Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2012/18
Kurum:
Karayolları Genel Müdürlüğü
Kabul Tarihi:
18.05.2012
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
18.05.2012
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Konu: İmar Kanununun 18. madde Uygulaması Hk. (2009/3 eki Genelge)
İÇ GENELGE
18/2012
3194 Sayılı İmar Kanunu gereğince imar planı yapma ve onama yetkisine haiz kurum ve kuruluşlarca; (Belediye, İl özel idareleri vb.) kesinleşen karayolu güzergâh planlarına ilişkin olarak imar planı bulunmayan (plansız) alanlarda 1/1000 ölçekli uygulama imar planları, herhangi bir üst ölçekte (Nazım imar ve çevre düzeni planlan) planı bulunan alanlarda da, 1/1000 ölçekli uygulama imar planları yapılmamakta, uygulama imar planı olan veya uygulama imar planı çalışması yapılan sahalarda da Kanunun 18. maddesinin uygulanmasından imtina edilmektedir. 18. madde uygulaması yapılan alanlarda da, Karayolu güzergâhlarının kamulaştırma koridoru sınırları içinde kalan bölümleri genellikle uygulama dışında bırakılarak, düzenleme ortaklık payları hesabına dâhil edilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle de uygulama dışı bırakılan bu taşınmaz malların idaremizce kamulaştırılması mecburiyetinde kalınmaktadır.
Ülkemiz kaynaklarının verimli kullanılması ve yatırımların hızlanması amacıyla; ekonomik, sosyal ve kültürel planlama hizmetlerinin bir bütünlük içerisinde etkin, düzenli ve süratli olarak görülebilmesi için İdaremiz sorumluluğundaki yolların da 18. madde uygulama programına alınması, imar uygulamasının planlanan zamanda yapılmasının önem arz ettiği de dikkate alınarak bu kapsamda yürütülmesi gereken iş ve işlemler 15.01.2009 tarih ve 0399 sayı ile yayınlanan 2009/3 nolu genelge ile bildirilmiştir.
İdaremiz görev, yetki ve sorumluluğunda bulunan devlet ve il yolarının kamulaştırma bedellerinin büyük bir kısmını, şehir geçişlerindeki (imarlı kesimler) kamulaştırma bedelleri oluşturmaktadır. Şehir geçişlerinde taşınmazların imar parseli olması nedeniyle kamulaştırma maliyetleri yol yapım maliyetlerinin çok üzerinde gerçekleşmektedir. Kamulaştırma maliyetlerinin yüksek olması da yatırımların aksamasına neden olmaktadır.
Bunun yanı sıra İdaremizce yapımı gerçekleştirilen karayollarının şehir geçişleri, büyük ölçüde o kentin şehir trafiğinin ana arteri görevini yüklenmekte ve trafiğin büyük yükünü taşımakta, şehirlerin gelişmesine büyük katkılar sağlamaktadır.
Kamulaştırma maliyetlerinin en aza indirilmesi ve yol yatırımlarının gerçekleştirilmesinde yerel yönetimlerin de katkı sağlaması düşünülerek 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 19. maddesinin 6. fıkrasında; “Bu madde hükümleri çerçevesinde kesinleşen karayolu güzergâh planları kapsamında karayollarının yer aldığı alanlara ilişkin olarak, belediyeler veya il özel idarelerince, ilk kez yapılan imar planı düzenlemelerinde, otoyollar hariç olmak üzere, kesinleşmiş güzergâh planlarındaki karayolları, 3194 sayılı Kanunun 18 inci maddesi hükümleri dâhilinde oluşturulacak düzenleme ortaklık payları hesabına dâhil edilir. İlgili belediyeler veya il özel idareleri, söz konusu işlemleri Genel Müdürlük ile koordineli olarak ve ivedilikle sonuçlandırır.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen hususlara ilaveten;
Kesinleşen karayolu güzergâh planlarının bulunduğu plansız alanlarda, başlangıçta uygulama imar planı yapılmamasına rağmen idaremizce kamulaştırma ve yol yapım işleri tamamlanmasının hemen akabinde ilgili kurum ve kuruluşlarca imar planlan yapılmaktadır. Karayolu yapıldıktan sonra genellikle ana arter (iskelet) olarak alınmakta, tüm kullanım kararları, yapılaşma ve bütün yan yollar karayoluna göre şekillendirilerek imar planlan tanzim edilmektedir. Karayolu güzergâhı belirlenirken bu durumun (imar sonrası) öngörülmesi mümkün olmadığından belirlenen standartlara göre inşa edilen yolların. İmar sonrasındaki yapılaşmalar ile bu yapılaşmaların getirdiği nüfus ve araç yoğunluğu, özellikle şehirler ve uluslararası transit trafiği yönlendirmek için planlanan karayolunu, kısa sürede kent içi trafiğinin parçası haline getirmekte, dolayısıyla ömrünün kısa olmasını ve yeni çevre yollarının yapılmasını da sürekli gündemde tutmaktadır.
Yol güzergâhlarının planlamasına paralel olarak ilgili kurum ve kuruluşlarla koordineli olarak imar planlarının yapılması durumunda imar planlarındaki kullanım kararlarına göre yapılaşma, nüfus ve araç yoğunluğu da göz önünde bulundurularak karayolunun standardının belirlenmesi ile toplayıcı yoların, özellikle kavşakların planlanmasının yapılması, karayolunun 18. madde uygulamasına da dâhil edilerek düzenleme ortaklık payından faydalandırılması durumunda karayolunun şehirlerarası ve kent içi trafiğine aynı anda uzun yıllar hizmet etmesinin yanında ülke ekonomisine de büyük katkıda bulunulacaktır.
Her ne kadar karayolu; transit trafiği yönlendirmek ve kent içi trafiğini belli noktalarda karayoluna bağlantısını sağlamak için planlanmış olsa da yukarıda belirtilen nedenlerle kısa sürede yeni bağlantı noktaları ve kavşaklarla birlikte yoğun olarak kent içi trafiğine de hizmet eden yollara dönüşmektedir. Ülkemizde karayollarının şehir geçişlerinin tamamına yakını bu şekilde kullanılmaktadır.