75935942-050.01.04-[01/38232] Katılım Finans Muhasebe Standardı 45 (KFMS 45) - Özkaynak Benzeri (Yatırım Hesapları Dâhil)

Katılım Finans Muhasebe Standardı 45

Özkaynak Benzeri (Yatırım Hesapları Dâhil)

Standardın Amacı

1. Bu standardın amacı, katılım finans kuruluşları (KFK/kuruluş) nezdinde yatırını yapılan yatırım hesapları ve benzeri araçlar gibi özkaynak benzeri olarak sınıflandırılan araçlara ilişkin finansal raporlama esaslarını belirlemektir. Özkaynak benzeri, "Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve (Revize)¹" (Kavramsal Çerçeve) doğrultusunda kuruluşun finansal tablolarının bir unsurudur.

¹ Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve (Revize)

Standardın Kapsamı

2. Bu standart, kavramsal çerçeveye uygun olarak kuruluş nezdinde tutulan özkaynak benzeri tanımını karşılayan tüm araçlara uygulanır, örneğin;

a. Likidite yönetimi amacıyla diğer finansal kuruluşlar tarafından kısa vadeli (gecelik, yedi günlük veya bir aylık bazda) olarak açılan yatırım hesapları da dâhil olmak üzere, Mudârebe sözleşmelerine dayalı yatırım hesapları,

b. Müşârekeye dayalı yatırım hesapları ve benzeri araçlar,

c. Özkaynak veya yönetilen bilanço dışı varlık tanımını karşılamayan katılımcı yapılara dayalı sukuklar ve

d. Vekâlet fonlarının Katılım Finans Muhasebe Standardı (KFMS) 31 “Yatırım Vekâleti (El-Vekâle Bi’l İstithmar)” Standardının 37'nci paragrafı gerekliliklerini karşılayan diğer özkaynak benzeri yatırım hesaplarının fonları ile toplulaştırılması sonucu ortaya çıkan yatırım hesapları.

3. Bu standart aşağıdaki finansal nitelikteki araçlara ve sözleşmelere uygulanmaz:

a. Kuruluşun ortaklarına ait özkaynak araçları, örneğin adi sermaye,

b. İlgili KFMS² kapsamında yatırım fonları için finansal raporlamaya tabi yönetilen yatırım fonları (kuruluştan bağımsız ayrı bir tüzel kişilik olarak),

c. Yönetilen bilanço dışı varlıklar, örneğin bilanço dışı yatırım hesapları (kısıtlanmış Mudârebe sözleşmelerine dayalı) ve 2 (d) paragrafında belirtilenler dışındaki vekâlet ve yatırım vekâleti sözleşmeleri ve

d. Cari hesaplar, Murabaha, emtia Murabahası, Teverruk veya benzeri diğer sözleşmeler gibi farklı türde yükümlülüğe dayalı hesaplar, mevduatlar veya araçlar.

² KFMS 14 “Yatırım Fonları” Standardı

Tanımlar

4. Bu standardın yorumlanması ve uygulanması amacıyla aşağıdaki tanımlamalar yapılmıştır:

a. Vekilin ücreti: Vekâlet düzenlemesi durumunda vekile ödenen veya ödenecek olan sabit ücret ve (varsa) değişken ücretten oluşur;

b. Birleştirilmiş vekâlet fonları: Vekil tarafından çok katmanlı bir yatırım düzenlemesi yoluyla yönetilen fonlardır. Bu fonlar, vekil tarafından yönetilen yatırım havuzuna diğer yatırım hesabı sahipleriyle birlikte Mudârebe esasına göre yatırılır³.

c. Kontrol: İlgili KFMS⁴’de tanımlandığı gibidir.

d. Cari hesap (Karz’a dayalı): Kuruluşun, talep edilmesi halinde aynı miktarda geri ödeme yapma koşuluyla aldığı, kâr amacı gütmeyen ve geri ödenmesi garanti edilen bir borçtur.

e. Yatırım vekâleti aracı: Asilin kendisi adına yatırım yapmak için bir vekil tayin ettiği, fonlarla nasıl yatırım yapılacağına dair koşulların olduğu ya da olmadığı bir vekâlet türüdür.

f. Yatırım havuzu: Riskleri ve getirileri (tamamen veya oransal olarak) ilgili özkaynak benzeri araç yatırımcıları tarafından sağlanan fonlara ilişkin farklı varlıklardan oluşan sanal bir işletme⁵, bazı durumlarda da sanal raporlama birimidir. [Açıklama: yatırım havuzu, genel havuzun yanı sıra kuruluş tarafından oluşturulan diğer özel havuzları da kapsar].

g. Yatırım riski yedeği (YRY): FFK tarafından, temel olarak ilgili varlık ve yatırımlardan kaynaklanan (FFMS 30: Değer Düşüklüğü, Kredi Zararları ve Ekonomik Açıdan Dezavantajlı Taahhütler uyarınca muhasebeleştirilen değer düşüklüğü ve kredi zararlarından sonraki) gelecekteki olası zararlarla ilgili kredi riski, piyasa riski ve özkaynak yatırım riskine karşı paydaşları korumak amacıyla kâr ve zararı üstlenen yatırımcıların varlıklarından elde edilen gelirden ayrılan tutardır.

h. Mudârebe: Emek ve sermayenin kâr odaklı ortaklığıdır. [Açıklama: Genel olarak, kuruluş bağlamında, sermaye sahibi olarak yatırım hesabı sahipleri ile Mudârib olarak kuruluş arasında yürütülür. Kuruluş, yatırım hesabı sahiplerinin fonlarını kabul etmeye istekli olduğunu açıklar, kâr paylaşımı iki taraf arasında kararlaştırıldığı şekilde olur ve suistimal, ihmal veya kuruluş tarafından kararlaştırılan koşulların ihlalinden kaynaklanmadığı sürece zararlar fon sahibi tarafından karşılanır. Aksi durumda, bu tür zararlar kuruluş tarafından karşılanır.]