2024/5 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün 04/06/2024 Tarihli ve 2024/5 Sayılı Genelgesi

İklim değişikliğine bağlı kuraklık etkilerinin sonucunda havzalarda yaşanan su stresi, gerek doğal gerekse insan kaynaklı olarak ortaya çıkan veya çıkması muhtemel su kıtlığı, havzalarda kullanım önceliklerinin değişmesinden dolayı meydana gelen yeni su ihtiyaçları, değişen hidrolojik koşulların özellikle mevcut tesisler için yetersiz kalması ve yeni planlanacak işlerde ise daha hassas çalışmayı gerektirmesi; daha uzun süreli, gerçekçi ve güvenilir gözlem periyotlarına dayalı verilerin temin edilmesini gerekli kılmaktadır.

Bunun yanı sıra sınırlı olan mevcut su kaynaklarının verimli kullanılması amacıyla yapılmış ancak bütçe imkânları çerçevesinde henüz yatırıma alınamayan çok sayıda planlama raporu ve projenin envanterde olması, yeni geliştirilecek projelerin planlama ve öncesi veri temin sürecine yeterli sürenin ayrılabilmesi ve dolayısıyla bundan sonra planlama raporlarının daha etkin, verimli ve sağlıklı hazırlanmasına imkân sağlayacaktır.

Yine işletmede olup da yenilenmesi gereken ve bu doğrultuda yenileme komisyonuna teklif edilen işlere ilişkin, komisyona teklif edilmeden önce özellikle hidrolojinin net bir şekilde ortaya konmaması, planlama süreçlerinin tamamlanmasına engel olmakta ve bu durum ciddi maddi kayıplara yol açabilmektedir. Yenileme planlama raporları yapılarak projeye teklif edilen yenileme işlerinde de ciddi bir yığılma oluşmuştur.

Ayrıca, net gelir; sulama projelerinden faydalanan çiftçi ailelerinin birim alandan sağladığı net faydaların parasal karşılığı olarak tanımlanırken, milli gelir sulama projelerinin çiftçi ailelerine doğrudan, yöre ekonomisine dolaylı olarak sağladığı faydaların parasal karşılığını ifade etmektedir. Mevcut durumda sulama yatırımları ile doğrudan çiftçi ailesi eline geçen faydalar net gelir olarak hesaplanmakta, bu hesaplamalarda yöre ekonomisine olan ilave faydalar göz ardı edilmektedir. Bu sebeple, bundan sonraki planlama işlerinde söz konusu faydaların da dikkate alındığı Milli Gelir-Versiyon 2 ekonomik analiz tablolarında tarımsal fayda olarak alınacaktır.

Bir projenin planlaması yapılırken, planlanan faaliyetin gerçekleşmesi ve bunu takiben işletme aşamalarında çevreye yapacağı etkilerin ve bu etkilerin muhtemel sonuçlarının tahmini ve değerlendirilmesi açısından su kalitesi izleme çalışmaları önem arz etmektedir. Kuruluşumuzca yürütülen projelerin mevcut su kaynaklarına etkisi, içme kullanma, sulama ve enerji amacıyla su temini yapılacak kaynakların bu amaçlara uygunluğunu tespiti için su kalitesi izleme çalışmaları 4 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 121. maddesinin r bendine göre yürütülecektedir.

Sonuç olarak, planlama sürecinde bugüne kadar meydana gelen söz konusu olumsuzlukların bundan sonraki planlama süreçlerinde yeniden yaşanmaması adına aşağıda maddeler halinde verilen hususlara titizlikle riayet edilmesi gerekmektedir.

Madde 1. Bölge Müdürlükleri tarafından yapılacak olan arazi ve büro çalışmaları neticesinde aktif hacmi 1.000.000 m3'ün altında olan depolamalı tesisler için Gölet tanımı, aktif hacmi 1.000.000 m³'ün üstünde olan depolamalı tesisler için de Baraj tanımı kullanılacaktır. 2020/3 Genelgesinde yer alan "Küçük Gölet" kavramı, bu Genelgenin yayımlanmasından sonra kullanılmayacaktır.

Madde 2. Bölge Müdürlüklerince bu tesisler (baraj, gölet, regülatör ve yerüstü sulamaları) için Ek-1'de formatı verilen İlk İnceleme Raporu hazırlanarak, onay için Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı'na gönderilecektir. Bu rapor için onay alınmasından sonra en uygun noktada su ölçümlerine başlanacak, en az 2 yıllık ölçüm süresi sonunda ise Ek-2'de formatı verilen Ön İnceleme Raporu hazırlanacaktır. Hazırlanan raporlar yine Bölge Müdürlüğünce tasvip edilerek onay için Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı'na gönderilecektir. Ön İnceleme Raporlarının da onaylanmasından sonra, mevcut akım ölçüm süresi olan 2 yıla ek olarak 5 yıl daha akım ölçümü yapılarak, toplamda asgari 7 yıllık akım ölçümüyle Ek-3'te verilen formatta Planlama Raporu'na başlanılacaktır.

Madde 3. Ön İnceleme Raporları, Bölge Müdürlüklerinin İdari imkânları ile yapılacaktır.

Madde 4. Ön İnceleme Raporlarında asgari 2 yıllık ölçümlerle hidrolojik hesaplar yapılacaktır. Aks yeri için en az bir adet pilot sondaj yapılarak, gerekli değerlendirmeler yapılacaktır. Doğal yapı malzemeleri temini için alternatif malzeme alanları (gözlemsel olarak) belirlenecektir. Bunların dışında; toprak etütleri (yüzeysel gözlemlerle) yapılıp arazi sınıflandırma haritası oluşturulacaktır. Tarımsal ekonomi çalışmalarında ise proje yerine benzer özellikteki başka bir projenin verileri (bitki deseni, deflatör katsayıları ile güncellenmiş faydası) kullanılacaktır. İşletme çalışmasında kullanılacak olan sulama suyu ihtiyacı değeri ise bitki deseninin kullanıldığı projeden alınacaktır. Ön İnceleme Raporları için anadone raporları hazırlanmayacaktır.