2019/1 İş Programı Revizyonu Genelgesi

Tip Sözleşmelerin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin İşin süresi ve sürenin uzatılması başlıklı 29 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının "İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır." hükmü çerçevesinde ödenek yetersizliğinin İdarenin kusuru sayıldığı ve bu durumun süre uzatımı gerekçesi olduğu bilinen bir husustur.

Sözleşmede yer alan veya ödenek dilimi değişikliği Olur’u ile yeniden belirlenen sözleşme bedeli bazındaki ödenek dilimlerine karşılık, bütçede fiyat farkı ve KDV'sini de ihtiva eden ödenek tahsisatı yapılmaktadır.

Sözleşmenin 11.2 ve 11.3 maddesinde bahsedilen "ödenek" kelimesi sözleşmede yer alan bir bilgi olması gerektiğinden hareketle aynı maddede yıllara göre dağılımı yer alan ve toplamı sözleşme bedelini veren "ödenek dilimleri"ne karşılık gelmektedir. Ancak Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde süre uzatımının konusunu oluşturan "ödenek yetersizliği" kavramında ödenek diliminin yetersizliği durumu olamayacağından buradaki "ödenek" kelimesinden bütçedeki tahsisat anlaşılması gerekmektedir.

Kamu ödeme tekniği gereği olarak yılbaşlarında her işe bir miktar ödenek verilmekte, yıl içerisinde harcama durumlarına göre çalışma gerçekleştiren işlere diğer işlerden ödenek aktarılarak veya ilave ödenek temin edilerek son iş programında yer alan yılı ödenek diliminin karşılığı tamamlanmaktadır. Kamunun ödenek belirleme ve aktarma sistemi yıllık bazda değerlendirildiğinden yıl bitmeden ödenek yetersizliği durumunun olup olmadığı belirlenememektedir. Kaldı ki sözleşmede belirlenen ödenek dilimleri de yıllık bazdadır.

Dolayısıyla ödenek yetersizliği sebebiyle verilecek süre uzatımı hesabının da yıllık olması ve yıl bitiminde değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Ödeme talebi olmayan bir işte bütçe tahsisatı yapılmasının bütçe tekniği açısından uygun düşmeyeceği, bütün işlerin ödenek dilimlerine karşılık gelen ödeneğin bütçede gösterilmesi halinde ise Kurum yatırım bütçesinin bugünkü değerinin çok üstünde olacağı ve bu gerçekleşmenin sağlanmasının mümkün olmadığı, bu durumun da oluşturulan bütçe açısından etkin, ekonomik ve verimlilik ilkesi ile bağdaşmayacağı ortadadır.

Dolayısıyla İdare tarafından ihtiyaca göre her an değiştirilebilen bütçedeki tahsisatın yetersizliğinden bahsedebilmek için; sözleşmesine göre harcanması gereken yılı ödenek dilimi karşılığı tutarın İdare tarafından temin edilememesi gerekmektedir.

2019 yılında Orta Vadeli Planla tasarruf tedbirleri kapsamında Kurumumuza ait yatırım bütçesinde azaltmaya gidilmiş, bu durum devam eden yapım işlerinde bütçe ödeneğinin sözleşme kapsamındaki ödenek dilimini karşılayamaması durumunu oluşturmuştur. Böylece Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “ödenek yetersizliği” olarak belirlediği durum daha yılbaşında ortaya çıkmaktadır.

2013/5217 sayılı Fiyat Farkı Kararnamesinin İş programı ve ödenek dilimi başlıklı 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasında "4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin gerçekleşmesi veya sözleşmenin ifasının idareden kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeniyle yükleniciye süre uzatımı verilmiş olması halinde, gerçekleştirilmesi gereken aya göre iş kalemleri ya da iş grupları için uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak fiyat farkı hesaplanır. Bu kapsamda revize edilen iş programına yüklenicinin kusuru nedeniyle uyulmadığı takdirde ikinci fıkraya göre işlem yapılır.” hükmü ile fiyat farkı hesabının gerçekleşen iş kalemi üzerinden yapılması gerektiği, süre uzatımı verilmesi durumunda iş programının revize edilebileceği belirlenmiştir. Kurumumuz uygulamalarında, yukarıda anılan hüküm doğrultusunda iş kalemi çeşitliliğinin fazla olması ve yıllara yaygın yüklenimler sebebiyle iş süresinin uzun olması göz önünde bulundurularak iş kalemi bazındaki takip, aylık ödenek dilimlerinin gerçekleşmesine göre yapılmaktadır.