Devlet Muhasebesi Standardı 29 (DMS 29) Mali Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme

1) Kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler ve ortak girişimlerdeki paylar. Ancak bu paylara ilişkin standartlarda bu Standarda atıf yapılan durumlarda bu Standart hükümleri uygulanır.

2) Kiralamalarla ilgili standardın hükümlerine tabi olan ve kiralamalardan doğan hak ve sorumluluklar. Ancak;

(i) Kiraya veren tarafından muhasebeleştirilen kiralama alacakları, bu Standardın bilanço dışı bırakma ve değer düşüklüğü hükümlerine,

(ii) Kiracı tarafından muhasebeleştirilen kiralama borçları bu Standardın bilanço dışı bırakma hükümlerine,

(iii) Kiralamalarda gömük türev ürünler bu Standardın gömük türev ürünler hükümlerine,

tabidir.

3) Çalışanlara sağlanan faydalar konulu standart hükümlerine göre çalışan fayda planları uyarınca işverenlerin hakları ve sorumlulukları hariçtir.

4) İdare tarafından ihraç edilen ve malî araçlar sunum standardı uyarınca özkaynağa dayalı malî araç (opsiyonlar ve sözleşmeye dayalı satın alma hakkı için verilen primler dâhil) tanımım karşılayan veya özkaynağa dayalı malî araç olarak sınıflandırılması gereken araçlar. Ancak özkaynağa dayalı malî aracı elinde bulunduranlar, kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler ve ortak girişimlerdeki paylara ilişkin standartlarda aksine hüküm bulunmadıkça bu Standart hükümlerini uygular.

5) Aşağıdakilerden doğan hak ve sorumluluklar;

(i) Malî garanti sözleşmesi tanımını karşılayan bir sigorta sözleşmesi uyarınca ihraç edenin hak ve sorumlulukları dışındaki bir sigorta sözleşmesi veya

(ii) İsteğe bağlı katılım özelliği içerdiği için sigorta sözleşmelerini ele alan ilgili muhasebe standardı kapsamındaki bir sözleşme.

Bu Standart, eğer kendisi bir sigorta sözleşmesi değil ise bir sigorta sözleşmesindeki gömük bir türev ürüne uygulanır. İdare muhasebeleştirme ve ölçmeye ilişkin başka bir standardı uygulamayı seçmedikçe malî garanti sözleşmelerine bu Standardı uygular. İdare, malî garanti sözleşmesi tanımını karşılayan bir sigorta sözleşmesi uyarınca ihraç edenin hak ve sorumlukları dışındaki bir sigorta sözleşmesinden doğan hak ve sorumluluklarla beraber, malî riskin devrini içeren diğer sigorta sözleşmelerine bu Standardı uygulayabilir.

6) Edinilen aracın alımına veya satımına ilişkin olarak, edinen ve satıcı arasında yapılan ve gelecekteki bir tarihte idare birleşmesiyle sonuçlanacak olan vadeli işlem (forward) sözleşmeleri. Söz konusu sözleşmelerin vadesi, birleşme için gereken onayların alınması ve işlemin tamamlanması açısından normalde gerekli olan süreden uzun olmamalıdır.

7) Bu Standardın kapsamı dışındaki kredi taahhütleri. Kredi taahhüdünde bulunan taraf, bu Standart kapsamında olmayan kredi taahhütleri için karşılıklar, koşullu yükümlülükler ve koşullu varlıklar hakkındaki standardı uygular. Ancak tüm kredi taahhütleri bu Standardın bilanço dışı bırakma hükümlerine tabidir.

8) Hisse bazlı ödemeleri ele alan bu Standart kapsamındaki sözleşmeler hariç olmak kaydıyla, ilgili muhasebe standartlarının uygulandığı hisse bazlı ödeme işlemleri ile ilgili malî araçlar, sözleşmeler ve sorumluluklar.

9) Karşılıklar, koşullu yükümlülükler ve koşullu varlıklar standardına göre karşılık olarak muhasebeleştirilen veya daha önceki bir dönemde kendisi için anılan standart uyarınca karşılık ayrılmış olan bir yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla idare tarafından yapılması gereken harcamaların geri ödenmesine yönelik haklar.

10) Bedel karşılığında yapılan faaliyetlerden elde edilen gelirler dışındaki işlemlerden doğan gelirler (Vergiler ve Karşılıksız Diğer Gelirler)'in uygulandığı karşılıksız gelir işlemlerinden doğan hakların ve sorumlukların ilk muhasebeleştirilen ve ilk ölçülen değeri.

11) Hizmet imtiyaz sözleşmeleri konulu standart kapsamındaki haklar ve sorumluluklar. Ancak, malî yükümlülük modeli kapsamında bir imtiyaz veren tarafından muhasebeleştirilen malî yükümlülükler, bu Standardın bilanço dışı bırakma hükümlerine tabidir.

3. Aşağıdaki kredi taahhütleri bu Standart kapsamındadır:

(1) İdarenin, gerçeğe uygun değerleme sonucu fazla veya açığa yansıttığı malî yükümlülük olarak tanımlanan kredi taahhütleri. Kredi taahhütlerinin sonucunda oluşan varlıkları, oluşmalarından kısa bir süre sonra satma yönünde geçmişte uygulamaları bulunan idarenin, aynı sınıf içindeki bütün kredi taahhütleri için bu Standart geçerlidir.

(2) Nakit karşılığında veya başka malî araçları teslim ederek ya da ihraç ederek ödenebilen kredi taahhütleri. Bu kredi taahhütleri türev ürünlerdir. Kredinin taksitler halinde ödenmesi, tek başına, bir kredi taahhüdünün net olarak ödendiği anlamına gelmez (örneğin, yapım sürecine göre taksitler halinde ödenen ipotekli yapı/konut kredisi).