2012/26 Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 2012/26 Sayılı İç Genelge

Yol ve sanat yapılarında kullanılan betonun, hazır beton tesislerinden temin edilmesi durumunda, uygun betonun kullanılması ve sürekliliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir.

1) Yapı Malzemelerinin tabi olacağı kriterler hakkında yönetmelik (89/106/EEC) mecburi uygulamaya girmiş olup, 01.07.2010 tarihinden itibaren betonun “G” işaretiyle piyasaya arz edilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu nedenle “G” uygunluk belgesi olmayan ya da “G” işaretlemesi yapılmamış hazır betonlar satın alınmamalıdır.

Ancak, ”G” uygunluk belgesinin bulunması veya “G” işaretlemesinin yapılmış olması beton ve beton bileşen malzemelerinin uygunluk deneylerinin yapılmayacağı anlamına gelmemektedir.

2) Hazır beton tesisinden beton temin edilmeden önce, beton üretim tesisinin uygun nitelikte beton üretmek için teknik ve üretim kapasitesinin yeterli olup olmadığı ve yine betonun taşınmasında kullanılacak mikserlerin kesintisiz beton dökümü için sayı ve kapasitelerinin yeterli olup olmadığı incelenmelidir.

3) İdare elemanları tarafından işin başlangıcından önce ve işin devamı sırasında, mutlaka üretimde kullanılacak beton bileşen malzemelerinin her birinden (agrega, çimento, su, kimyasal ve mineral katkı) yeterli miktarda numuneler alınıp testler yapıldıktan sonra malzemelerin Karayolu Teknik Şartnamesine (KTŞ) uygun olup olmadığı tespit edilmelidir.

4) Malzemelerin Karayolu Teknik Şartnamesine uygunluğu belirlendikten sonra betonun karışım dizaynı yapılmalı veya kontrol edilmeli, uygun görülmesi durumunda idare tarafından onaylanarak beton üretimine başlanılmalıdır.

5) Malzemeye ait deney raporları, karışım dizayn raporları, taze ve sertleşmiş betona yapılan deney sonuçları şantiyelerde ve Bölge AR-GE Başmühendisliğinde muhafaza edilmeli, istenildiğinde kolayca ulaşılabilmelidir.

6) Beton, çevre etkileriyle ilgili etki sınıfları göz önüne alınarak (sülfat, klorür, deniz suyu, zararlı kimyasallar, donma-çözülme, vb.) talep edilmelidir.

7) Beton bileşen malzemelerinin özellikleri ve agregaların karışım granülometrileri uygun periyotlarla kontrol edilmeli, değişimler söz konusu olması halinde gerekli önlemler alınmalıdır.

8) Şantiye sahasına gelen betonun irsaliyesine bakılarak gelen betonun talep edilen betonla uyumlu olduğu ve taşıma süresinin geçmediği kontrol edilmelidir.

Beton, yaklaşık 1 saat içerisinde kalıba yerleştirilip, sıkıştırılmalı ve işlemleri bitirilmelidir. Ancak, bu sürenin ortamın iklim koşullarına, beton bileşen malzemelerinin özelliklerine bağlı olarak değiştiği unutulmamalıdır.

9) Gelen betonun TS EN 12350-2 standardına göre çökme deneyi yapılarak kıvamı kontrol edilmeli, istenen çökme değerinden daha yüksek ve daha düşük kıvamlı gelen beton kabul edilmemelidir.

10) TS EN 12390-2 standardına göre (150 x 300)mm silindir yada 150 mm küp numuneler alınıp, kürü yapıldıktan sonra, TS EN 12390-3 standardına göre basınç dayanımı testleri yapılarak betonun sınıfı belirlenmelidir.

Proje özelliklerine göre basınç dayanımı dışında eğilme dayanımı, yarmada çekme dayanımı, su işleme derinliğinin tayini, vb. deneyler de yapılmalıdır.

11) Basınç dayanım testi yapılmadan önce numune boyutlarının TS EN 12390-1 standartının belirlediği toleranslar içinde olduğunun kontrolü yapılmalıdır.

12) Beton basınç dayanımının yapıldığı test presinin ve numune kalıplarının kalibrasyon sertifikaları kontrol edilmeli, bu sertifikalardan cihazların standarda uygun olduğu ve kalibrasyonun yapılmış veya süresinde yenilenmiş olmasına özellikle dikkat edilmelidir.

13) İdare elemanları, numuneleri almalı ve testlerini bizzat yapmalı, bunun mümkün olmadığı hallerde bu işlere mutlaka nezaret etmelidir.

14) İmalatçı tarafından her beton (transmikser) tesliminde, kullanıcıya, en az aşağıda bilgileri içeren, hazır beton için sevk ve teslim belgesi (irsaliye) verilmelidir.

- Hazır beton tesisinin ismi

- Sevk ve teslim belgesinin seri numarası

- Yükleme tarih ve saati (çimento ve suyun ilk temas ettiği saat)

- Kamyonun plaka numarası veya aracı tanıtıcı bilgi

- Alıcının ismi

- Şantiyenin ismi ve yeri

- Şartnamelerle ilgili ayrıntılar veya atıf (kod no, sipariş no gibi)

- Beton hacmi, m3 olarak

- Şartnamelere ve TS EN 206-1 ’e uygunluğunun beyanı

- G belgelendirme kurumunun ismi ve işareti

- Betonun şantiyeye ulaştığı saat

- Boşaltmanın başladığı saat

- Boşaltmanın tamamlandığı saat

İlave olarak sevk ve teslim belgesinde aşağıdaki bilgiler de bulunmalıdır.