Bankaların Sermaye ve Likidite Planlamasında Kullanacakları Stres Testlerine İlişkin Rehber

2- Rehber, 19.10.2005 tarih ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 93’üncü maddesi ve 22.07.2006 tarih ve 26236 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Tarafından Yapılacak Denetime İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi uygulama rehberleri” başlıklı 7/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

İKİNCİ KISIM

Stres Testinin Banka Yönetiminde Kullanımı (Yönetim Boyutu)

3- İç Sistemler ve İSEDES Yönetmeliği’nin “Risk Yönetim Sistemi” başlıklı 4’üncü Kısmında belirtilen genel risk yönetim ilkeleri ile “İSEDES” başlıklı 5’inci Kısmında yer alan hükümler stres testi programı için de geçerlidir. Bu rehberde, söz konusu ilkelerin stres testlerinde nasıl uygulanması gerektiği açıklanmıştır.

4- Bankalar, İç Sistemler ve İSEDES Yönetmeliği’nin “Stres testi programı” başlıklı 43’üncü maddesinde yer alan hükümlerin tümüne uyum göstermek zorundadır. Bu rehber, söz konusu maddenin uygulamasına yönelik esasları belirlemek üzere hazırlanmış olup bankalardan yapıları, iş ve işlemlerinin hacmi ve karmaşıklık düzeyiyle orantılı bir uyum göstermeleri beklenmektedir. Kurumca yapılacak denetim ve gözetim faaliyetlerinde bu rehberde belirtilen ilkeler bir baz (ölçü) teşkil eder.

5- Bu rehber kapsamında stres testi; gerçekleşmesi muhtemel olumsuz durum veya olayların banka organizasyonu üzerindeki potansiyel etkisinin ileriye dönük bir değerlendirmeye tabi tutulmasını sağlayan uygulamalar bütününü ifade eder.

6- Bu kapsamda etkin bir stres testi programının tesisi; bankanın -hem bankaya özgü olumsuz gelişmelerden kaynaklanabilecek hem de stres altındaki ekonomik ve finansal ortamda ortaya çıkabilecek- önemli risklerini ve kırılganlıklarını tanımlaması ve ölçmesini sağlar. Bu program, özellikle tarihsel veriye dayalı istatistikî risk ve kayıp tahminlerini içeren diğer nicel risk yönetim metotlarını ve nitel uygulamaları desteklemelidir. Dolayısıyla stres testinin, tanımlanmamış veya gereken önem verilmemiş risk yoğunlaşmalarını, karşılıklı etkileşimleri ve bunların stres zamanlarında banka mali bünyesine olası etkilerini ortaya çıkarmaya yardımcı olması gerekir.

7- Stres testi programı; açıkça tanımlanmış amaçları, bankanın faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan riskleriyle uyumlu iyi tasarlanmış senaryoları, yazılı hale getirilmiş varsayımları, banka mali bünyesi üzerindeki muhtemel etkilerin değerlendirilmesini sağlayacak güçlü bir metodolojiyi, alınan kararlara dayanak teşkil edecek raporlamaları, stres testi süreçlerinin devamlı ve etkin bir şekilde gözden geçirilmesini ve stres testi sonuçlarına dayalı yönetim aksiyonlarını içermelidir.

8- Stres testi programı, bankaya önemli risklerini, faaliyetlerini ve stratejilerini değerlendirmeye odaklanan tutarlı ve tekrarlanabilir uygulamalar ile ihtiyaç halinde ad hoc senaryoları tesis etme imkânı vermelidir. Program; gerek bankaya özgü gerekse sistemik stres olay ve durumlarını ele alan, tarihsel tecrübelerin yanında bankanın operasyonları ve mali bünyesi üzerinde olumsuz etki doğuracak hipotetik olay ve durumları göz önünde bulunduran bir yapıda olmalıdır.

9- Stres testi programı; risk tanımlama ve ölçme, iş akışları bazında gelir ve giderleri tahmin edip iş akış stratejilerini besleme, kırılganlıkları tanımlama, söz konusu kırılganlıklardan kaynaklanan olası kayıpları değerlendirme ve uygun aksiyonları belirleme, sermaye yeterliliğini değerlendirip sermaye planlamasını yapma, likidite yeterliliğini değerlendirip fonlamaya ilişkin planlara katkı verme, yönetimin stratejiler, risk yönetimi, sermaye ve likidite planlamasında alacağı kararlar arasında entegrasyonu sağlama ve iyileştirme ile karar alma planlarında yardımcı olmak hususlarını içermeli, ancak bunlarla sınırlı kalmamalıdır.

10- Periyodik stres testlerinin yanında bankanın birden beliren risklere yönelik yeni veya ad hoc stres testleri tesis etme esnekliğine sahip olması gerekir. Daha geniş anlamda bankanın yeni beliren riskler çerçevesinde stres testi programını güncellemesi ve geçerliliğini kontrol etmesi banka risk ve faaliyetlerinin, yeni stres testi tekniklerinin ve faaliyet ortamının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.

Yukarıda genel hatlarıyla verilen yönetimle ilgili paragraflar aşağıdaki ilkeler çerçevesinde detaylandırılmıştır.

İlke 1. Yönetim kurulu, stres testi programının tümüyle tesis edilmesi ve etkin bir şekilde yürütülmesinden sorumludur. Yönetim kurulu, stres olaylarının bankanın risk profili üzerindeki etkilerini değerlendirebilecek yeterlilikte olmalıdır.