TFRS 9 Uyarınca Beklenen Kredi Zararı Karşılığı Hesaplamasına İlişkin Rehber

1. Bu Rehberin amacı, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca çıkarılmış olan iç sistemler, risk yönetimi, kurumsal yönetim ve kredilerin sınıflandırılmasına ilişkin düzenlemeler ve güvenilir kredi riski uygulamaları kapsamında, TFRS 9’a uygun olarak gerçekleştirilmesi gereken beklenen kredi zararı (BKZ) muhasebesinde kullanılan süreçlere, verilere, metodolojilere ve modellere ilişkin olarak bankalardan beklenen iyi uygulamaları açıklamaktır. Bu rehberde yer alan ilkeler TFRS 9 uyarınca BKZ hesaplanmasına ilişkin uygulamaları temin etmek amacıyla yol gösterici olarak hazırlanmıştır.

2. Bu Rehber, Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesine istinaden hazırlanmıştır.

İKİNCİ KISIM

Temel İlkeler

Makul ve desteklenebilir bilgi

3. BKZ muhasebesinde dikkate alınan bilgiler, kredi riskinin değerlendirilmesi ve ölçülmesi ile ilgili olmalı ve geçmişteki olaylar, mevcut koşullar ve makroekonomik tahminleri içermelidir. Dolayısıyla, kredi riskinin değerlendirilmesinde ve beklenen kredi zararının ölçülmesinde kullanılan bilgiler makul ve desteklenebilir olmalıdır. Bankalar, dikkate alınması gereken bilgilerin makul ve desteklenebilir olup olmadığının belirlenmesinde uzman görüşlerinden faydalanmalıdır. Bu rehber uygulamasında, BKZ muhasebesi açısından önem arz eden olaylara ve akılcı kararlara dayanan bilgiler makul ve desteklenebilir kabul edilir.

Geleceğe yönelik bilgilerin dikkate alınması

4. BKZ muhasebesinin ayırt edici bir unsuru olan, makroekonomik faktörler de dâhil olmak üzere, geleceğe yönelik bilgilerin dikkate alınması BKZ’nin zamanında kayıtlara yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bankalar, ekonomik analiz ve öngörüleri için genel kabul görmüş yöntemlerle uyumlu ve basiretli karar alma usulleri kullanmalıdır. Kredi riski yönetiminin bankacılığın önemli gereklerinden biri olduğu dikkate alınarak, geleceğe yönelik bilgiler yeterli düzeyde veri ile desteklenmelidir. Uygun gözetim ve etkin iç sistemlerin varlığı, BKZ değerlendirme ve ölçüm süreçlerinin tarafsız bir şekilde yürütülmesine katkı sağlamalıdır.

5. Bankalar, BKZ değerlendirme ve ölçüm sürecinde bilgilerin makul ve desteklenebilir olarak değerlendirilmesini gerekçelendirebilmelidir. Bir olayın meydana gelme olasılığının düşük olması veya bu olayın kredi riski veya BKZ üzerindeki etkisinin belirsiz olması gibi nedenlerle bir bilgi BKZ hesaplama süreci dışında bırakılmamalıdır. Bazı durumlarda, kredi riskinin değerlendirilmesi ve ölçülmesine ilişkin bilgiler makul ve desteklenebilir olmayabilir ve dolayısıyla BKZ değerlendirme ve ölçüm sürecinin dışında bırakılabilir.

Ancak, istisnai nitelikteki bu tür durumlar, bankalarca sağlam bir şekilde gerekçelendirilmeli ve belgelendirilmelidir. Kullanılan bilgiler, bankaya ve faaliyetlerine özgü veya banka dışı koşullardan türetilen durum ve olaylardan oluşan unsurların tarafsız bir şekilde değerlendirilmesini ve bunların kredi değerliliği ile nakit açığı üzerindeki etkilerini içermelidir.

6. Aşağıda yer alan temel ilkeler ve açıklamalar, bankaların TFRS 9’a uygun olarak güvenilir BKZ değerlendirmesi ve ölçümü için kredi risk yönetim sürecinin temel unsurlarından nasıl faydalanmaları gerektiğine ilişkin rehberlik sağlama amacını taşımaktadır.

İlke 1- Yönetim kurulu ve üst düzey yönetimin sorumlulukları

Yönetim kurulu ve üst düzey yönetim, BKZ karşılığının yeterli düzeyde hesaplanması amacıyla, bankanın mevcut politika ve süreçleri, TFRS 9 ve ilgili iyi uygulama rehberleriyle uyumlu olarak, etkin iç kontrol sistemlerini de içerecek şekilde, uygun kredi risk yönetimi uygulamalarının oluşturulmasından ve sürdürülmesinden sorumludur.

7. Yönetim kurulu, kredi riski yönetimi stratejileri ve politikaları ile kredi riskinin belirlenmesi, ölçümü, değerlendirilmesi, izlenmesi, raporlanması ve risk azaltım süreçlerinin bankanın risk iştahına uygun olacak şekilde onaylanması ve düzenli olarak gözden geçirilmesinden sorumludur.

8. Yönetim kurulu, yukarıda belirtilen sorumlulukların yerine getirilmesi amacıyla, gerekli BKZ karşılık tutarlarının hesaplanması için üst düzey yönetim tarafından düzenli ve tutarlı şekilde uygulanması gereken süreçlerin oluşturulmasını ve sürdürülmesini sağlamalıdır. Yönetim kurulu, üst düzey yönetimden BKZ karşılıklarını da içerecek şekilde, kredi risk değerlendirme ve ölçüm süreçlerine ilişkin raporlama talep etmelidir. Üst düzey yönetim, kredi riski değerlendirmesi ve ölçüm süreçlerinin ilgili personele aktarımını sağlamaya dönük politika ve süreçleri oluşturmalı, uygulamalı ve gerektiğinde güncellemelidir.