Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
1. KAPSAM VE DAYANAK
Bu Rehber, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci maddesine, 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa, 14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına ve 16/8/2023 tarihli ve 32281 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliğine istinaden Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yürütülen Makinaların İthalat Denetimi Tebliği kapsamında yer alan ürünlerin fiili denetimlerinin yapılması ve sonuçlandırılması usul ve esaslarının belirlenmesine yöneliktir.
Denetim rehberlerinde yer almayan hususlarla ilgili olarak, firma başvuruları neticesinde verilen talimatlar, aksi belirtilmediği sürece, münferit olmayıp aynı durumdaki diğer firmalar için de geçerlidir.
Rehber’de yer alan esas ve düzenlemeler Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler ile ilgili mevzuat kapsamı dışında anlanamaz ve yorumlanamaz.
2. İTHALAT DENETİMİ BAŞVURULARI
2.1 İthalatçı Firmanın İthalat Denetim Ön İzin Başvurusu
2.1.1. Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği Onayı
Tebliğin Ek-2/A kapsamı ürünler için Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden yürütülecek denetim sürecinin ilk aşaması olan ön izin başvurusu yapılmadan önce, Tebliğin Ek-3’ünde belirtilen ve ithal edilmek istenen ürüne ait AB Uygunluk Beyanı, Tip Onay Belgesi ve Gürültü Sertifikası’nın ürünün çıkış ülkesinde yer alan Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğinden onaylatılması zorunludur. Belgeler ithalatçı/imalatçı tarafından elden ya da ithalatçı/imalatçı KEP adresi üzerinden Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğine gönderilir. Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğinin onayladığı evraklar veya onayladığına dair üst yazının denetim birimine sunulması gerekmektedir.
* Avrupa Birliği’nde veya Serbest Bölgelerde üretilen ürün için Müşavir/Ataşe onayı aranmaz.
2.1.2. TAREKS Üzerinden Ön İzin Başvurusu
İthalat Denetim Ön İzni başvurusu, ithalatçı firmanın yetkilendirdiği kullanıcı tarafından Bakanlık internet sayfasındaki “E-İşlemler” kısmında yer alan “TAREKS Uygulaması” bölümü kullanılarak TAREKS üzerinden yapılır. Başvuru için, firma ekranında “Denetim Başvurusu” başlığı altındaki “Ön İzin” alt başlığından “Yeni Başvuru” kutucuğu altındaki “Ürün Grubu Bazında Başvuru” seçeneği ile birlikte alınmak istenen ön izin belgesinin (İthalat Denetim Ön İzni) işaretlenmesi yeterlidir.
Mezkûr Tebliğin Ek-3’ünde belirtilen, denetim birimi tarafından talep edilen belgeler ve mevzuat gerekliliği işaretlemeler yönünden yapılan incelemede ilgili teknik mevzuata aykırılık tespit edilmemesi durumunda, İthalat Denetim Ön İzni olumlu olarak sonuçlandırılır.
İthal edilmek istenen ürünün başka bir ithalatçıya devir edilmek istenmesi durumunda ve devir işleminin Türkiye gümrüklü sahasında gerçekleşmesi halinde, ön izin devri de gerçekleştirilebilir. Bu durumda, devralan firma tarafından yeni bir ön izin başvurusu gerçekleştirilmesi ve iki firma arasındaki devir sözleşmesi, devir faturası, devir evrakları ve onaylanmış ön izin numarasının denetim birimine sunulması gerekmektedir. Aksi takdirde ön izin başvurusu, devralan firma tarafından yenilenerek tekrar denetim gerçekleştirilir.
2.2 İthalatçı Firmanın Başvurusu
İthalat denetimi başvuruları Tebliğ’in Ek-2/A’sında yer alan ve ön izni uygun bulunan ürünlerle Tebliğin Ek-2/B’sinde yer alan ürünler için, Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde gümrük beyannamesinin tescili öncesinde yapılır.
Başvuruda Tebliğ’in 5 inci maddesinde yer alan düzenleme esastır. Buna göre, firma adına işlem yapmak üzere yetkilendirilen firma kullanıcısı, Bakanlık internet sayfasının “E-İmza Uygulamaları” kısmında yer alan “E-İmza Uygulamalarına Giriş” bölümünü kullanarak TAREKS üzerinden ithal partisine ilişkin verileri girerek başvurusunu yapar. Başvuru üzerine, TAREKS tarafından firmaya, sadece ilgili denetim birimi nezdindeki işlemlerini takip edebilmesi amacıyla bir başvuru numarası verilir.
2.2 Muafiyet ve İstisnalar
İthalat denetiminden muafiyet ve istisna tanınan başvuruların nitelikleri Tebliğ’in 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; A.TR belgesini haiz, Üretim Girdi Muafiyet Belgesini haiz, AQAP ve GMP belgesini haiz, geri gelen eşya muhteviyatı ve 9/9/2009 tarihli, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen, ürünler fiili denetimden muaftır.
Ancak, Tebliğ’in 6’ncı maddesinin son fıkrasına dayanarak, yapılacak değerlendirmede gerektiğinde A.TR belgesini haiz, Üretim Girdi Muafiyet Belgesini haiz, AQAP ve GMP belgesini haiz başvurular da fiili denetime yönlendirilebilir. Bu değerlendirmelerde, risk analizinin yanı sıra firmanın önceki başvurularında sunduğu belgeler üzerinde yapılan incelemenin sonuçları, ilgilisince düzenlenmemiş belge sunup sunmadığı ile iptal ve mükerrer başvuru yapıp yapmadığı gibi durumlar da dikkate alınır.