75935942-050.01.04 - [01/136] Faizsiz Finans Muhasebe Standardı (FFMS) 7 - Selem ve Alt Selem

Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 7

Selem ve Alt Selem

Standart Metni

1 Standardın Kapsamı

Bu Standart, Selem finansmanı ve alt Selem işlemlerine ilişkin muhasebe kurallarını ele alır. Bu husus, bir Selem işleminde katılım bankasının veya faizsiz finans kuruluşunun¹ ödediği ya da bir alt Selem işleminde aldığı Re’sülmalın (anaparanın/sermayenin) muhasebe uygulamasını ve Selem işleminde Müslemün Fîhin (satım konusu malın) alımı veya satımı veya benzerinin bir alt Selem işleminde teslim edilmesini içerir. Bu Standart aynı zamanda Selem finansmanı ve alt Selem işlemleriyle ilgili hasılatın, giderlerin, kazanç ve kayıpların finansal tablolara alınmasını içerir.

Bu Standartta yer alan hükümlerin katılım bankasının ana sözleşmesine ya da faaliyette bulunduğu ülkenin mevzuatına aykırı olması durumunda, söz konusu aykırılık açıklanır. (Paragraf 1)

¹ Bundan sonra katılım bankası veya katılım bankaları olarak ifade edilecektir.

2 Selem Finansmanı ve Alt Selem İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi

2/1 Selem finansmanı, Selem sermayesi Müslemün İleyhe (satıcıya) ödendiğinde (nakdi, ayni veya diğer fayda olarak) veya satıcının kullanımına hazır hâle getirildiğinde finansal tablolara alınır. (Paragraf 2)

2/2 Alt Selem işlemleri katılım bankası Selem sermayesini aldığında (nakdi, ayni veya diğer fayda olarak) finansal tablolara alınır. (Paragraf 3)

2/3 Sözleşme tarihinde

a) Sermayesi ödenen tutar üzerinden ölçülür. (Paragraf 4)

b) Ayni veya diğer fayda olarak sağlanan sermaye, varlığın veya sunulan faydanın gerçeğe uygun değeri (katılım bankası ve sözleşmenin karşı tarafı arasında mutabakata varılan değer) üzerinden ölçülür. (Paragraf 5)

2/4 Raporlama dönemi sonunda

a) Sermaye, raporlama dönemi sonunda Madde 2/3’te belirtildiği gibi ölçülür. Ancak, satıcının satım konusu malı tamamen veya kısmen teslim etmemesi veya satım konusu malın değerinin düşmesi muhtemel ise katılım bankası tahmini zarar tutarı kadar karşılık ayırır. (Paragraf 6)

b) Selem finansmanı işlemleri katılım bankasının finansal tablolarında Selem Finansmanı başlığı altında sunulur. (Paragraf 7)

c) Alt Selem işlemleri katılım bankasının finansal tablolarında “Alt Selem” başlığı altında bir yükümlülük olarak sunulur. (Paragraf 8)

2/5 Satım konusu malın alımı

2/5/1 Sözleşme uyarınca katılım bankası tarafından alınan ve satım konusu malı oluşturan varlıklar, tarihi maliyeti üzerinden kaydedilir. (Paragraf 9)

2/5/2 Benzer türde ancak farklı kalitede satım konusu mal alınması durumunda:

2/5/2/1 Alınan satım konusu malın piyasa değeri (piyasa değerinin bulunmadığı durumlarda gerçeğe uygun değeri) sözleşmede belirtilen satım konusu malın değerine eşitse, alınan satım konusu mal defter değeri üzerinden ölçülür ve kaydedilir. (Paragraf 10)

2/5/2/2 Alınan satım konusu malın piyasa değeri (piyasa değerinin bulunmadığı durumlarda gerçeğe uygun değeri) sözleşmede belirtilen satım konusu malın değerinden düşükse, alınan satım konusu mal, alım tarihindeki piyasa değeri (veya gerçeğe uygun değeri) üzerinden ölçülüp kaydedilir ve aradaki fark zarar olarak finansal tablolara alınır. (Paragraf 11)

2/5/3 Katılım bankasının satım konusu malın tamamını veya bir kısmını teslim tarihinde alamaması durumunda:

2/5/3/1 Teslimatın tamamen veya kısmen gerçekleştirilmemesi durumunda, teslim tarihi uzatılırsa, satım konusu malın defter değeri olduğu gibi kalır. (Paragraf 12)

2/5/3/2 Selem finansmanı sözleşmesinin tamamen veya kısmen iptal edilmesi ve sözleşmenin karşı tarafının Selem sermayesini geri ödememesi durumunda, söz konusu tutar sözleşmenin karşı tarafından alacak olarak finansal tablolara alınır. (Paragraf 13)

2/5/4 Katılım bankasının satım konusu malı sözleşmenin karşı tarafının kusur veya ihmali sebebiyle alamaması durumunda:

2/5/4/1 Teslimatın tamamen veya kısmen gerçekleştirilememesi

a) Selem finansmanı sözleşmesinin tamamen veya kısmen iptal edilmesi ve sözleşmenin karşı tarafının Selem sermayesini veya gereken kısmını geri ödememesi durumunda, söz konusu tutar sözleşmenin karşı tarafından alacak olarak finansal tablolara alınır. (Paragraf 14)

b) Katılım bankasının satım konusu mala karşılık teminat olarak gösterilen menkul kıymetlerinin olması ve menkul kıymetlerin satışından elde edilen gelirin defter değerinden daha az olması durumunda aradaki fark, sözleşmenin karşı tarafından alacak olarak finansal tablolara alınır. Diğer taraftan, elde edilen gelirin defter değerinden daha fazla olması durumunda, sözleşmenin karşı tarafıyla ilgili hesap aradaki fark kadar alacaklandırılır. (Paragraf 15)