Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yönelik Kamu Zararı Tespiti Hakkında Genelge

Konuyla ilgili uygulamalarda yaşanan tereddütlerin giderilmesi ve taşınmaz kültür varlıkları açısından kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerin oluşturulması amacıyla Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından bir çalışma yapılmıştır.

Söz konusu çalışma kapsamında “Kamu Zararının Belirlenmesinde İzlenecek Yöntem” başlığı altında bir takım kriterler belirlenmiş olup bu kriterler aşağıda belirtilmektedir.

• Kaçak kazı nedeniyle zarar gören taşınmazın, ilgili müze müdürlüğü tarafından yerinde incelenmesi sonucu, kaçak kazı yapılan alanın, 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gereken alan potansiyeline haiz olduğu kanaatine ulaşılması halinde, zararın incelenmesine geçilir.

• Oluşan kamu zararının belirlenmesi amacıyla ilgili müze müdürlüğünün koordinasyonunda en az üç kişilik bir “zarar tespit komisyonu” oluşturulur. Söz konusu komisyonun üyeleri, kaçak kazının niteliği ve alanın özellikleri göz önüne alınarak, aşağıdaki kurumlardan seçilir;

-İlgili Müze Müdürlüğünden bir ihtisas elemanı,

-İlgili Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünden konuyla ilgili bir ihtisas elemanı -İlgili Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünden bir ihtisas elemanı -İlgili İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden bir ihtisas elemanı -Üniversiteden konuyla ilgili bir uzman (öğretim üyesi, araştırma görevlisi)

-Varsa Kazı Başkanlığından bir temsilci uzman

• Komisyon tarafından, kültür varlığının uğramış olduğu zarar, şu kriterler göz önünde bulundurularak değerlendirilir:

-Kaçak kazı nedeniyle, kültür varlığının bakım, onarım, restorasyona tabi tutulması neticesinde ihtiyaç duyulan her türlü hazine masrafları

-Kaçak kazı yapılan alanda oluşan fiziki tahribatın giderilmesine yönelik masraf (iş makinelerinin kiralanması, işçi giderleri, yakıt masrafları, vb.)

-Kültür varlığının hukuka aykırı olarak bulunduğu bölgeden başka bir yere götürülmesi halinde, bunların ait oldukları bölgeye geri getirilmelerine yönelik yapılan nakliye, harcırah ve yolluk masrafları

• Ancak kültür varlığının tamir veya tadil gibi işlemlerle onarılamayacak derecede hasara uğramış veya tamamıyla yok edilmiş olması halinde, kamu zararının belirlenmesi için şu hususlar esas alınır:

-Zarar gören taşınmaz kültür varlıkları bakımından ise öncelikle, kaçak kazı yapılan taşınmazın büyüklüğü, varsa ortaya çıkan toprak yığını, vb. göz önüne alınarak; tahrip edilen taşınmazın aynısının bugünkü koşullarda yemden inşa edilmesi için gereken imalat ve işçilik masrafı tespit edilir. Belirlenen bedel, taşınmaz kültür varlığının ait olduğu dönem, arz ettiği enderlik, üniklik, sanat değeri, vb. ayırt edici özellikleri dikkate alınarak arttırılır.

Kamu zararının, yukarıda belirtilen esaslar dahilinde belirlenmesinde, kültür varlığına ilişkin arşiv, fotoğraf, vb. bilgi-belgeden de yararlanılır.

Bundan sonra Mahkemelerce sorulan kamu zararının belirlenmesi konusunda yukarıda sıralanan kriterlerin esas alınarak komisyon marifetiyle belirlenecek bedelin ilgili mahkemesine iletilmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim