Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (7576) - Madde Gerekçeleri

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne 175 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında verilmiş olan görevler nedeniyle, Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a), (e) ve (f) bentlerinde yer alan hususlar ile ilgili olarak idari yaptırım uygulama yetkisi Genel Müdürlüğe verilmektedir.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün kamu tüzel kişiliğini haiz özel bütçeli bağlı kuruluş olarak yapılandırılması nedeniyle Kanun genelinde yer alan Bakanlık, Genel Müdürlük, Alan Kılavuzu ile Av ve Doğa Koruma Memuru ibareleri tanımlanarak Kanuna eklenmekte olup bu Kanun kapsamındaki korunan alanlardaki koruma hizmeti ile Kanuna aykırı fiillerin takibinin orman muhafaza memurlarının yanında bu alanın yönetiminden sorumlu olmak üzere Genel Müdürlükçe görevlendirilen personel tarafından da sağlanabilmesi maksadıyla düzenleme yapılmaktadır.

Genel Müdürlüğün sorumluluk alanlarında av ve doğa koruma memuru ve alan kılavuzu olarak tanımlanan kişilerin Genel Müdürlük tarafından belirlenen çalışma usul ve esaslarına bağlı olarak faaliyet göstermesi ile birlikte alanlarda ziyaretçi yönetimi, tanıtım ve koruma faaliyetlerinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Yapılan değişiklikle, personel tanımında yeknesaklaşma sağlanması ve söz konusu personelin tanınırlığının artırılması amacıyla 4915 sayılı Kanunda yer verilen av koruma memuru ifadeleri Kanunda yeniden düzenlenerek av ve doğa koruma memurunun bu görevleri üstlenmesi öngörülmektedir.

Madde ile Kanunda korunan alan olarak düzenlenen milli park, tabiat parkı, tabiatı koruma alanı ve tabiat anıtları için hazırlanan veya hazırlattırılan planların, fonksiyonlarındaki ayrımdan dolayı maddede farklı kavramlarla ifade edilmesi yönünde bir değişiklik yapılmakta ve milli park dışındaki korunan alanlar için de milli parklar için geçerli olan plan hazırlama sürecinin uygulanması öngörülmektedir.

Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve Turizm Merkezlerinde hazırlanan planlar için bu Kanun kapsamına giren yerlerde Genel Müdürlüğün olumlu görüşünün alınması, korunan alanlarda planlamaya yönelik usul ve esasların Genel Müdürlükçe düzenlenmesi öngörülerek bu yerlerin korunması ile yönetiminin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca “turizm bölge, alan ve merkezleri” ibaresi “Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve Turizm Merkezleri” olarak değiştirilerek 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ile uyumlu hale getirilmektedir.

Maddenin değişiklikten önceki halinde düzenlenen izinler sadece turizm izinleri ile sınırlı olup korunan alanlarda gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerine verilebilecek diğer izinler planlarına uygun olarak 6831 sayılı Orman Kanunu ve ilgili mevzuatına göre yürütülmekte idi. Ancak anılan Kanunun izinlere yönelik bazı düzenlemeleri korunan alanın statüsü ve koruma hedeflerine uyumlu olmadığından yapılan düzenleme ile, 6831 sayılı Kanunda yer alan “kamu yararı ve zaruret” şartı korunarak bunun yanında planlarına uygun olma şartı getirilmekte, 6831 sayılı Kanunda izin verilen yapı ve tesislerden korunan alan statüsüne uygun düşmeyen yapı ve tesisler çıkarılarak korunan alanlarda gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerine verilecek izinler sınırlanmakta, buna ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik Genel Müdürlüğe yetki verilmekte ve bazı ibareler yönünden uyum düzenlemesi yapılmaktadır.

Madde ile korunan alanlarda bulunan yapı ve tesislerin kiraya verilebileceğini düzenleyen 6831 sayılı Orman Kanununun ek 8 inci maddesi ile uyumlu hale getirilmesi amacıyla değişiklik öngörülmektedir. Ayrıca, korunan alanlar için planları uyarınca hazırlanan vaziyet planı, mimari/peyzaj avan ve uygulama projelerinin Genel Müdürlükçe gerekli görüldüğü takdirde hazırlattırılabilmesine imkân sağlanmakta ve bu Kanun kapsamındaki korunan alanlarda yapı ve tesislerin yapılaşma koşullarına ait usul ve esasların Genel Müdürlükçe çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi öngörülmektedir.

Kanun kapsamına giren korunan alanlarda Kanuna aykırı yapı ve tesis yapılması yasaklanmış ve suç olarak düzenlenmiştir. Mevcut yasal durumda Kanuna aykırı bina, yapı, tesis ve inşaatlara el konulmakla birlikte bunların yıkılabilmesi için mahkeme kararı gerekmekteydi.

Madde ile, Kanun kapsamındaki korunan alanlarda söz konusu suç işlendiğinde Genel Müdürlükçe olaya hemen müdahale edilmesi, Kanuna aykırı yapı ve tesislerin Genel Müdürlükçe derhal yıkılabilmesi veya ihtiyaç dahilinde Genel Müdürlükçe değerlendirilebilmesi yönünde düzenleme yapılarak suçların önlenmesinde caydırıcılığın artırılması ve Kanun kapsamındaki korunan alanların daha etkili bir şekilde korunması öngörülmektedir.