Pakistan Pazara Giriş Rehberi

Ayrıca Gilgit-Baltistan (başkenti Gilgit) ve Azad Jammu & Keşmir (b. Muzafferabad) bölgeleri mevcut olup bölgesel yetki itibarıyla diğer 4 bölgeden farklıdır. Jammu & Keşmir, BM Güvenlik Konseyinin gündeminde çözüm bekleyen bir meseledir, Hindistan ile ihtilaf bulunmaktadır.

İslamabad Başkent Alanı da özellik arz etmektedir. Daha önce var olan, Afganistan sınırındaki Aşiretler Bölgesi lağvedilmiş olup KPK’ye katılmıştır.

1.3. Nüfus ve İstihdam

Ülke 2024 Kasım ayı itibarıyla yaklaşık 253 milyon nüfusa sahiptir ve genç nüfus oranı oldukça yüksektir. En büyük şehirleri Karachi, Lahore, Faisalabad, Rawalpindi, Multan, Gujranwala, Hyderabad, Peshawar, Islamabad, Quetta ve Gujrat’tır. Ülkenin kuzeyinde ise dağlık Gilgit-Baltistan bölgesi yer almakta olup nüfusu seyrektir. Nüfus Pencap ve Sindh eyaletlerinde yoğunlaşmıştır.

Pakistan ekonomisinde tarım ve hayvancılık sektörü en önemli sektör konumundadır. GSYİH’nin yaklaşık dörtte biri tarım ve hayvancılık sektöründe üretilmekte, ayrıca işgücünün de yaklaşık yarısı bu sektörde istihdam edilmektedir. Ülkedeki işsizlik oranı %7-8 dolaylarında olup nüfusun işgücüne katılım oranı %52 civarındadır. Erkek işgücünün istihdamda payı oldukça yüksektir.

1.4. Doğal Kaynaklar ve Çevre

Pakistan’da madencilik sektörü ülke GSYİH’sının yaklaşık %3’ünü üretmekte olmasına rağmen, sektörün ihracat potansiyeli yeterince değerlendirilememektedir. Pakistan madencilik sektörünün ihracatı bu sektördeki tüm dünya ihracatının yaklaşık %0.1’ini teşkil etmektedir.

Pakistan’da bulunan başlıca mineraller kömür, altın, bakır, tuz, demir cevheri, jeotermal, alçı taşı, potasyum, manganez, kobalt, antimon, lityum, mermer, çinko, boksit, kromit, grafit, nikel gibi madenler ve akuamarin, topaz, yakut, zümrüt, turmalin, gibi değerli ve/veya yarı değerli taşlardır. Pakistan’da bulunan Khewra Salt Mine, Dünyanın en büyük 2.nci tuz madenidir. Ülkede petrol ve gaz rezervleri de bulunmaktadır.

Hava, su ve gürültü kirliliği toprak erozyonu, iklim değişikliğinin olumsuz etkileri (sel baskınları) başlıca çevresel sorunlar olarak göze çarpmaktadır. Bazı özel çevre derecelendirme endekslerine göre Pakistan çevre bilinci açısından gelişime ihtiyaç duymaktadır.

Yüksek hava kirliliği nedeniyle 2024 Aralık ayı başında AFAD tarafından Pakistan’a maske gönderilmiştir.

2. MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER VE TAHMİNLER

2.1. Ülkenin Genel Ekonomik Görünümü

Pakistan’da ekonomi politikaları 1950’li yıllardan bu yana 5’er yıllık kalkınma planları çerçevesinde yürütülmekte olup 1950’li yıllarda sanayileşmeye öncelik verilmiş, 1960’lı yıllarda ise tarım sektörü önem kazanmakla birlikte sanayi yatırımlarının ve yatırım teşviklerinin artırılmasına çalışılmıştır. Ancak süregelen siyasi istikrarsızlıkla birlikte kamu borçları artmış, Hindistan’la yapılan savaşlar ve Doğu Pakistan’ın (Bangladeş) ayrılması ekonomiye darbe vurmuştur. 2000’li yıllarda ise terörizmle mücadeleye vakfedilen kaynaklar ile doğal felaketler ülke ekonomisi üzerinde ciddi baskı yaratmıştır.

Hindistan ile aralarındaki özellikle Keşmir bölgesinden doğan siyasi ve askeri gerginlik sürekli bir potansiyel rahatsızlık kaynağı olmakta ve ekonomik performans üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.

Ülke ekonomisi orta ve uzun vadede eğitim ve sağlık alanında daha fazla yatırım yapma, elektrik üretimini arttırma, imalat sanayini geliştirme ve dış yardımlara bağımlılığını azaltma gibi sınamalarla karşı karşıyadır.

Pakistan Hükümeti, 1958 yılından başlayarak çok defa kullanmış olduğu Uluslararası Para Fonu (IMF) kredilerinden yeniden yararlanmak amacıyla, IMF ile kurtarma paketi görüşmeleri yapmış, 2023 yılı Haziran ayı sonunda 3 milyar Dolarlık 9 aylık bir anlaşma imzalamıştır. 12 Temmuz 2023 tarihinde IMF’ten bu anlaşma kapsamındaki ilk taksit, 5 Nisan 2024 tarihinde son taksit alınmıştır.

Ancak, ülkedeki kötü makro ekonomik koşullar ve döviz kıtlığı nedeniyle, yeni kurulan hükümet ile IMF arasında 25 Eylül 2024 tarihinde 37 aylık ve 7 Milyar Dolarlık yeni bir kredi Anlaşması imzalanmıştır.

IMF kredileri almadan önce, ithalat ödemeleri için akreditif açılmasında sorun yaşanmaktaydı.

Maliye Bakanlığının son verileri ve raporları çerçevesinde, Pakistan ekonomisi 2024-2025 mali yılının ilk çeyreğinde sürdürülebilir toparlanma göstermiştir. Ekonomik stabilite yurt içi ve dışsal faktörler tarafından desteklenerek iyileşme sağlanmaya başlanmıştır. Ayrıca Şangay İşbirliği Teşkilatının İslamabad Zirvesi sonrası yeni iş ve pazarların önünün açılması hedeflemiştir.