Vergi Tarh İşleminde Amaç Unsuru: Kamu Yararı Kavramına Vergi Hukuku Perspektifinden Eleştirel Bir Bakış
Gülşen GEDİK…
Başlarken
Bu çalışma, özellikle son dönemlerde “iktidar karşıtı/ muhalif mükellef grupları”…
Yani aslında bu çalışma, son zamanlar Türkiyesi’nde olup bitenlere vergi hukuku penceresinden…
I. Okyanusya Pratiği: Karabasan Ülkesinde Yenisöylem
George Orwell tarafından 1946’da yazılmaya başlanıp ve 1948 yılında tamamlanan “Bin…
“Herşeyin tümüyle devletin denetiminde olduğu, bellekten yoksun bırakılmış, her türlü muhalefetin yok edildiği bir toplum tehlikesine karşı bir uyarı niteliğindeki Bin Dokuz Yüz Seken Dört, en genel anlamıyla bir “ütopyadır”, ama Orwell’in bu yapıtını “karşı-ütopyacı bir roman” olarak nitelemek sanırım daha doğru olacaktır. Bilindiği gibi Platon’un Devlet’inde, Thomas More’un Ütopyası’nda, Tommaso Campanella’nın Güneş Ülkesi’nde, Francis Bacon’ın Yeni Atlantisi’nde toplumsal, ekonomik, felsefi ya da dinsel açıdan “kusursuz bir düzen” betimlenir. Bin Dokuz Yüz Seksen Dört ise, tıpkı Jack London’un Demir Ökçesi, Yevgeni Zmyatin’in Biz’i, Aldous Huxley’nin Cesur Yeni Dünyası gibi bir karşı ütopyadır. Ütopyalarda insanlığa sunulan bir düştür, karşı ütopyalarda ise bir “karabasan”…
“Duvarlara asılı posterlerdeki Büyük Birader’in gözü hep üstünüzdedir. Kafka’nın “Dava” romanında Joseph K.’nın tutuklanmasıyla başlayan…elle tutulmaz, gözle görülmez korkulu düş, Bin Dokuz Yüz Seksen Dört’ün sayfalarında tüm toplumun yaşamak zorunda kaldığı somut bir düzene dönüşmüştür sanki”…
“Yenisöylem” Okyanusya’nın resmi diliydi ve tüm parti üyelerinin günlük konuşmalarında gittikçe gelişiyordu…Yenisöylemin amacı, yalnızca İngsos’un sadık izleyicilerinin dünya görüşü ve düşünsel alışkanlıklarına uygun düşecek bir anlatım ortamı sağlamak değil, aynı zamanda bütün öteki düşünce biçimlerini olanaksız kılmaktı….Tek bir örnek vermek gerekirse: Özgür sözcüğü Yenisöylem’den çıkarılmış değildi; ama ancak “sokağa çıkmakta özgürsün” ya da “ormanda özgürce gezebilirsin” gibi deyişlerde kullanılabiliyordu. Eskiden olduğu gibi “siyasal özgürlük” ya da “düşünsel özgürlük” anlamında kullanılamıyordu; çünkü siyasal ve düşünsel özgürlük artık birer kavram olarak bile kayıplara karışmış, dolayısıyla da adlandırılmasına gerek kalmamıştı…Yenisöylem düşünce ufkunu genişletecek biçimde değil, daraltacak biçimde düzenlenmişti”…
“Bugün Okyanusya’da eski anlamıyla bilim, yok olmanın eşiğine gelmiş bulunmaktadır. Yenisöylem’de “Bilim”i karşılayan tek bir sözcük yoktur…Dahası teknolojik ilerleme bile, ancak ürünleri insan özgürlüğünün daraltılmasında kullanılabiliyorsa gerçekleşir”…
“Okyanusya’da yasa diye bir şey yoktur. Saptandıkları zaman kesin ölüm demek olan düşünceler ve davranışlar resmi olarak yasaklanmamıştır ve ardı arkası kesilmeyen temizlikler, tutuklamalar, işkenceler, hapse atmalar ve buharlaştırmalar gerçekten suç işlemiş olan kişileri cezalandırmak için değil, ileride suç işleyebileceği düşünülen kişileri yok etmek amacıyla uygulanır”…
II. Türkiye Pratiği: Hukuk Devletinden Uzaklaşan Devlette Yeni Düzen
Türkiye örneğine bakıldığında, iktidar karşıtı/ muhalif dernek, holding ve şirketler…
Sözkonusu vergi incelemeleri sonrası kesilen vergi cezalarında, mükelleflerin ilgili…
III. Türkiye’de Pozitif Hukuk Açısından Tarh İşleminde Amaç Unsuru
1. Vergi Tarh İşlemi
Vergi Usul Kanunu (VUK) 20.maddesine göre; “Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden idari muameledir…
Yasa maddesinde de açıkça belirtildiği gibi, tarh işlemi, idari bir işlemdir…
VUK’da tarhiyat çeşitleri dört grupta tasnif edilmiş olup, bunlar; beyana dayalı…
Vergi hukuku açısından tarh işlemi yapılmadan önce matraha ulaşmak için yapılan hazırlık…
Tarh bir idari işlem olduğundan, idare hukukunun ve idari yargılama hukukunun denetleme…
Dolayısıyla, tarh işleminin kurulmasında hukuka aykırılık olup olmadığının belirlenebilmesi…
2. Tarh İşleminde Amaç Unsuru: Kamu Yararı
İdari işlemin soyut unsuru olan amaç unsuru, idari işlem ile ulaşılmak istenen nihai sonuçtur ve esasında “amaç” işlemi yapan kişinin niyetini yansıtır…
İdari işlemlerde amaç, her zaman kamu yararıdır.…
İdarenin işlemleri gibi faaliyetinin amacını da toplumda bireysel ve kollektif menfaatler…
İdari işlemlerin amaç unsurunun hukuka uygunluğunu belirlemekte kamu yararı kavramının…
Vergilendirme alanında tarh işlemlerinin amacı da, kamu yararını realize edebilmek…
2.1. Kamu Yararı Kavramı
Kamu yararı, sık kullanılan bir kavram olmasına rağmen Anayasa’da, kanunlarda ve…
Öğretide tam olarak tanımlanamamış kamu yararı kavramı esasında, akla, mantığa ve…
Anayasa’da ise sadece 1982 Anayasası’nda öncekilerden farklı olarak “kamu yararı”…
Ayrıca Temel Hak ve Hürriyetler Bölümü’nde yer alan “Mülkiyet Hakkı” başlıklı 35.maddede…