Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2015-49
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
30.07.2015
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
30.07.2015
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Toplantı Tarihi: 23 Temmuz 2015
Enflasyon Gelişmeleri
1. Haziran ayında tüketici fiyatları yüzde 0,51 oranında azalmış ve yıllık tüketici enflasyonu yaklaşık 0,9 puanlık düşüşle yüzde 7,20’ye gerilemiştir. Gıda fiyatlarındaki düzeltmenin sürmesiyle bu grupta yıllık enflasyondaki düşüş belirginleşmiştir. Ham petrol fiyatlarındaki gelişmelerin etkisiyle enerji enflasyonu da gerilerken Türk lirasında gözlenen değer kayıpları enflasyondaki düşüşü sınırlamıştır. Temel mal grubu enflasyonu döviz kuru etkilerine bağlı olarak sınırlı bir oranda yükselirken hizmet enflasyonu yüksek seviyesini korumuştur. Bu doğrultuda çekirdek enflasyon göstergelerinin yıllık enflasyonu ve ana eğilimi yatay bir seyir izlemiştir.
2. Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon Haziran ayında 3,54 puan azalarak yüzde 9,28’e gerilemiştir. Bu düşüşte, işlenmemiş gıda grubu fiyatları temel belirleyici olurken işlenmiş gıda yıllık enflasyonundaki yavaşlama eğilimi sürmüştür. Mevsimsellikten arındırılmış işlenmemiş gıda fiyatlarında Mayıs ayında kaydedilen taze meyve-sebze kaynaklı düşüş, ürün arzındaki artışla birlikte, bu dönemde belirginleşerek sürmüştür. Buna karşılık kırmızı et fiyatları yüksek artış eğilimini sürdürerek işlenmiş gıda ve yemek hizmetleri gibi ilişkili olduğu gruplarda enflasyonu olumsuz etkilemeye devam etmiştir.
3. Haziran ayında enerji fiyatları Şubat ayından bu yana sergilediği yukarı yönlü seyrin aksine yüzde 0,17 oranında azalmış ve grup yıllık enflasyonu 0,6 puan gerileyerek yüzde 2,78 olmuştur. Enerji fiyatlarının aşağı yönlü seyrinde tüpgaz ve akaryakıt fiyatları belirleyici olurken Temmuz ayına ilişkin göstergeler enerji fiyatlarındaki düşüşün devam ettiğine işaret etmektedir.
4. Hizmet fiyatları Haziran ayında yüzde 0,88 oranında artmış ve grup yıllık enflasyonu yüzde 8,85 seviyesinde sabit kalmıştır. Bu gelişmede lokanta otel ile diğer hizmet kalemleri etkili olurken kira ve ulaştırma gruplarında yıllık enflasyon gerilemiştir. Gıda fiyatlarında son iki aydır gözlenen belirgin düzeltmeye rağmen kırmızı et fiyatlarında devam eden yukarı yönlü seyrin de etkisi ile lokanta otel grubu yıllık enflasyonu yükselişini sürdürmüştür. Bu dönemde diğer hizmet grubu enflasyonu ise paket tur fiyatlarındaki hızlı artış ile yükselmiştir. Neticede, hizmet enflasyonu ana eğilimi yatay seyrini sürdürerek yüksek seviyesini korumuştur.
5. Haziran ayında temel mal grubu yıllık enflasyonu 0,09 puanlık artışla yüzde 5,97’ye yükselmiştir. Bu dönemde yıllık enflasyon dayanıklı tüketim mallarında baz etkisiyle yükselirken diğer ana gruplarda gerilemiştir. Beyaz eşya ve otomobil gibi döviz kuru gelişmelerinin fiyatlara nispeten hızlı bir şekilde yansıtıldığı gruplarda Nisan-Mayıs döneminde gözlenen belirgin fiyat artışlarının Haziran ayında yavaşladığı görülmüştür. Bu dönemde otomobil fiyatlarında sınırlı bir artış gözlenirken mobilya ve elektrikli/elektriksiz alet fiyatları gerilemiştir. Öte yandan Türk lirasındaki birikimli değer kaybının yansımaları “giyim ve dayanıklı dışı” temel mal grubunda hissedilmeye devam etmiştir. Bu gelişmelerle birlikte temel mal enflasyonu ana eğilimi Haziran ayında sınırlı bir artış kaydetmiştir.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
6. Sanayi üretimi Mayıs ayında aylık bazda yüzde 2,0 oranında gerilemiştir. Bu düşüş, önemli ölçüde Mayıs ayında otomotiv sektöründeki grevlerin yol açtığı üretim kaybından kaynaklanmıştır. Taşıt üretimindeki daralmanın sanayi üretimi üzerindeki düşürücü etkisinin sonraki aylarda geri alınacağı öngörülmektedir. Çeyreklik olarak, Nisan-Mayıs dönemindeki üretim seviyesi bir önceki çeyrek ortalamasının yüzde 1 üzerindedir. PMI ve İYA verileri ile beraber değerlendirildiğinde, yılın ikinci çeyreğinde sanayi üretiminde güçlü bir toparlanma beklenmemektedir.
7. Harcama tarafına ilişkin verilere göre, Nisan-Mayıs döneminde önceki çeyrek ortalamasına kıyasla tüketim malları üretimi ve ithalatı artmıştır. Söz konusu dönemde iç piyasaya yapılan beyaz eşya satışları yükseliş kaydetmiştir. Benzer şekilde, ikinci çeyrekte otomobil satışları da 2015 yılı ilk çeyrek ortalamasının üzerinde yer almıştır. Tüketici güveni ise jeopolitik riskler ve küresel piyasalardaki belirsizliklerin de etkisiyle azalmaya devam etmiştir. Yatırımlara ilişkin göstergelerden makine-teçhizat üretimi ve ithalatı Nisan-Mayıs döneminde önceki çeyrek ortalamasına kıyasla gerilemiştir. Aynı dönemde, inşaat yatırımlarına ilişkin verilerden mineral maddeler üretimi ve ithalatı artmıştır. İnşaat istihdamı Nisan döneminde yatay seyretmiştir. Yatırım eğilimi 2015 yılı ikinci çeyreğinde de zayıf seyrini sürdürmüştür. Bu çerçevede, yurt içi özel kesim talebinin 2015 yılı ikinci çeyreğinde büyümeye ılımlı düzeyde katkı yapacağı değerlendirilmektedir.