Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Aile, Anayasanın 41 inci maddesinde Türk toplumunun temeli olarak ifade edilmiş; aile kurma yolunda ilk adım olan evlenme, 10/7/1985 tarihli ve 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Evlendirme Yönetmeliğinde “Bir kadın ve bir erkeğin usulüne göre yetki verilmiş bir memur önünde bir aile kurmak amacıyla yapmış oldukları medeni hukuk sözleşmesi” olarak tanımlanmıştır.
Bilindiği gibi evlendirme memuru belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtar idi. İçişleri Bakanlığı gerekli görmesi hâlinde il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine, nüfus müdürlüklerine ve ilgili dış temsilciliklere evlendirme görev ve yetkisi verebilmektedir.
3/11/2017 tarihli ve 30229 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7039 sayılı Kanun ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun “Evlendirme Yetkisi” başlıklı 22 inci maddesinin, evlendirmeye yetkili memurları belirleyen ikinci fıkrasına “İl ve ilçe müftülüklerine evlendirme memurluğu yetkisi ve görevi verebilir” ibaresi eklenmiş ve böylelikle müftülüklerin evlendirme işlemi yapmasının önü açılmıştır.
İçişleri Bakanlığının 30/11/2017 tarihli ve 132911 sayılı Olur'u ile il ve ilçe müftülerine; 16/10/2024 tarihli ve 713288 sayılı Olur'u ile il müftülüklerinde il müftü yardımcılarına; ilçe müftülüklerinde ilçe şube müdürlerine evlendirme memurluğu yetkisi ve görevi verilmiştir. Belirtilen ünvanlar dışında Başkanlığımızın hiçbir personeli evlendirme memurluğu yapamayacaktır.
İl ve ilçe müftüleri, il müftü yardımcıları ve şube müdürleri, bu görevi ifa ederken aşağıdaki hususlara hassasiyetle uyacaklardır:
Yetki alanı
(1) Evlendirme yetkisi ve görevini; il müftüleri ve il müftü yardımcıları il sınırları içinde, ilçe müftüleri ve şube müdürleri ilçe sınırları içerisinde kullanacaklardır.
(2) Eşlerden birinin yabancı uyruklu olması hâlinde Evlendirme Yönetmeliği gereğince müftülüklerin evlendirme yetkisi bulunmamaktadır.
Görev, yetki ve sorumluluk
(1) Evlendirme memuru olarak il ve ilçe müftüleri, il müftü yardımcıları ve şube müdürlerinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır;
a) Evlenme başvurularını kabul etmek,
b) Evlenme dosyasını hazırlamak,
c) Evlenmeyi gerçekleştirmek,
ç) Aile cüzdanını düzenleyip vermek,
d) Evlenme bildirimi düzenleyerek evlenmeyi nüfus müdürlüğüne bildirmek.
Evlenme engelleri
(1) Evlenme engelleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Hısımlık;
1- Üstsoy ve altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,
2- Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoy ve altsoyu arasında,
3- Evlat edinen ile evlatlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoy ve eşi arasında, evlenme yapılamaz.
b) Evli olmak;
1- Nüfus kaydına göre evli görünen bir kimse yeniden evlenemez. Müracaat sırasında, önceki evliliğin ölüm, boşanma veya evliliğin herhangi bir sebeple mahkeme kararı ile son bulmuş olması hâlinde, evlenme engeli ortadan kalkar. Ancak bu durum aile kütüklerine tescil edilmedikçe yeniden evlenme yapılamaz.
c) Kadın için kanunî bekleme süresinin dolmamış olması;
1- Boşanmış, evliliğin butlanına hükmedilmiş veya kocası ölmüş kadın, boşanma veya evliliğin butlanına dair mahkeme kararı veya kocasının ölüm tarihinden itibaren 300 gün geçmedikçe yeniden evlenemez. Ancak kadın 300 günlük süre dolmadan önce doğum yaptığı veya mahkemece bu sürenin kısaltılmasına veya kaldırılmasına karar verildiği takdirde, kadın için bekleme süresi ortadan kalkar.
ç) Gaiplik durumunda;
1- Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez.
d) Sağlık raporunun/resmî sağlık kurulu raporunun bulunmaması;
1- İlgili mevzuatında öngörülen usul ve esaslar doğrultusunda sağlık raporu alınmaması durumunda evlenme yapılamaz.
2- Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler.
Evlenmeye müracaat ve belgelerin incelenmesi
(1) Birbirleriyle evlenecek kadın ve erkeğin, içlerinden birinin oturduğu yer müftülüğüne birlikte müracaat etmeleri esastır.
(2) Evlenme başvurusu vekil olarak atanan kişi tarafından da yapılabilir. Bunun için özel vekâletname düzenlenmesi ve bu vekâletnamede vekâlet veren ile vekili ve evleneceği kişinin tam kimlikleri ile evlenme işlemlerinin yürütülmesi için verilmiş olduğunun açıkça belirtilmesi şarttır. Vekâletnamenin bir örneği evlenme dosyasına konulacaktır.
(3) Müracaat, kadın ve erkek veya onların vekillerince örneğine uygun olarak düzenlenmiş ve imza edilmiş olan "Beyanname" ile yapılacaktır. Müracaat sırasında taraflar fotoğraflı T.C. kimlik kartlarını göstermek zorundadırlar. Fotoğraflı T.C. kimlik kartı gösterilmediği takdirde müracaat kabul edilmeyecektir.