2014/03 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Ticari Defterlere İlşikin Suç ve Kabahatler Hakkında

A. 6102 sayılı Kamında Ticari Defterlerle İlgili Cezai Sorumluluk

6102 s. Kanunun 562 nci maddesinde cezai sorumluluklar sıralanmış olup, ticari defterlere ilişkin aykırılıklar ve müeyyideleri şunlardır:

1. İdari Para Cezası Gerektiren Kabahatler:

6102 s. Kanunun 562 nci maddesi birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) bentlerinde sıralanmış olup, buna göre Kanunun;

1.1) 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlesindeki yükümlülükleri yerine getirmeyenler,

1.2) 64 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belgelerin kopyasını sağlamayanlar,

1.3) 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gerekli onayı yaptırmayanlar,

1.4) 65 inci maddesine uygun olarak defterlerini tutmayanlar,

1.5) 66 nci maddesindeki usule aykırı olarak envanter çıkaranlar,

1.6) 86 ncı maddesine göre belgeleri ibraz etmeyenler,

Dört bin Türk Lirası idari para cezasıyla cezalandırılır.

2. Adli Para Cezasını Gerektiren Suçlar:

6102 s. Kanunun 562 nci maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenmiş olup, ticari defterlerin mevcut olmaması veya hiçbir kayıt içermemesi yahut 6102 s. Kanuna uygun saklanmaması hâllerinde, sorumlular üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılır.

3. Hapis Cezasını Gerektiren Suçlar:

6102 s. Kanunun 562 nci maddesinin 8 inci fıkrasında düzenlenmiş olup, (...) ticari defterlere kasıtlı olarak gerçeğe aykırı kayıt yapanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

B. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda Açılış ve Kapanış Onayına Tabi Olan Defterler

6102 s. Kanunun 64/3 üncü maddesine göre; yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay (ortaklar) defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri açılış onayına tabi olup, yevmiye defteri ve yönetim kurulu karar defteri kapanış onayına tabidir.

6102 s. Kanunun 64/3 üncü maddesi kapsamında pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılabilir.

Anılan maddeye dayanılarak hazırlanan “Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ” in 16 ncı maddesi uyarınca yönetim kurulu karar defteri, yevmiye defteri, envanter defteri ve defteri kebirin yeterli yaprakları bulunması halinde yeni hesap döneminin ilk ayı içerisinde onay yenilemek suretiyle kullanılmaya devam edilebilir.

C. Lehe Kanun Uygulaması

6102 s. Kanunda düzenlenen idari para cezalarının uygulanması hususunda anılan Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel kanun niteliğinde olan 30.03.2005 tarih ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri tatbik edilir.

D. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda Kabahat/Suç Olarak Düzenlenen Aykırılıklara İlişkin Cezai Müeyyidelerin Uygulanması

1. 6102 s. Kanunun 562 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, Kanunun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlesindeki “Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.” yükümlülüklerin yerine getirilmemiş olmasının yaptırımı idari para cezası olarak öngörülmüş olup, bahse konu aykırılık ve müeyyidesi 6102 s. Kanun ile ilk defa düzenlenmiş olduğundan ve işlendiği zamanda suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemeyeceğinden, aykırılığın 01.07.2012 tarihinden sonra işlenilmiş olması halinde ilgililer hakkında idari para cezası teklifinde bulunulacaktır.

2. 6102 s. Kanunun 562 nci maddesi birinci fıkrasının (c) bendinde;

2.1. Kanunun 64/3 üncü maddesinde belirtilen ticari defterlerden “yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin” açılış ve “yevmiye defterinin” kapanış onaylarının yapılmamış olmasının yaptırımı idari para cezası olarak öngörülmüş olup, Mülga 6762 s. Türk Ticaret Kanununda da mevcut olan bahse konu aykırılığın tespit edilmesi halinde, Kanunun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce veya sonra işlenilmiş olup olmadığına bakılmaksızın ilgililer hakkında idari para cezası teklifinde bulunulacaktır.