Devlet Muhasebesi Standardı 30 (DMS 30) Mali Araçlar: Açıklamalar

2. Bu Standartta yer alan ilkeler, malî araçların sunumu standardı ile malî araçları muhasebeleştirme ve ölçme konulu standartta yer alan malî varlık ve yükümlülüklerin muhasebeleştirilmesi, ölçülmesi ve sunumuna ilişkin ilkeleri tamamlar.

Kapsam

3.Bu Standart, kapsama dâhil kamu idarelerince aşağıda sayılanlar hariç tüm malî araç türlerine uygulanır:

(1) Konsolide ve bireysel malî tablolar, iştiraklerdeki yatırımlar veya ortak girişimlerdeki paylar konulu standartlar uyarınca muhasebeleştirilen, kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki paylar. Ancak bu standartların, idarenin kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki paylarım malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart uyarınca muhasebeleştirilmesine izin verdiği durumlarda; idare bu Standardı uygular. İdare, malî araçların sunumu konulu standartta yer alan özkaynağa dayalı malî araç tanımım karşılamadığı sürece, kontrol edilen kuruluşlar, iştirakler veya ortak girişimlerdeki paylarına bağlı tüm türev ürünlere de bu Standardı uygular.

(2) Çalışanlara sağlanan faydalar konulu standart hükümlerine göre çalışan fayda planları uyarınca işverenlerin haklan ve sorumlulukları,

(3) Sigorta sözleşmelerinden doğan haklar ve sorumluluklar. Ancak bu Standart aşağıdakilere uygulanır:

(i)Sigorta sözleşmelerindeki gömük türev ürünlerin, malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart uyarınca ayrı ayrı muhasebeleştirilmesinin gerekmesi halinde bu Standart uygulanır.

(ii) İhraç eden tarafından sözleşmelerin muhasebeleştirilmesinde ve ölçülmesinde muhasebeleştirme ve ölçmeyle ilgili standardın kullanıldığı durumlarda malî garanti sözleşmeleri için bu Standart uygulanır. Ancak ihraç eden, sigorta sözleşmelerinin muhasebeleştirilmesinde ve ölçülmesinde başka bir standardı seçerse seçilen standart hükümlerini uygular.

Yukarıdaki (i) ve (ii) alt paragraflarına ilaveten idare bu Standardı malî riskin devrini içeren sigorta sözleşmelerine de uygulayabilir.

(4) Malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme standardı kapsamındaki malî olmayan bir kalemin alım veya satımına ilişkin sözleşmeler hariç, hisse bazlı ödemelere ilişkin ilgili muhasebe standartlarının uygulandığı hisse bazlı ödeme işlemleri kapsamındaki malî araçlar, sözleşmeler ve sorumluluklar,

(5) Malî araçların sunumu konulu standart uyarınca sadece tasfiye durumunda idareye net varlıklarından oransal bir hisseyi başka tarafa teslim etme sorumluluğu yükleyen malî araçlardan veya bileşenlerinden ya da satım seçeneği bulunan malî araçların ve sadece tasfiye durumunda idareye net varlıklarından başka tarafa oransal bir pay verme sorumluluğu getiren malî araçlardan özkaynağa dayalı malî araç olarak sınıflandırılması gerekenler.

4. Bu Standart, muhasebeleştirilen ve muhasebeleştirilmeyen malî araçlara uygulanır. Muhasebeleştirilen malî araçlar arasında malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme standardı kapsamındaki malî varlıklar ve yükümlülükler yer alır. Muhasebeleştirilmeyen malî araçlar arasında ise malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme standardı kapsamı dışında kalan fakat bu Standart kapsamındaki bazı malî araçlar (bazı kredi taahhütleri gibi) yer alır.

5. Bu Standart, malî olmayan bir kalemin alımı veya satımına ilişkin olarak düzenlenen ve malî araçlar muhasebeleştirme ve ölçme konulu standart kapsamına giren sözleşmelere uygulanır.

6. Bu Standart, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince uygulanır.

Tanımlar

7. Bu standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda kullanılır:

Diğer Fiyat Riski:

Meydana gelen değişimin ilgili malî aracın kendisinden veya ihraç edenden ya da piyasada işlem gören benzeri malî araçların tamamım etkileyen faktörlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına bakılmaksızın, piyasa fiyatlarında oluşan değişimler nedeniyle bir malî aracın gerçeğe uygun değerinde veya gelecekteki nakit akışlarında dalgalanma olması (faiz oranı riski veya kur riskinden kaynaklananlar dışında) riski.

Faiz Oranı Riski:

Piyasa faiz oranlarında meydana gelen değişimler nedeniyle bir malî aracın gerçeğe uygun değerinde veya gelecekteki nakit akışlarında dalgalanma olması riski.

Krediler:

Normal kredi koşullarında kısa vadeli ticari borçlar dışındaki malî yükümlülüklerdir.

Kredi Riski:

Malî aracın taraflarından birinin sorumluluğunu yerine getirmemesi nedeniyle diğer tarafın malî kayba uğraması riski.