EN
TR
Davacı bayinin maddi, manevi tazminat taleplerinin yanı sıra müvekkili şirkete kazandırdığı…
2. Acente, müvekkiliyle akdettiği acentelik sözleşmesine istinaden, müvekkilinin ticari işletmesini ilgilendiren sözleşmelerde aracılık veya…
3. İlk defa 6102 sayılı TTK m. 122 ile yasal düzenlemeye kavuşan acentenin denkleştirme talep hakkı(5)…
“II - Denkleştirme istemi …
MADDE 122- (1) Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra; …
a) Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, …
b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve …
c) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa, acente müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir. …
(2) Tazminat, acentenin son beş yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşamaz. Sözleşme ilişkisi daha kısa bir süre devam etmişse, faaliyetin devamı sırasındaki ortalama esas alınır. …
(3) Müvekkilin, feshi haklı gösterecek bir eylemi olmadan, acente sözleşmeyi feshetmişse veya acentenin kusuru sebebiyle sözleşme müvekkil tarafından haklı sebeplerle feshedilmişse, acente denkleştirme isteminde bulunamaz. …
(4) Denkleştirme isteminden önceden vazgeçilemez. Denkleştirme istem hakkının sözleşme ilişkisinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmesi gerekir.…
(5) Bu hüküm, hakkaniyete aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi hâlinde de uygulanır.”
3.2. Acentenin denkleştirme talep edebilmesi için gereken diğer bir şart,…
3.3. Acentenin denkleştirme talebinin temelinde, müvekkiliyle arasında sürekli bir…
4. Daha önce de ifade edildiği üzere acentenin denkleştirme talep edebilmesi için her şeyden önce müvekkille acente arasındaki acentelik sözleşmesinin hukuken(17)…
4.1. Kanun koyucunun acentenin denkleştirme talep edemeyeceği istisnai son bulma hallerine yer verdiği TTK m. 122/3’te iki ihtimalden hareket ettiği görülmektedir. Her şeyden önce, çalışmamızın konusunu oluşturan somut uyuşmazlıkta taraflar arasındaki bayilik (acentelik) sözleşmesi tarafların anlaşmasıyla sona erdirildiğinden, TTK m. 122/3’te düzenlenen ve sözleşmenin taraflarca “feshedilmesi” halinde gündeme gelecek her iki ihtimalin de söz konusu uyuşmazlık bakımından uygulama alanı bulamayacağını peşinen belirtmek isteriz. Bununla birlikte, denkleştirme hakkının “olumsuz” şartlarından biri olması sebebiyle hükümde düzenlenen bu ihtimaller üzerinde de yeri gelmişken durmakta fayda vardır. Söz konusu ihtimallerden ilki, müvekkilin feshi haklı gösterecek herhangi bir eylemi olmadan acentenin sözleşmeyi feshetmesidir. Bu ihtimalin hükümdeki diğer ihtimalden farkı bu durumun teknik anlamda bir haklı sebeple fesih gerekçesi teşkil etmemesi, diğer bir ifadeyle müvekkilin kusurlu davranışını gerektirmemesidir. Buna göre, müvekkilin davranışlarının feshi haklı kılacak nitelikte olması acentenin denkleştirme hakkını ortadan kaldırmaz. Yineleme pahasına belirtmek isteriz ki, bu ihtimalde, aşağıda detaylı bir şekilde ele alınacak ikinci ihtimalden farklı olarak müvekkilin kusurlu davranması şart olmayıp, davranışlarının feshi
4.2. TTK m. 122/3’te düzenlenen ve acentenin denkleştirme talep edemeyeceği ikinci ihtimal, acentelik sözleşmesinin acentenin kusuru sebebiyle müvekkil tarafından feshedilmesidir. Bu ihtimalde ilkinden farklı olarak fes-
