75935942-050.01.04-[01/38235] Katılım Finans Muhasebe Standardı 46 (KFMS 46) - Yönetilen Bilanço Dışı Varlıklar

Katılım Finans Muhasebe Standardı 46

Yönetilen Bilanço Dışı Varlıklar

Standardın Amacı

1. Bu standardın amacı, “Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve (Revize)” (Kavramsal Çerçeve) ile uyumlu olarak yönetilen bilanço dışı varlıklara ilişkin finansal raporlama ilkelerini belirlemektir.

Standardın Kapsamı

2. Bu standart, Katılım Finans Muhasebe Standartları (KFMS) hükümlerine uygun olarak finansal tablo hazırlayan tüm katılım finans kuruluşlarına (kuruluş), kontrol tesis etmeksizin güvene dayalı bir yetkiyle yönetilen varlıklara ilişkin olarak uygulanır. Ancak aşağıdaki hususlar bu standardın kapsamı dışındadır:

a. Katılım sigorta kuruluşunun¹ katılımcılarına ait katılım sigorta fonu ve/veya yatırım fonu,

b. Kuruluş tarafından yönetilen, ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olan ve ilgili KFMS hükümleri uyarınca finansal raporlamaya tabi olan yatırım fonu.

¹ Katılımcılara ait katılım sigorta fonu ile yatırım fonunun muhasebeleştirilmesi ve raporlaması ilgili KFMS hükümlerine göre yapılır.

Tanımlar

3. Bu standardın yorumlanması ve uygulanması amacıyla aşağıdaki tanımlamalar yapılmıştır:

a. Güvene dayalı yetki: Başka bir tarafın yararına, onun adına ve iyi niyetle hareket etme; güvene dayalı sorumlulukla hareket etme yükümlülüğünü ifade eder.

b. Yönetilen bilanço dışı varlıklar: Kuruluşun kontrolüne sahip olmadığı ancak bir düzenleme kapsamında güvene dayalı bir sorumluluk üstlendiği; kuruluş tarafından tutulan, yönetilen, idare edilen veya başka şekilde işlem yapılan varlıkları kapsar.

c. Bilanço dışı katılımcı yatırım araçları (yatırım hesapları dâhil): Dayanak varlıkların yönetilen bilanço dışı varlıklar tanımına uyduğu, dolayısıyla kuruluşun bunları kontrol etmediği (yatırını hesapları dâhil) katılımcı yatırım araçlarıdır.

d. Katılımcı yatırım araçları: Bu standart kapsamında, yatırımcıların kârı paylaşma / alma ve zarar riskini üstlenme hakkına sahip olduğu ve katılım finans esas ve standartları doğrultusunda dayanak varlıklarda veya işletmede (genellikle yatırım havuzu olarak adlandırılır) kalan bir menfaat hakkına sahip olduğu tüm araçları (özellikle yatırım hesapları dâhil) içerir.

Yönetilen bilanço dışı varlıklar olarak nitelendirme kriterleri

4. Katılımcı yatırım araçları iki ana kategoriye ayrılabilir. Birincisi, kuruluşun dayanak varlıkları kontrol ettiği durumlardır ki bunlar özkaynak benzeri araçlar olarak sınıflandırılır. İkincisi, kuruluşun dayanak varlıkları kontrol etmediği ve bunları sadece güvene dayalı yetkiyle yönettiği durumlardır ki bunlar bilanço dışı yatırım araçları olarak sınıflandırılır.

5. Bir katılımcı yatırım aracının yönetilen bilanço dışı varlık olarak nitelendirilebilmesi için aşağıda belirtilen koşulları sağlaması gerekmektedir:

a. Kuruluşun, katılımcı yatırım araçlarını (ve bunlarla ilişkili yükümlülükleri ile bunlardan kaynaklanan gelir ve giderleri, kâr ve zararı) yatırımcılar adına sadece güvene dayalı yetkiyle yönetmesi. Bu araçlar için yaygın olarak kullanılan yapılar; yatırım vekâleti, kısıtlanmış Mudârebe ve benzeri düzenlemelerdir.

b. Katılım finans esas ve standartları uyarınca, katılımcı yatırım araçları söz konusu olduğunda, kuruluş dayanak varlıkların yönetimine karşılık ücret olarak yalnızca bir ücret (sabit veya değişken) (ek olarak kârdan teşvikler de içerebilir²), kâr payı veya bunların bir birleşimini alma hakkına sahiptir. Ancak, kuruluş, bu şekilde belirlenen ücretlendirme dışında, dayanak varlıklarda kalan hakka sahip değildir.

c. Kuruluş, (kontrol tanımı³ uyarınca) katılımcı yatırım araçlarını kontrol etmemekte olup bu nedenle söz konusu varlıklardan doğan değişken getiriler üzerinde herhangi bir hak kazanmamaktadır.

d. Bir Mudârebe ancak ve ancak sermaye sağlayıcısının Mudârebe yatırımlarının yönetimine ilişkin olarak Mudârib’in (yönetici) bağımsız karar alma yetkilerini makul ölçüde sınırlandırması hâlinde, kısıtlanmış Mudârebe olarak kabul edilir. 5’inci paragrafta belirtilen koşullar, aşağıdaki ortak kriterlere göre test edilir:

i. Kuruluşun kendi varlıkları veya kısıtlanmamış Mudârebe yatırımları ile karıştırılmadan ayrı bir varlık havuzunun belirlenmesi,

ii. Yatırımın amacı, pazar, platform, risk iştahı, varlık veya varlık sınıfları, likidite profili, para birimi, coğrafi dağılım, müşteri veya müşteri grupları gibi hususlarda yatırım sınırlarının tanımlanması,

iii. Mudârib’e, (i) ve (ii)’de belirtilen sınırlar çerçevesinde Mudârebe varlıklarının/fonlarının değiştirilmesi, devri ve/veya yeniden yatırımı hususlarında yetki sınırlaması getirilmesi.