Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2024/6
Kurum:
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Kabul Tarihi:
23.12.2024
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
23.12.2024
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Tapu Dairesi Başkanlığı
Sayı: E-23294678-010.06.02-12703244
Konu: Yararlanma, Kullanma ve Yönetim Anlaşmalarının Şerhi
GENELGE
2024/6
I- GİRİŞ
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun (TMK) 689 uncu maddesi "Paydaşlar, kendi aralarında oybirliğiyle anlaşarak yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin konularda kanun hükümlerinden farklı bir düzenleme yapabilirler. Ancak, böyle bir anlaşmayla paydaşların aşağıdaki hak ve yetkileri kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz: 1. Paylı mülkiyet konusu eşyanın kullanılabilirliğinin ve değerinin korunması için zorunlu olan yönetim işlerini yapmak ve gerektiğinde mahkemeden buna ilişkin önlemlerin alınmasını istemek, 2. Eşyayı bir zarar tehlikesinden veya zararın artmasından korumak için derhâl alınması gereken önlemleri bütün paydaşlar hesabına almak. Taşınmazlarla ilgili anlaşmalar imzalarının noterlikçe onaylanması koşuluyla paydaşlardan birinin başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh verilebilir.", 693 üncü maddesi "Paydaşlardan her biri, diğerlerinin hakları ile bağdaştığı ölçüde paylı maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir. Uyuşmazlık hâlinde yararlanma ve kullanma şeklini hâkim belirler. Bu belirleme, paylı malın kullanılmasının zaman veya yer itibarıyla paydaşlar arasında bölünmesi biçiminde de olabilir. Paydaşlardan her biri, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasını diğer paydaşları temsilen sağlayabilir.", 695 inci maddesi "Yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin konularda paydaşların yaptıkları düzenleme ve aldıkları kararlar ile mahkemece verilen kararlar, sonradan paydaş olan veya pay üzerinde aynî hak kazanan kimseleri de bağlar. Taşınmazlarda yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin kararların sonradan paydaş olan veya pay üzerinde aynî hak kazananları bağlaması için, bunların tapu kütüğüne şerh edilmesi gerekir." hükümlerini içermektedir.
TMK'nın 689 uncu maddesinde taşınmazlarla ilgili yararlanma, kullanma ve yönetim anlaşmalarının (anlaşma) tapu siciline şerh verilebileceği, 695 inci maddesinde bu anlaşmaların sonradan paydaş olan veya pay üzerinde hak kazananları bağlaması için tapu siciline şerh edilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Şerh ile birlikte anlaşma taşınmazda sonradan paydaş olan veya hak kazanan kişilere karşı ileri sürülebilecektir.
TMK'nın 693 üncü maddesi paydaşlara, birbirlerinin hakkını ihlal etmedikleri müddetçe eşyanın tamamını kullanma hakkı tanımakla birlikte, paydaşlar taşınmazın belirli zaman aralıklarıyla kullanılması konusunda anlaşabilecekleri gibi taşınmazı yer itibarıyla kısımlara ayırarak her bir kısmın paydaşlardan biri tarafından kullanılmasına yönelik bir düzenleme de yapabilirler. Paydaşların taşınmazın kullanımını bir veya birkaç paydaşa terk edip, karşılığında bir kullanma bedeli alınmasını kararlaştırmaları da mümkündür.
II- ANLAŞMANIN ŞEKLİ VE ŞERH TALEBİ
TMK'nın 689 uncu maddesi gereğince imzaların noterlikçe onaylanması koşuluyla söz konusu anlaşmalar paydaşlardan birinin talebiyle tapu siciline şerh edilebilir. Kanun koyucu her bir paydaşa anlaşmayı tapu siciline şerh verebilme yetkisi tanıdığı için paydaşların ayrıca şerh anlaşması yapmalarına gerek yoktur. Bununla birlikte, paydaşlar aralarında yazılı olarak yapmış oldukları anlaşmayı tapu müdürlüğüne birlikte talepte bulunarak şerh ettirebilirler. Bu taktirde imzaların noterlikçe onaylanması şartı aranmaz.
TMK'nın 693 üncü maddesi gereğince paydaşlar taşınmazı yer itibarıyla kısımlara ayırarak her bir kısmın paydaşlardan biri tarafından kullanılmasına yönelik anlaşmaya da varabilirler. Bu durumda anlaşma içeriğinde kroki v.b. belirlenebilir. Kroki v.b. anlaşmaya ek yapılmış ise bu eklerin de anlaşmanın şekil şartına uygun olarak yukarıda belirtilen usulde yapılması gerekir.
III- ŞERHİN TESCİLİ
Yararlanma, kullanma ve yönetim anlaşmasının varlığı, anlaşmada kararlaştırılmışsa süresi de belirtilerek, taşınmazın şerhler sütununa "....... tarihli ve .......sayılı (süreli) yararlanma, kullanma ve yönetim anlaşması vardır." şeklinde şerh edilir. Anlaşma ve varsa ekleri 2019/12 sayılı Genelge kapsamında arşivlenir.
IV- ŞERHİN SÜRESİ VE TERKİNİ
Şerhin süresi bakımından kanunda ayrı bir hükme yer verilmemiştir. Genel prensipler uyarınca şerh edilecek hukuki işlemin süresi anlaşmada belirlenmişse, bu süre kadar; süre belirlenmemişse şerh varlığını sürdürdüğü sürece hukuki etkisini devam ettirecektir. Şerhin süresiz olması veya süresinden önce terkin edilmek istenmesi halinde terkin, tüm paydaşların birlikte talebiyle yapılır. İmzaları noterce onaylanmış oybirliği ile alınmış kararın ibrazı halinde veya anlaşmada bir süre belirlenmiş ise sürenin dolması halinde paydaşların birinin talebiyle şerh terkin edilir.