75935942-050.01.04-[01/49] Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 2 - Stoklar

Kapsam

2. Bu Standart aşağıdakiler hariç tüm stoklara uygulanır:

(a) [Silinmiştir],

(b) Finansal araçlar (bakınız: TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum ve TFRS 9 Finansal Araçlar) ve

(c) Tarımsal faaliyetlerle ilgili canlı varlıklar ve hasat zamanındaki tarımsal ürünler (bakınız: TMS 41 Tarımsal Faaliyetler).

3. Bu Standart, aşağıdakiler tarafından elde tutulan stokların ölçümüne uygulanmaz:

(a) İlgili sektördeki yerleşik uygulamalar çerçevesinde net gerçekleşebilir değer üzerinden ölçülmesi halinde; tarım ve orman ürünlerinin, hasat sonrası tarımsal ürünlerin, madenlerin ve madeni ürünlerin üretimini yapanlar. Bu tür stoklar net gerçekleşebilir değer üzerinden ölçüldüğünde, bu değerde meydana gelen değişimler, değişimin gerçekleştiği dönemde kâr veya zarara yansıtılır.

(b) Stoklarını, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değer üzerinden ölçen emtia alım satımına aracılık edenler. Bu tür stoklar, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değer üzerinden ölçüldüğünde, bu değerde meydana gelen değişimler, değişimin gerçekleştiği dönemde kâr veya zarara yansıtılır.

4. 3(a) paragrafında belirtilen stoklar, üretimin belirli aşamalarında net gerçekleşebilir değer üzerinden ölçülür. Bu durum örneğin; tarımsal mahsulün hasat edildiği ya da madenlerin çıkarıldığı ve bunların satışının bir forward sözleşmesi veya devlet garantisiyle güvence altına alındığı durumlarda veya aktif bir piyasanın bulunduğu ve malın satılmama riskinin göz ardı edilebilir olduğu durumlarda ortaya çıkar. Bu stoklara bu Standardın sadece ölçüm hükümleri uygulanmaz.

5. Alım satıma aracılık edenler, başkaları veya kendi hesabına mal alan ya da satan kişilerdir. 3(b) paragrafında belirtilen stoklar esas olarak, yakın zamanda satılmak ve fiyat dalgalanmalarından veya aracılık kazancından kâr elde etmek amacıyla edinilir. Bu stokların satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değer üzerinden ölçülmesi durumunda, söz konusu stoklara bu Standardın sadece ölçüm hükümleri uygulanmaz.

Tanımlar

6. Aşağıdaki terimler bu Standartta, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır:

Stoklar:

(a) Olağan iş akışı içinde satılmak üzere elde tutulan,

(b) Olağan iş akışı içinde satılmak üzere üretilmekte olan veya

(c) Üretim sürecinde veya hizmet sunumunda kullanılacak hammadde ve malzeme şeklinde bulunan varlıklardır.

Net gerçekleşebilir değer: Olağan iş akışı içinde tahmini satış fiyatından, tahmini tamamlanma maliyetlerinin ve satışı gerçekleştirmek için gerekli olan tahmini maliyetlerin düşülmesiyle elde edilen tutardır.

Gerçeğe uygun değer: Piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde gerçekleşen olağan bir işlemde, bir varlığın satışından elde edilecek veya bir yükümlülüğün devrinde ödenecek olan tutardır (bakınız: TFRS 13 Gerçeğe Uygun Değer Ölçümü).

7. Net gerçekleşebilir değer; bir işletmenin, olağan iş akışı içinde stokun satışından elde etmeyi beklediği net tutarı ifade eder. Gerçeğe uygun değer ise; piyasa katılımcıları arasında ölçüm tarihinde stoka ilişkin asıl (veya en avantajlı) piyasada gerçekleşen olağan satış işleminde ortaya çıkan fiyatı yansıtır. Net gerçekleşebilir değer işletmeye özgü bir değerken; gerçeğe uygun değer işletmeye özgü bir değer değildir. Stokların net gerçekleşebilir değeri, satış maliyetleri düşülmüş gerçeğe uygun değere eşit olmayabilir.

8. Satın alınan ve tekrar satılmak üzere elde tutulan mallar (örneğin, perakendeci tarafından satın alınan ve tekrar satılmak üzere elde tutulan ticari mallar, tekrar satılmak üzere elde tutulan arsa ve diğer gayrimenkuller) stok olarak nitelendirilir. Ayrıca, işletme tarafından üretilmiş olan veya üretim sürecinde olan mallar ile üretim sürecinde kullanılmak üzere bekletilen hammadde ve malzemeler de stok niteliğindedir. Müşteriyle yapılan bir sözleşmenin ifa edilmesi için katlanılan ve stok (veya başka bir Standart kapsamında bir varlık) oluşumuna neden olmayan maliyetler, TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat uyarınca muhasebeleştirilir.

Stokların ölçümü

9. Stoklar, maliyet değeri ile net gerçekleşebilir değerin düşük olanı üzerinden ölçülür.