Endonezya Pazara Giriş Rehberi

1.2. Siyasi ve İdari Yapı

Endonezya’nın bağımsızlığı 1945'te ilan edilmiştir. Endonezya’nın yönetim biçimi cumhuriyet olup, başkanlık rejimi (devlet ve hükümet başkanları aynı kişidir) uygulanmaktadır. Endonezya 38 eyaletten oluşmaktadır. Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto’dur. Yasama organı, çift meclisli Halkın Danışma Meclisi olup, Bölgesel Temsilciler Konseyi (136 sandalye) ve Temsilciler Meclisi’nden (580 sandalye) oluşmaktadır.

Başkent Cakarta’dır. Endonezya Parlamentosu, 2022 yılında ülkenin başkentinin Java adasındaki Cakarta'dan Borneo adasındaki Kalimantan eyaletine taşınmasını onaylamıştır. Yeni başkentin inşası tamamlanınca “Nusantara” şehri başkent statüsünü alacaktır.

Endonezya, dünyanın en kalabalık üçüncü demokrasisidir. Ülkenin resmi dili Endonezce (Bahasa Indonesia) olmakla beraber ülkenin genelinde 700’ün üzerinde yerel dil konuşulmaktadır.

1.3. Nüfus ve İstihdam

Endonezya, Çin, Hindistan ve Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesi olup, nüfusu 280 milyonun üzerindedir. Nüfusun büyüme hızı %1,1’dir. Java dünyanın en kalabalık adasıdır ve nüfusun yarıdan fazlasına ev sahipliği yapar. En kalabalık adalar sırasıyla Java, Sumatra, Borneo (Kalimantan) ve Sulawesi’dir. Endonezya nüfusunun yaklaşık %87’si Müslüman olup, bu oran ile dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusuna sahip devleti konumundadır. Ülkedeki diğer dinlerin nüfustaki oranları ise şöyledir: Protestanlık %7, Katolik %3, Hinduizm %2 ve diğerleri (Budizm vb.) %0,8 düzeyindedir.

Toplam nüfusun yaş ortalaması yaklaşık 30,5 olup ortalama ömür 73,2 yaş seviyesindedir. Ülkenin etnik yapısı dikkate alındığında Javalılar %40,1, Sundanase %15,5, Malaylar %3,7, Bataklar %3,6, Madurase %3 olup, yaklaşık %34’lük kısım diğer etnik kökenlerden oluşmaktadır. Çinliler, toplam nüfusun küçük (yaklaşık %1,2) ama önemli bir bölümünü oluşturmaktadır ve ülke ekonomisinin temel dayanaklarından biri olarak kabul edilmektedir. Çoğu Çinli, nesillerdir Endonezya'da yaşamaktadır. Çinli nüfusun büyük bir kısmı ticaretle uğraşmakta ve çoğunlukla Java ve Sumatra’da yaşamaktadır.

2024 yılında toplam iş gücü yaklaşık 149 milyon kişi olup, işsizlik oranı %4,8 ve ortalama işçi maaşı aylık 3,04 milyon rupidir.

1.4. Doğal Kaynaklar ve Çevre

Endonezya doğal kaynaklar açısından dünyanın en zengin bölgelerinden biridir. Ülkenin sahip olduğu doğal kaynaklar arasında petrol, doğalgaz, kömür, nikel, kalay, boksit, bakır, altın ve gümüş demir cevheri, kaolin ve granit bulunmaktadır. Endonezya’nın nadir toprak elementleri potansiyeli ise halen tam olarak keşfedilmemiş olmakla birlikte, bu alanda bazı pilot projeler ve araştırmalar yapılmaktadır.

Dünyanın en büyük dördüncü nüfusuna sahip olmasına rağmen, Endonezya, Amazon’dan sonra dünyanın en yoğun ormanlık bölgesidir ve doğal kauçuk ve kereste üretimleri yoluyla dünya pazarında önemli yer tutmaktadır. Ülke verimli topraklara sahiptir ve tarımsal ürün alanında da önemli bir üretici ve ihracatçı durumundadır. Bu kapsamda üretim ve ihracatta öne çıkan tarımsal ürünler arasında palm yağı, kahve, kakao, pirinç, şeker kamışı, mısır, hindistan cevizi, manyok, muz, mango/guavadır.

2. MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER VE TAHMİNLER

2.1. Ülkenin Genel Ekonomik Görünümü

Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisi ve satın alma gücü paritesine göre en büyük 10. ekonomisi olan Endonezya, 1990'ların sonlarındaki Asya mali krizinin etkilerini atlatmasından bu yana önemli bir ekonomik büyüme kaydetmiştir. 2020-2021 yıllarını kapsayan Kovid-19 salgını dönemindeki ekonomik yavaşlama ve daralma dışında, son beş yılda Endonezya ekonomisi yılda ortalama %5 büyümüştür.

Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) 2017’de ilk kez 1 trilyon doların üstüne çıkmıştır. 2023’te GSYİH 1,4 trilyon dolara ulaşırken, kişi başı GSYİH ise 4.942 dolar olmuştur. (IMF WEO 2024) Endonezya, Dünya Bankası’nın gelir sınıflandırmasına göre üst-orta gelir grubundaki ülkeler arasında yer almaktadır.

Endonezya tarafından yayınlanan resmi istatistiklere göre, 2024 yılı ikinci çeyreğinde GSYİH yaklaşık 351 milyar dolar olmuştur. 2024 yılı ikinci çeyreğinde Java adasının ulusal ekonomik büyümeye katkısı %57 olurken, Sumatra ekonomik büyümeye %22’lik katkı sağmıştır. 2024 yılı ikinci çeyreğinde ekonomiye en büyük katkıyı sağlayan beş sektör sırasıyla imalat sanayi, tarım, ticaret, inşaat ve madencilik olmuştur.

Endonezya, 2005'ten 2025'e kadar uzanan 20 yıllık bir kalkınma planı izlemektedir. Plan, RPJMN (Rencana Pembangunan Jangka Menengah Nasional) adı verilen 5 yıllık orta vadeli kalkınma planlarına bölünmüştür ve her biri farklı kalkınma önceliklerine sahiptir. Mevcut plan, 20 yıllık vizyonun son aşaması olarak, Endonezya'nın insan sermayesini ve küresel pazardaki rekabetçiliğini geliştirerek ekonomisini daha da güçlendirmeyi hedeflemektedir.