Hülâsası…
Muharriri Kal‘a-yı Sultâniyeli Türkzâde H. M. Ziyâeddin…
Maârif Nezâret-i Celîlesinin fi 2 Mayıs sene 311 târih ve 109 numaralı ruhsatıyl…
(Bâbıâli Caddesinde 25 numaralı matbaada tab‘ olunmuştur.)…
DERSAÂDET…
[1 Muharrem] 1313 / [24 Haziran 1895]Sayfa 23…
Bismillahirrahmanirrahim…
