GENEL GEREKÇE
Demokratik yönetimler halkın hür iradesinin tecellisi olan seçimler vasıtasıyla hayata geçirilmekte olup, özgürlükçü ve çoğulcu rejimlerin temeli; özgür, eşit, serbest ve dürüst şekilde yapılan seçimlere dayanmaktadır. Anayasamız, seçimlerin ve halkoylamasının serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı yönetim ve denetimi altında yapılacağını hüküm altına almış ve seçimlerin yönetimi ve denetimine ilişkin görevleri Yüksek Seçim Kuruluna vermiştir.
Seçimlerin yönetim ve denetimi, çeşitli aşamalardan geçerek bugünkü konumuna gelmiştir. İlk olarak 16 Şubat 1950 tarih ve 5545 sayılı Milletvekilleri Seçim Kanunu ile il ve ilçelerde seçim kurulları oluşturulmuş, ayrıca Ankara'da görev yapmak üzere Yüksek Seçim Kurulu kurulmuştur. Bu Kanunla seçim güvenliği, yönetim ve denetimi kurallara bağlanmış, seçim iş ve işlemlerinin seçim kurullarınca yürütüleceği, seçimlerin yargı gözetimi ve denetiminde yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yüksek Seçim Kurulu anayasal bir kurum olarak ilk kez 1961 Anayasasında yer almış, 1982 Anayasasının "Cumhuriyetin Temel Organları" kısmında yer alan “Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi” kenar başlıklı 79 uncu maddesiyle de Kurulun bu konumu muhafaza edilmiştir.
Bu düzenlemelerde; seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikâyet ve itirazları inceleme, kesin karara bağlama, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kuruluna verilmiştir.
Anayasada "Yasama Bölümü" içerisinde yer alan Yüksek Seçim Kurulu, yalnız seçimlerin genel yönetim ve denetimini yürüten bir Kurul olmayıp, seçimlerin yargısal denetimini de yapan ve kararlarına karşı başka hiçbir mercie başvurulamayan bir Kuruldur.
Ülkemizde nüfus artışına bağlı olarak seçmen sayısı artmaktadır. 2007-2017 yılları arasında Ülke genelinde dört kez milletvekili genel seçimi, üç kez Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulması, bir Cumhurbaşkanı seçimi ve iki mahalli idareler genel seçimi olmak üzere Yüksek Seçim Kurulunun gözetim ve denetiminde on ayrı seçim yapılmıştır.
Bunlardan ayrı olarak, özel kanunlardaki hükümler gereğince, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, siyasi parti organlarının, sendikaların ve sulama birliklerinin seçimleri de Kurulun denetiminde yapılmaktadır. Seçim sayısının artması nedeniyle seçimlerin hazırlık dönemleri kısalmış, buna bağlı olarak Yüksek Seçim Kurulu ile seçim kurullarının iş yükü artmıştır.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunda, 13/3/2008 tarihli ve 5749 sayılı Kanun ve 9/5/2012 tarihli ve 6304 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerle yurt dışında yaşayan vatandaşlarımıza bulundukları ülkelerde oy kullanma imkânı getirilmiş olup vatandaşlarımız 2014 yılında yapılan Cumhurbaşkanı seçimi, 2015 yılında iki kez yapılan milletvekili genel seçimi ve 2017 yılında yapılan halkoylamasında yurt dışında oy kullanmışlardır. Yurt dışında gerçekleştirilen oy kullandırma işlemleri Kurulun iş yükünü oldukça artırmıştır.
Öte yandan 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan halk oylamasıyla kabul edilen Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinin beş yılda bir aynı günde yapılması hüküm altına alınmış ve milletvekili sayısı altıyüze çıkarılmıştır. Ayrıca yüzbin seçmenin Cumhurbaşkanlığına aday göstermesine imkân tanınmıştır. Bu durum, Yüksek Seçim Kurulu ile il ve ilçe seçim kurullarının iş yükünü daha da artıracaktır.
Yüksek Seçim Kurulu merkez teşkilatında hali hazırda Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü ile İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı şeklinde sadece iki birim bulunmaktadır. Kurul, yukarıda açıklanan ve günden güne artış gösteren seçim iş ve işlemlerini, halen mezkur iki birimi aracılığıyla yürütmeye çalışmaktadır. Söz konusu hizmetlerin mevcut yapılanma ile etkili ve verimli bir biçimde sürdürülebilmesi neredeyse imkânsız hale gelmiştir.
Bununla birlikte, Yüksek Seçim Kurulunun ve birimlerinin görevleri, personelin atanması usulü ve özlük işleri gibi bir teşkilat kanununda düzenlenmesi gereken hususlara, 298 sayılı Kanunda dağınık bir şekilde yer verilmiştir.
Günümüz koşulları ve teknolojik gelişmeler ile artan iş yükü ve değişen ihtiyaçlar karşısında, Yüksek Seçim Kurulunun görevlerini etkin, verimli ve çağa uygun bir şekilde yerine getirebilmesi için Kurulun teşkilat yapısının iyileştirilmesine, yeni hizmet birimlerinin oluşturulmasına ve nitelikli idari ve teknik personele ihtiyaç bulunmaktadır. Bu ihtiyaçların giderilebilmesi için Kurulun teşkilat yapısını güçlendirecek müstakil Teşkilât Kanununun yürürlüğe konulması zorunlu hale gelmiştir.
EN
TR
Salt metin olarak göster (Kelime işlemcilere uygun görünüm)
