16765701 Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu

Bu Kılavuz 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 21 inci, 22 nci, 23 üncü, 24 üncü, 27 nci, 28 inci, 32 nci ve 34 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmış olan 26.01.2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği çerçevesinde hazırlanmıştır.

Kılavuz, kullanıcıları tarafından yapılacak değerlendirmelerde genel çerçevenin çizilmesi amacıyla hazırlanmış olup söz konusu gıdalar için Türk Gıda Kodeksi kapsamında bütüncül bir değerlendirmenin yapılması gerekmektedir. Ayrıca değerlendirmede yol gösterici olması açısından, maddeler altında “(•) şeklinde” işaret konularak bazı örneklere yer verilmiştir.

BÖLÜM 1

GENEL UYGULAMA ESASLARI

1. Temel Görüş Alanı

Temel görüş alanı bir ambalajın, tüketici tarafından ilk bakışta yüksek bir olasılıkla görülmesi beklenen, gıdanın karakteri ve doğası ve uygulanabilirse markasına dayanarak tüketicinin ürünü hemen tanımasına imkân veren ve birden fazla bulunması halinde gıda işletmecisi tarafından seçilen, markanın en büyük yazıldığı ve genellikle en geniş yüzeyi içeren görüş alanıdır.

2. Genel Esaslar

2.1. Bu kılavuzla belirlenen kurallar; gıdaların özel mevzuatında belirlenen hükümler saklı kalmak kaydıyla uygulanır.

• Takviye Edici Gıdalar mevzuatında yer alan özel hükümler.

• Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliğinde tanımlanan “natürel” ifadesi.

• Türk Gıda Kodeksi Reçel, Jöle, Marmelat ve Tatlandırılmış Kestane Püresi Tebliğinde tanımlanan geleneksel reçeldeki “geleneksel”, ekstra geleneksel ifadesi.

• Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliğinde tanımlanan ekstra taze yumurtadaki “ekstra taze” ifadesi.

• Türk Gıda Kodeksi Meyve Suyu Benzeri Ürünler Tebliğinde yer alan “%100” ifadesi.

2.2. Gıda hakkında bilgilendirme; etiket veya gıdaya eşlik eden diğer materyal veya modern teknoloji araçları ile sözlü iletişimi de kapsayan diğer araçlar vasıtasıyla son tüketiciye sunulan ve gıda ile ilgili olan bilgilendirme olarak tanımlanmaktadır.

2.3. Gıdalar, tüketiciyi yanıltmayacak ve bilinçli bir seçim yapabilmesini sağlayacak biçimde etiketlenmeli ve tanıtılmalıdır. Gıdanın etiketlenmesi, tanıtımı ve reklamı bu doğrultuda açık ve bilgilendirici olmalıdır

2.4. Bir etiketin veya tanımlamanın yanıltıcı olarak kabul edilip edilmeyeceği değerlendirilirken gıdanın etiketlenmesi, tanıtımı, sunumu ve reklamı bir bütün olarak ele alınmalıdır.

2.5. Gıdanın etiketlenmesi, gıdanın nitelikleri açısından yanıltıcı olmamalıdır. Buna göre gıdanın etiketinde yer alan marka, gıdanın adı, ifade, terim ve görseller, gıdanın özellikle doğası, kimliği, özellikleri, bileşimi, miktarı, dayanıklılığı, menşe ülkesi ve üretim metodu açısından başka bir ürün grubunu çağrıştırmamalıdır.

• Kokolin ile çikolata aynı görsele sahip olduğu için ambalajın temel görüş alanında yer alan gıdanın adında kokolin olduğu açıkça belirtilir.

• Margarin etiketlerinde tereyağını çağrıştıracak şekilde süt, yayık, kova, güğüm vb. görseller kullanılamaz.

• Zeytinyağı hariç bitkisel yağlarda, zeytinyağını çağrıştıracak zeytin veya zeytin ağacı görseline ve zeytinyağı tadında/lezzetinde vb. ifadelere yer verilemez.

2.6. Bu kılavuzda kullanılmasına izin verilen terimlerin ve ifadelerin eş anlamlılarının yanı sıra, aynı anlama gelen diğer dillerdeki karşılıkları da kullanılabilir.

• “Doğal” teriminin kullanılmasına izin verilen bir gıdada “natürel/tabii/natural”,

• “Taze” teriminin kullanılmasına izin verilen bir gıdada “fresh”,

vb. terimler kullanılabilir.

2.7. Gıdaların markası Yönetmelikte belirtilen “etiket” ve “etiketleme” tanımları kapsamında yer aldığından, Yönetmelik hükümlerine uygun olmayan markalar gıdaların etiketlenmesinde, tanıtımında, sunumunda ve reklamında kullanılamaz.

• Organik olmayan gıdalar için eco, biyo vb. markalar

2.8. Gıda işletmecisinin adında/ticari ünvanında yer alan terimler, tüketicide yanlış bir algı yaratacak şekilde kullanılamaz. Gıda işletmecisinin adında/ticari ünvanında, tüketiciyi yanıltabilecek terim ve ifadeler yer alıyor ve gıda bunları karşılayabilecek durumda değilse, bu ad etiket üzerinde söz konusu ürünle doğrudan ilişkilendirilemeyecek ve dikkat çekici olmayan bir yere yerleştirilerek punto, stil veya arka plan rengi aracılığı ile ön plana çıkarılmaz. Gıda işletmecisinin adında/ticari ünvanında yer alan tüm karakterler aynı puntoda olacak şekilde yazılır.