Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2014-55
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
24.07.2014
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
24.07.2014
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Toplantı Tarihi: 17 Temmuz 2014
Enflasyon Gelişmeleri
Haziran ayında tüketici fiyatları yüzde 0,31 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde 9,16’ya gerilemiştir. Yıllık enflasyondaki düşüşte başta gıda olmak üzere enerji ve hizmet fiyatları belirleyici olmuştur. Bu dönemde, Türk lirasındaki değer kaybının birikimli etkileri zayıflamaya devam etmiş ve temel mal grubu yıllık enflasyonunda yılbaşından bu yana gözlenen artış eğilimi durmuştur. Bu doğrultuda çekirdek göstergelerde yıllık enflasyon nispeten yatay bir seyir izlemiştir.
Gıda grubunda yıllık enflasyon 1,6 puanlık düşüşle yüzde 12,47’ye gerilemiştir. Bu gelişmede yıllık enflasyonu baz etkisiyle 4,4 puan azalan işlenmemiş gıda grubu belirleyici olurken endekse yeni giren taze meyve fiyatları grup enflasyonundaki düşüşün sınırlı kalmasına neden olmuştur. İşlenmiş gıda grubunda ise başta ekmek ve tahıllar olmak üzere yüksek fiyat artışları alt kalemler geneline yayılarak devam etmiş ve yıllık enflasyon yüzde 12,2’ye yükselmiştir. Gıda enflasyonundaki yüksek seyir enflasyonun düşüş hızını sınırlayan temel faktör olmuştur. Nitekim gıda grubu hariç tutulduğunda tüketici enflasyonunun ana eğiliminde yavaşlama gözlenmektedir. Öte yandan, yüzde 4,25 seviyesindeki enerji grubu yıllık artışı, tüketici enflasyonuna olumlu katkısını sürdürmüştür.
Hizmet fiyatları Haziran ayında yüzde 0,88 oranında artmış ve grup yıllık enflasyonu 0,34 puanlık azalışla yüzde 8,18’e gerilemiştir. Bu dönemde yıllık enflasyon lokanta-otel, kira ve ulaştırma gruplarında yükselirken enflasyondaki düşüş büyük ölçüde şoför kurs ücretlerindeki baz etkisinden kaynaklanmıştır. Mevsimsellikten arındırılmış veriler hizmet grubunda enflasyonun ana eğiliminin Haziran ayında zayıflamakla birlikte yüksek seviyesini koruduğuna işaret etmiştir.
Temel mal grubu yıllık enflasyonu Haziran ayında yüzde 11,4 seviyesinde yatay bir seyir izlemiştir. Türk lirasında Nisan-Mayıs döneminde gözlenen değerlenme sonucunda dayanıklı tüketim malları fiyatları iki ay üst üste düşüş kaydetmiş ve grup yıllık enflasyonu gerilemeye devam etmiştir. Diğer taraftan, döviz kuru etkilerinin daha gecikmeli hissedildiği dayanıklı dışı temel mal fiyatlarındaki artış eğilimi sürmüştür. Bu gelişmelerle birlikte temel mal grubunda döviz kuru kaynaklı enflasyon baskıları hafiflemeye devam etmiştir. Nitekim Haziran ayına ilişkin mevsimsellikten arındırılmış veriler grup enflasyonunun ana eğiliminde belirgin bir iyileşmeye işaret etmiştir.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
5.2014 yılının ikinci çeyreğine ilişkin veriler iktisadi faaliyette ılımlı bir artışa işaret etmektedir. Üretim tarafından değerlendirildiğinde, sanayi üretim endeksi Nisan ayındaki yüzde 0,9 artışın ardından, Mayıs ayında yüzde 1,0 oranında gerilemiştir. Mayıs ayında üretimdeki azalmada bir önceki aya göre yüksek oranda gerileyen sermaye malları üretimi belirleyici rol oynamıştır. Mayıs ayında dayanıklı mallar üretimi sınırlı oranda gerilerken, dayanıksız mallar üretimi artmış, ara malı üretimi ise yatay seyretmiştir. Böylece, Nisan-Mayıs döneminde üretim yatay seyretmiştir. Önümüzdeki dönemde, ihracatın desteği ve özel kesim yurt içi talebindeki toparlanma ile üretimdeki ılımlı artışın devam edeceği öngörülmektedir.
6.Dayanıksız tüketim talebine ilişkin göstergelerden, dayanıksız tüketim malları üretimi Nisan-Mayıs döneminde bir önceki çeyrek seviyesinin üzerinde gerçekleşirken, dayanıksız tüketim malları ithalatı ise bir önceki çeyreğe kıyasla gerilemiştir. Dayanıklı tüketim malları üretimi ve ithalatı Nisan-Mayıs döneminde bir önceki çeyrek seviyelerinin üzerinde gerçekleşmiştir. Dayanıklı mal talebine ilişkin göstergelerden otomobil satışları ilk çeyrekteki sert düşüşün ardından ikinci çeyrekte yatay seyrederken, beyaz eşya satışları iki çeyrek aranın ardından Nisan-Mayıs döneminde artış göstermiştir. Böylelikle, ikinci çeyrekte dayanıksız tüketim malları talebindeki artış eğiliminin devam ettiği, dayanıklı mal talebindeki gerilemenin de durmuş olabileceği düşünülmektedir. Makine-teçhizat yatırımlarına ilişkin göstergeler yatırımlardaki zayıf seyrin korunduğuna işaret etmektedir. İnşaat yatırım göstergeleri ise ikinci çeyrekte inşaat yatırımlarındaki artışın yavaşlayarak sürdüğünü göstermektedir.
7.Belirsizlik algısındaki azalma, güven endekslerinde gözlenen iyileşme ve Türk lirasındaki oynaklığın düşmesi ile birlikte tüketim talebinin desteğiyle yurt içi talebin yılın ikinci yarısında toparlanacağı öngörülmektedir. Sıkı para politikası duruşu ve makro-ihtiyati tedbirlerin etkisiyle bu toparlanmanın kademeli ve ılımlı olması beklenmektedir.
İhracat dış talepteki toparlanmanın da etkisiyle büyüme eğilimini 2014 yılı ikinci çeyreğinde korumakta ve büyümeye olumlu katkı yapmaktadır. Altın hariç ihracat miktar endeksi Mayıs ayında aylık bazda sınırlı bir artış göstererek, Nisan-Mayıs döneminde bir önceki çeyrek ortalamasının üzerinde seyretmiştir. Son dönemde anket göstergelerinin işaret ettiği küresel ölçekteki ılımlı toparlanmanın ve dünya ticaretindeki canlanmanın etkileriyle önümüzdeki dönemde ihracatın büyümeye olumlu katkısının devam etmesi beklenmektedir. Bununla birlikte, Irak’taki jeopolitik gelişmeler iktisadi faaliyet ve cari denge üzerinde olumsuz risk oluşturabilecektir.