2002/10 Mera, Yaylak ve Kışlakların İdaresi ve Korunması Konusunda Yaşanan Tereddütlerin Giderilmesi Hakkında Genelge

Bu tereddütlerin giderilmesi için aşağıda belirtilen açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

1-Yetkili Kuruluş

Mera Kanunu yürürlüğe girinceye kadar mera, yaylak ve kışlaklar ile ilgili işlemler çeşitli kuruluşlarca yürütülmüştür. Mera Kanunu ile 2924, 3083 ve 3202 sayılı kanunlarla çeşitli kuruluşlara verilen yetkiler tek elde toplanmış ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, bu konuda yetkili kuruluş olarak belirlenmiştir.

Kanunun 10. maddesi ile komisyon ve kadastroca tahdit ve tespiti yapılan mera, yaylak ve kışlakların Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca envanterinin yapılacağı hükme bağlanmış, 19. maddesi ile de mera, yaylak ve kışlaklara yönelik işgal ve tecavüzlerin belediye başkanları ve muhtarlarca Tarım ve Köyişleri Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirileceği, il ve ilçe müdürlüklerince de işgal ve tecavüzün giderilmesi için ilgili makamlara başvurulacağı belirtilmiştir

Kanunun 12. maddesinde mera, yaylak ve kışlakların kiraya verilebileceği kabul edilmiş ve Mera Yönetmeliğinin 7. maddesi ile kiralama işlemlerinin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından belirlenecek esaslara göre yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca; mera, yaylak ve kışlaklar ile ilgili uygulamayı yürütmek üzere illerde mera komisyonlarının oluşturulması öngörülmüştür. Kanunun 6. maddesi gereğince; il ve ilçelerde kurulan bu komisyonlara, milî emlâk birimlerimizden birer temsilci ile muhakemat müdürlüğü veya muhakemat servislerinden birer hukukçu da katılmaktadır.

Mera, yaylak ve kışlaklara ilişkin işlemler mera komisyonlarınca yapılmakta, ihtiyaç duyulan il ve ilçelerde komisyona bağlı olarak çalışan; tespit, ölçme, harita yapma ve yer gösterme çalışmalarını yapacak teknik ekipler oluşturulmakta, bu ekiplere, millî emlâk birimlerinden birer temsilci de katılmaktadır.

Mera, yaylak ve kışlaklara ilişkin tüm işlemler, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile yerel kuruluşları tarafından yürütülmektedir.

2-Mera, Yaylak ve Kışlakların Tahsisi

Mera, yaylak ve kışlakların tahsisi, yöre ihtiyaçları ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nca belirlenecek normlar dikkate alınarak mera komisyonlarınca yapılır ve Valiliğin onayı ile kesinleşir. Tahsis köy veya belediye tüzel kişiliğine yapılır. Tahsis kararında aşağıdaki hususlara yer verilir;

Tahsis kararları o yerin köy muhtarlığı ile belediye başkanlığına, defterdarlık veya malmüdürlüğüne, ilgili orman müdürlüğüne ve tarım reformu teşkilâtına tebliğ edilir. Ayrıca, ilgili köy ve belediyelerde otuz gün süre ile ilan edilir. Tahsis kararlarına ilân süresi içinde veya tebliği gerektiren hallerde tebliğden itibaren otuz günlük süre içinde asliye hukuk mahkemesine (kadastro yapılan yerlerde kadastro mahkemesine) dava açılabilir. Otuz günlük süre içinde dava konusu olmayan kararlar kesinleşir ve tapu sicil müdürlüğüne gönderilerek sicile işlenir. Tahsis kararlarında belirtilen haklara, tahsisin kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçtikten sonra tespitten önceki sebeplere dayanılarak itiraz edilemez.

Kanun, tahsis kararlarının değiştirilmesi yetkisini mera komisyonlarına vermiştir. Komisyon, köy veya beldelerin mera, yaylak ve kışlak ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak valiliğin onayı ile tahsis kararında değişiklik yapabilir. Ancak, ilk tahsis kararından itibaren beş yıl geçmedikçe tahsis kararlarında değişiklik yapılamaz.Bu nedenle, mera, yaylak ve kışlak tahsisleri için mahallî teşkilâtımıza yapılacak talepler Tarım ve Köyişleri Bakanlığı mahallî teşkilâtına iletilmelidir.

Diğer taraftan, Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların satış, trampa, kiralama, irtifak hakkı tesisi ve tahsisi gibi işlemler yapılmadan önce mahallî mera komisyonlarınca, kendilerinden görüş alınmasının istendiği, bunun da milli emlak işlemlerinin zamanında yapılmasını engellediği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle; Bakanlığımızca yapılan tahsis, satış, kiralama ve benzeri işlemler sırasında ya da tescil talepleri değerlendirilirken, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca mera amenajman ve ıslah projesi kapsamında kaldığı bildirilen Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallar için görüş sorulacak, bunların dışında kalan yerler ile belediye sınırları ve mücavir alan içinde kalan taşınmaz mallar için görüş sorulmayacaktır.

3- Mera, Yaylak ve Kışlaklarda Vasıf Değişikliği (Tahsis Amacının Değiştirilmesi)

Mera Kanunu yürürlüğe girinceye kadar, mera, yaylak ve kışlaklarda vasıf değişikliği, 2924, 3083 ve 3202 sayılı kanun hükümlerine göre yapılmakta ve bu kanunlara göre tahsise yetkili kuruluşların, bu tür malların vasıflarını değiştirebilmesi için tahsis amacının değiştirilmesi gerekli idi.