5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 67 nci maddesinin (l) bendiyle, “Kalite güvence ve geliştirme programını düzenlemek ve iç denetim birimlerini bu kapsamda değerlendirmek” görevi İç Denetim Koordinasyon Kuruluna verilmiştir.
İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Kalite Güvence ve Geliştirme Programı, “İç denetim birimince ve İç Denetim Koordinasyon Kurulunca, ilgili kamu idaresinde yürütülen iç denetim faaliyetinin tüm yönleriyle değerlendirilmesi, standartlara ve etik kurallara uygunluğunun izlenmesi ve geliştirilmesine ilişkin program” şeklinde tanımlanmıştır.
İç Denetim Koordinasyon Kurulu, 29/9/2011 tarihli ve 19 sayılı Kararıyla, İç Denetim Kalite Güvence ve Geliştirme Programını (Program) düzenlemiş bulunmaktadır. Mevzuat uyarınca, üst yöneticiler, iç denetim yöneticileri ve iç denetçilerin Programa uymaları zorunludur.
Program, kamu idarelerinde yürütülen iç denetim faaliyetlerinin Kamu İç Denetim Standartlarına ve Meslek Ahlak Kurallarına uygunluğunun sağlanması, bu suretle kalitesinin güvence altına alınması ve geliştirilmesi konusunda bir çerçeve sunmaktadır.
Program, hem iç denetim birimleri bünyesinde yapılacak iç değerlendirmeleri hem de İç Denetim Koordinasyon Kurulu (İDKK) tarafından en az 5 yılda bir yapılacak veya yaptırılacak dış değerlendirmeleri kapsamaktadır.
İç denetim yöneticisi, iç denetim faaliyetinin tüm yönlerini kapsayan ve bu Programı esas alarak, iç ve dış değerlendirmeleri içerecek şekilde, bir kalite güvence ve geliştirme programı hazırlamak ve sürdürmek zorundadır.
İç denetim faaliyetlerinin kalitesinin ve etkinliğinin idarenin içinde ve dışında kabul görebilmesi için Programın; üst yöneticiler, iç denetim yöneticileri ve iç denetçiler tarafından iyi anlaşılması ve iç denetim faaliyetlerinin icrasında bu Programa bağlı kalınması büyük önem taşımaktadır.
Programda geçen üst düzey yönetici veya birim yöneticisi ifadesinden, idarelerin teşkilat kanunlarında gösterilen birimlerin (ana hizmet, yardımcı hizmet, danışma ve denetim gibi) en üst yöneticisinin anlaşılması gerekmektedir.
1. İÇ DENETİM FAALİYETİNDE KALİTE GÜVENCE
1.1. Giriş
Kamu idarelerinde yürütülmekte olan iç denetim faaliyetlerinin, başta kurum yöneticileri olmak üzere bu hizmetten faydalanan iç ve dış paydaşların beklentilerinin de dikkate alınarak karşılanması, bu faaliyetlerin kalitesinin arttırılması ve geliştirilmesi modern yönetim ve denetim anlayışının bir gereği olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle uluslararası standart ve uygulamalarda iç denetim faaliyetinin kalitesinin güvence altına alınması ve geliştirilmesine özellikle vurgu yapılmakta, bu amaçla geliştirilen programlar iç denetim faaliyetlerinin değer katma ve kurum süreçlerini iyileştirme hedefine ulaşmasındaki en önemli araçlardan biri olarak görülmektedir.
Bu çerçevede katılımcı yönetim anlayışı ve uluslararası iyi uygulamalar doğrultusunda, Ülkemizde uygulanmakta olan Kamu İç Denetim Sisteminin güçlendirilmesi, kalitesinin güvence altına alınması ve sürekli geliştirilmesi amacıyla hazırlanan bu Programın, bir idarede kamu kaynaklarının etkin, verimli ve ekonomik bir şekilde kullanılmasının sigortası olan iç denetime yeni bir yaklaşım ve kalite getireceği, üst yönetici ve birim yöneticilerinin memnuniyetini arttıracağı, iç ve dış paydaşların bu yöndeki beklentilerinin karşılanmasına katkı yapacağı düşünülmektedir.
Bu Program, idarelerin iç denetim birimlerinin hazırlayacakları kalite güvence ve geliştirme programına yönelik bir çerçeve niteliğinde olup, iç ve dış değerlendirme yapacaklara ise temel teşkil etmektedir.
1.2. Kalite Güvence ve Geliştirme Programı
Kalite güvence ve geliştirme, özetle sunulan bir hizmet veya ürünün kalitesinin “olması gereken haliyle” karşılaştırılarak değerlendirilmesine imkân sağlayan bir sistem olarak tanımlanabilir. Kurum faaliyetlerine değer katması ve kurumun amaç ve hedeflerine ulaşmasına yardımcı olması için, öncelikle, iç denetim faaliyetlerinin güvenilirliğinin sağlanması gerekmektedir. Denetim faaliyetlerinin güvenilirliğine duyulan ihtiyaç ise, denetimin kalitesini arttırma çabalarının temelini oluşturmaktadır. İstenilen kalite düzeyine erişilmesi ve bu kalitenin arttırılması çabaları, iç denetimde kalite güvence ve geliştirme programının oluşturulması ile mümkün olmaktadır.
Dolayısıyla kalite güvence ve geliştirme programı; iç denetim faaliyetlerinin etkinliğini, bu faaliyetlerin Kamu İç Denetim Standartları (Standartlar) ve Kamu İç Denetçileri Meslek Ahlak Kuralları (Meslek Ahlak Kuralları) ile uyumunu değerlendiren, benzer iç denetim birimleri arasında karşılaştırma yapmaya imkân sağlayan, gerek iç denetim faaliyetlerinin ve gerekse iç denetçilerin gelişimi yönünde yol gösteren bir sistem olarak karşımıza çıkmaktadır.