Sivil Kullanım Amaçlı Patlayıcı Madde İmha Rehberi

2. KAPSAM

Bu yönetmelik eki/imha rehberi; Bakanlar Kurulunca 14/8/1987 tarihinde kararlaştırılan 87/12028 karar sayılı Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük kapsamında bulunan ve bozulan, son kullanım tarihi geçmiş, kullanım imkanı bulunmadığından imhasına karar verilen patlayıcı madde, patlayıcı madde özelliği bulunan hammaddeler ve yarı mamül maddeleri kapsar. Ayrıca koordineli olarak müdahale gerektiren sivil kullanım amaçlı patlayıcı madde üretim tesisi ve depolarında meydana gelen bahse konu Tüzük kapsamında ele alınan sivil kullanım amaçlı patlayıcı maddelerin konu olduğu kaza/olayları kapsar.

3. TANIMLAR

Patlayıcı madde: Sivil kullanım amaçlı patlayıcı maddeler.

Piroteknik Madde: Kendiliğinden devam eden egzotermik-kimyasal reaksiyon sonucu; ısı, ışık, ses, gaz, duman, hareket, basınç veya bu etkilerin bir kombinasyonu şeklinde olan madde veya madde karışımlarıdır.

Yarı mamül: Ara ürünü oluşturan parçalardan her biri.

Hammadde: Satın alınan kimyasal ürün.

MSDS: Malzeme güvenlik bilgi formu PSDS : Ürün malzeme güvenlik bilgi formu

KKD : Kişisel koruyucu donanımlar

Satış ambalajı: Karton koli.

Un Numarası: Tehlikeli maddelerin taşıma numarası

Plastifiye: Alkol veya su ile belirli oranda ıslatılmış.

4. İMHA EDİLECEK SİVİL KULLANIM AMAÇLI PATLAYICI MADDELERİN PATLAYICI ÖZELİĞİ BULUNAN HAMMADDE, YARI MAMÜL VE ÜRÜN BAZINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

4.1. Hammaddeler

Patlayıcı maddelerin üretiminde kullanılan tek başına patlayıcı özelliği bulunmayan ancak diğer kimyasallar ile birleşmesi halinde patlayıcı madde özelliği kazanan maddelerdir.

Bu hammaddelerin çok az miktarlarda da olsa bir kısmı ısı, sürtünme veya darbeden etkilenerek hızlı yanma veya patlama meydana getirebilmektedir.

4.2. Bozulan Ürünler

Patlayıcı maddeler ve patlayıcı madde üretiminde kullanılan kimyasalların doğru depolama koşullarında depolanmadığı, son kullanım tarihinin geçtiği ve benzeri durumlarda bu maddelerin yapısında bazı değişiklikler meydana gelebilir (kusma, kristalleşme, sertleşme ve benzeri) bu durumlarda bu maddelerin tekrar kullanılması can ve mal güvenliği açısından tehlike arz eden maddeler veya nesnelerdir.

4.3. Sivil Kullanım Amaçlı Patlayıcı Maddelerin Özellikleri

İcadı ile bir dönüm noktası olarak kabul edilen ve belki de son yüzyılı şekillendiren insanlığın hizmetine sunulmuş patlayıcılardır. Günümüz koşullarında askeri maksatların dışında madencilikten inşaat, eğlence, otomotiv, havacılık ve benzeri sektörlerde kullanılmaktadır. Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte bir patlayıcı madde hem askeri maksatla hem de sivil kullanım amaçlı olarak kullanılabilmektedir.(Örneğin; TNT, İnfilaklı Fitil, HMX, Elektrikli Kapsül ve benzeri) Bu tür patlayıcı maddelerin sivil ya da askeri kullanım amaçlı olduğu verilen izinlere bakılarak anlaşılabilir.

4.4. Patlayıcı Maddelerin Sınıflandırılması

4.5. Patlayıcıların Tutuşma ve Başlatma Kaynakları

• Sürtünme

• Darbe

• Elektrostatik boşalma (statik elektrik)

• Kıvılcım

• Alev

• Şok

• Isı

Bu klasik sınıflandırmanın dışında özellik arz eden olaylarda sürekli kullanılması nedeniyle daha ayrıntılı incelenmesi gereken özel maksatlı patlayıcı maddeler de bulunmaktadır.

5. PATLAYICI MADDELERİN NELERDEN ETKİLENDİĞİ VE NELERE ETKİ EDECEĞİ

5.1. Dinamit (Nitrogliserin İçerikli, Kapsüle Duyarlı)

Kapsüle duyarlı patlayıcılar ticari alanda en çok kullanılan patlayıcı maddelerdendir. Nitrogliserin bazlı dinamitlerin infilak hızı yaklaşık 6200 m/sn.dir. Nitrogliserin, emici, duyarlılık azaltıcı, donma noktası düşürücü, oksitleyici maddelerin birleşmesiyle meydana gelir. Koyu kahve rengi parafinli kağıt ile sarılmış, silindirik yapıdadır. İçerisindeki patlayıcının rengi kirli sarı ve kahverengi tonlarında hamurumsu yapıdadır. Bazı çeşitleri ise toz şeklindedir. Jelatinit, Gom II, Grizu güvenlikli, sismik dinamit olarak üretimleri bulunmaktadır. Elbar tipi dinamitler ise PVC tüpler içerisinde çeşitli çaplarda ve ağırlıkta üretilmektedir. Kullanımı esnasında bu ekte belirtilen patlayıcı madde emniyet tedbirlerine dikkat edilmelidir. Uygun olmayan depolama koşullarında ve uzun süre bekletilen dinamitlerde meydana gelen ve küçük darbelere hassas olan nitrogliserin kusmaları oluşur. Parafinli kağıt üzerinde beyaz lekeler oluşmuş kartuşlar taşınmamalı patlayıcı madde imha uzmanı ve elemanlarından yardım talep edilmelidir. Bu patlayıcıların kömür ocaklarında kullanılabilmesi amacıyla grizu emniyetli ve sismik araştırmalarda kullanılan özelliklerde versiyonları da bulunmaktadır.