6432362 5510/4-1.B Kapsamındaki Sigortalıların Prim İşlemlerinde Yaşanan Tereddütler Hakkında Yazı

1- Hizmet çakışması nedeniyle sonradan yapılan 4/b tescil işlemlerine ilişkin beyan değişiklikleri

4/b kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının ne şekilde belirleneceği hususunda;

- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 98 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Aylık prime esas kazanç, Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartıyla, sigortalı tarafından beyan edilecek günlük kazancın otuz katıdır. Sigortalının prime esas kazancıyla ilgili beyanı, beyanın yapıldığı tarihteki aydan başlanılarak dikkate alınır ve yapılmış olan bu beyan değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste on iki aydan fazla prim ödemesinde bulunulmaması hâlinde, bu on iki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan kalkar.”

- İşveren Uygulama Tebliğinin 3 nolu bölümünde ise “Sigortalıların prime esas kazançları ile ilgili olarak yapacakları beyanlarının dikkate alınma tarihi; yazılı olarak yapılan beyanda, beyanın Kuruma intikal ettiği tarihtir. Prime esas kazanç beyanı ay içinde bir kez verilebilir. Belirtilen şekilde yapılan ve başlangıcı gösterilen bu beyan, değiştirilmediği sürece sonraki aylar için de yapılmış sayılır. Yapılan beyana istinaden üst üste on iki aydan fazla prim ödemesinde bulunulmaması halinde, bu on iki aylık sürenin sonundan itibaren beyanın geçerliliği ortadan kalkar.”

şeklinde açıklama yapılmıştır.

Ancak, Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan çakışan hizmet süresi içinde 4/a kapsamındaki hizmetlerin geçersiz, 4/b kapsamındaki hizmetlerin geçerli olduğu durumlarda 4/b kapsamında yapılan tescil işlemleri sırasında, evvelce 4/b kapsamında tescil işlemleri yapılmamış sigortalıların sonradan ortaya çıkan bu durum nedeniyle, 01/10/2008 ve sonraki aylara ilişkin geriye yönelik olarak beyan değişikliği talebinde bulundukları, ancak Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ve İşveren Uygulama Tebliğinde yer alan açıklamalar dolayısıyla, bu gibi durumlarda beyan değişikliği talebinin geriye yönelik olarak kabul edilmesinin mümkün olup olamayacağı hususlarında tereddüte düşüldüğü anlaşılmıştır.

Yukarıda bahsi geçen söz konusu Yönetmelik ve Tebliğde yer alan açıklamalar doğrultusunda, her ne kadar beyan değişikliğinin Kuruma yazılı olarak yapılan beyan tarihinden sonra dikkate alınması gerekse de, sonradan 4/b kapsamında sigortalı olduğu tespit edilen ve tescil işlemleri sonradan yapılan sigortalılar yönünden, sigortalı tescilinin yapıldığına dair yazının tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde beyanda bulunmak ve 01/10/2008 ve sonraki sürelere ilişkin olmak kaydıyla geriye yönelik beyan değişikliği hususundaki taleplerin de kabul edilmesi icap etmektedir.

Bu bağlamda, çakışan hizmet sürelerine ilişkin 4/a kapsamında ödenen primlerin 4/b kapsamındaki prim borçlarına aktarılması sırasında, 01/10/2008 tarihinden sonraki sürelere ilişkin olmak ve sigortalılar tarafından beyanda bulunmak kaydıyla talep edilen kazanç üzerinden beyan değişikliği yapılarak, prim transfer işlemleri 2014/28 sayılı Genelgede belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilecektir.

Örnek 1- 17/05/2010 - 31/08/2015 tarihleri arasında ortağı olduğu Limited Şirket işyerinden 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirimi yapılan ve kazançları da prime esas kazanç üst sınır üzerinden bildirilen (A) sigortalısının 4/b kapsamındaki tescil işlemleri asgari kazanç tutan dikkate alınarak yapılacak olmakla birlikte, sigortalının beyanda bulunması halinde 4/b kapsamındaki kazançları tescil tarihinden itibaren beyan ettiği kazanç seviyesine çıkarılacaktır.

2- 04/10/2000 ila 30/09/2008 tarihleri arasında yersiz sağlık primi ödeyip, yersiz sağlık hizmeti alan sigortalılarla ilgili yapılacak işlemler

Bilindiği üzere, 619 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 04/10/2000 ila 30/09/2008 tarihleri arasında, 1479 sayılı Kanunun 79 uncu ve 2926 sayılı Kanunun 60 ncı maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olanlar sağlık sigortası kapsamı dışında tutulmuşlardır.

Ancak Genel Müdürlüğümüze ulaşan yazılardan, 04/10/2000 tarihinden önce, 1479 ve 2926 sayılı Kanunlar gereği zorunlu veya isteğe bağlı olarak sigortalılıkları başlatılan bazı kişilerin, sigortalılıkları kesintiye uğradığı tarihten sonra sigorta primiyle birlikte sağlık primini de ödedikleri, bu kişilerin sağlık yardımlarından yararlanıp yararlanmadıklarının tespitinin kimi zaman mümkün olamadığı, sağlık hizmetlerinden yararlandıkları tespit edilen kişilere ilişkin sağlık harcamalarının ise kimi zaman bu kişilerin ödedikleri sağlık primlerini aştığı, dolayısıyla sağlık harcamaları ödedikleri sağlık primlerinden fazla olan bu kişilere yapılan sağlık masraflarının geri alınıp alınamayacağı ve sağlık sigortası kapsamında yapılan bu ödemelerle ilgili ne yönde bir işlem yapılması gerektiği konusunda tereddütler yaşandığı anlaşılmıştır.