Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Kılavuz

(2) Kanun’un 16. maddesinin dördüncü fıkrası “Teşebbüs veya teşebbüs birliklerine üçüncü fıkrada belirtilen idarî para cezaları verilmesi halinde, ihlalde belirleyici etkisi saptanan teşebbüs veya teşebbüs birliği yöneticilerine ya da çalışanlarına teşebbüs veya teşebbüs birliğine verilen cezanın yüzde beşine kadar idarî para cezası verilir.” hükmünü haizdir. Bu hüküm uyarınca, ihlalde belirleyici etkisi tespit edilen yönetici ve çalışanlara da idari para cezası verilecektir.

(3) Kanun’un 16. maddesinin beşinci fıkrasında “Kurul, üçüncü fıkraya göre idarî para cezasına karar verirken, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında, ihlalin tekerrürü, süresi, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlalin gerçekleşmesindeki belirleyici etkisi, verilen taahhütlere uyup uymaması, incelemeye yardımcı olup olmaması, gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususları dikkate alır.” hükmü yer almakta olup bu hüküm, idari para cezası tespit edilirken hangi unsurların dikkate alınacağını düzenlemektedir.

(4) Kanun’un 16. maddesinin yedinci fıkrasında yer alan “Bu maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususlar, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartları, işbirliğine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.” hükmü uyarınca kabul edilen ve 15.02.2009 tarihli ve 27142 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (eski Yönetmelik) yaklaşık 15 yıl uygulanmıştır.

(5) Günümüzde rekabet hukukunun uygulandığı piyasaların niteliğinin geleneksel piyasalardan giderek farklılaşması, teşebbüslerin iş modellerinin ve tüketici tercihlerinin değişmesi karşılaşılan ihlal türlerinin ve rekabet hukukunun uygulanacağı muhatapların niteliğinin de değişmesine yol açmıştır. Nitekim kullanıcı verileri gibi kritik varlıkları kontrol eden büyük teknoloji teşebbüslerinin sınır ötesi faaliyetlerinin yaygınlaşması nedeniyle pazar güçlerinin artması, bu durumun rekabet ihlallerini geniş bir ekonomik alana yayması, algoritmalar ve veri tekelleşmesine bağlı ihlallerin dijital piyasalar ve tüketici refahı üzerinde olumsuz etkilerinin ortaya çıkması gibi durumlar karşısında Kurulun cezalandırma politikasının da gözden geçirilmesi ihtiyacı gündeme gelmiştir.

(6) Bu çerçevede, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik veya yeni Yönetmelik), ceza politikasının etkinliğini artırmak, caydırıcılık amacının tesisini güçlendirmek ve aynı zamanda hukuki belirlilik ile öngörülebilirlik sağlamak amacıyla kabul edilmiş ve 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

(7) Yönetmelik ile idari para cezalarının hesaplanma yönteminde şeffaflık ve hukuki belirlilik ilkesinin tesisi ile rekabet ihlallerine verilecek idari para cezalarında özel ve genel caydırıcılığın sağlanması amaçlanmaktadır.

(8) Bu çerçevede, Yönetmelik ile temel ceza oranının yalnızca “kartel” ve “diğer ihlaller” şeklinde sınıflandırılmış ihlal türlerine bağlı olarak belirlendiği yaklaşımdan vazgeçilmiş olup özellikle ihlalin niteliğinin ve rekabet üzerindeki olumsuz etkisinin dikkate alındığı yeni bir yöntem benimsenmiştir. Buna paralel olarak temel ceza oranının belirlenmesinde “kartel” ve “diğer ihlaller” ayrımına bağlı olarak getirilmiş olan alt ve üst sınırlar kaldırılmıştır. Böylelikle ihlalin niteliğinin ve rekabet üzerinde doğurduğu veya doğurabileceği olumsuz etkilerin temel ceza oranının tespitinde dikkate alınması amaçlanmıştır.