70/1 Yabancı Uyrukluların Özgürlüklerinin Kısıtlanması ve Serbest Bırakılmalarının Bildirilmesi Hakkında Genelge

(1) Türkiye'nin taraf olduğu, 20/05/1975 tarih ve 1901 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan ve metni 21/12/1984 tarih ve 18615 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan “Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi"ne taraf olan diğer ülkeler (EK-1 )’de gösterilmiştir.

(2) Anılan Sözleşmenin, 36’ncı maddesi uyarınca; ilgilisi talep ettiği takdirde, kabul eden devletin yetkili makamları, gönderen devletin bir uyruğunun gönderen devlet konsolosluğu görev çevresinde tutuklanmasından, hapsedilmesinden veya önleyici mahiyette veya herhangi bir şekilde gözaltına alınmasından vakit geçirmeksizin söz konusu konsolosluğu haberdar edeceklerdir. Ayrıca; Konsolosluk memurları, hapsedilmiş, önleyici mahiyette veya herhangi bir şekilde gözaltına alınmış olan gönderen devletin uyruğunu ziyaret etmek, onunla görüşmek ve muhaberatta bulunmak ve onun mahkemeleri önünde temsilini sağlamak hakkına sahiptirler. Diğer taraftan; aynı Sözleşmenin 73üncü maddesi, bu sözleşme hükümlerinin taraf ülkelerin ikili sözleşme yapmasına engel olmayacağını düzenlemektedir. Bu itibarla; Türkiye, (BK-2)’de listesi verilen birçok ülke ile iki taraflı sözleşmeler akdetmiş bulunmaktadır.

(3) Anayasanın 19’uncu maddesinde, yakalanan veya tutuklanan kişilere, yakalama ve tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddiaların yazılı veya sözlü olarak derhal, toplu suçlarda ise, en geç hakim huzuruna çıkarılıncaya kadar bildirilmesi, yine yakalanan veya tutuklanan kişinin durumunun yakınlarına derhal haber verilmesi öngörülmektedir. Ayrıca; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 107nci maddesinin son fıkrasında; tutuklanan şüpheli veya sanık yabancı olduğunda, tutuklama durumunun, yazılı olarak karşı çıkmaması halinde, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirileceği bükme bağlanmıştır.

(4) Yukarıda belirtilen ikili ve çok taraflı Sözleşmelerin ilgili maddeleri ile mevzuatımız hükümleri dikkate alınmak suretiyle uygulamanın aksamalara yer verilmeyecek şekilde yapılması uluslararası hukukun temel ilkelerinden olan ahde vefa (pacta sund servenda) gereğidir,

(5) Bu itibarla, yabancı uyruklu bir şahsın yakalanması (gözaltına alınması), tutuklanması veya özgürlüğü bağlayıcı nitelikte bir cezanın infazı amacıyla cezaevine alınması ya da serbest bırakılması hallerinde, (EK-3)’de yer alan “Yabancı uyrukluların özgürlüklerinin kısıtlanması ve serbest bırakılmalarının bildirilmesine ilişkin bilgi formu'nun eksiksiz bir şekilde doldurularak kimlik belgelerinin onaylı suretleri, tutuklama müzekkeresi veya müddetname örneğiyle birlikte,

a) İkili Sözleşme hükümleri uyarınca; Azerbaycan, Çin Halk Cumhuriyeti, Gürcistan, Litvanya, Kazakistan, Özbekistan, Rusya ve Türkmenistan uyruklu kişilerin rızalarının olmaması halinde doğrudan 24 saat içerisinde (0 312 292 27 20) numaralı faks ile Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Genel Müdürlüğüne iletilmesi, ayrıca bu devletlerin konsolosluklarına bilgi verilmemesi; bu kişilerin rızalarının olması halinde ise ilgili devlet konsolosluklarına bilgi verilmesi ile yetinilmesi,

b) Yukarıda zikredilmeyen ve Viyana Sözleşmesine taraf devlet uyruğunda olanlar açısından yabancı kişinin yazılı olarak karşı çıkmaması halinde “http://www.mfa.gov.tr/yerlesik- diplomatik-ve-konsuler-misyonlar.tr.mfa” adresinde faks numaraları bulunan ilgili konsolosluklara doğrudan 24 saat içerisinde iletilmesi,

c) Türkiye’de temsilciliği bulunmayan yabancı ülke vatandaşları için Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Genel Müdürlüğünün (0 312 292 27 20) numaralı faksına bilgi verilmesi,

d) Her üç halde de Bakanlığımıza UYAP Sistemi üzerinden bilgi verilmesi,

Gerekmektedir.

(6) İşbu Genelge ile Yabancı Uyrukluların Özgürlüklerinin Kısıtlanması ve Serbest Bırakılmaları Hakkındaki 01.01.2006 tarihli ve 70 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.

(7) Bu Genelgenin ekleri, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından ihtiyaç duyulduğunda güncellenerek www.uhdigm.adalet.gov.tr web adresinde yayımlanacaktır.

Bilgi edinilmesini ve yabancı uyrukluların özgürlüklerinin kısıtlanması ve serbest bırakılmaları halinde yukarıda yapılan açıklamaların dikkate alınmasını rica ederim.