Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2015-65
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
28.10.2015
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
28.10.2015
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Toplantı Tarihi: 21 Ekim 2015
Enflasyon Gelişmeleri
1. Eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 0,89 oranında artmış ve yıllık enflasyon 0,81 puan yükselerek yüzde 7,95 olmuştur. Gıda grubu yıllık enflasyonu geçen ayın ardından bu dönemde de yükselişini sürdürürken Türk lirasındaki değer kaybının etkileriyle enerji ve temel mal gruplarında yıllık enflasyon yukarı yönlü bir seyir izlemiştir. Hizmet yıllık enflasyonu ise sınırlı oranda gerilemekle birlikte yüksek seviyesini korumuştur. Bu dönemde çekirdek enflasyon göstergelerinin yıllık artış oranları ve mevsimsellikten arındırılmış ana eğilimi temel mal grubu kaynaklı olarak yükselmiştir.
2. Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon Eylül ayında yaklaşık 1 puan artışla yüzde 10,73 olmuştur. Bu gelişmede başta meyve olmak üzere taze meyve ve sebze fiyatlarının etkisiyle yıllık enflasyonu yüzde 13,23’e yükselen işlenmemiş gıda fiyatları belirleyici olmuştur. Buna karşılık, işlenmiş gıda grubunda aylık fiyat artışı yüzde 0,63 ile son iki aya kıyasla daha düşük bir oranda gerçekleşmiş, yıllık enflasyon yavaşlama eğilimini sürdürmüştür. Ekim ayına ilişkin öncü göstergeler, işlenmemiş gıda kaynaklı olarak gıda yıllık enflasyonunun gerileyebileceğine işaret etmektedir. Enerji fiyatları Eylül ayında yüzde 0,53 oranında artmış, bu grupta yıllık enflasyon Türk lirasındaki değer kaybı ile yaklaşık 0,7 puan artışla yüzde 1,95 oranına yükselmiştir.
3. Hizmet grubu fiyatları Eylül ayında yüzde 0,79 oranında artarken grup yıllık enflasyonu 0,11 puan azalarak yüzde 8,54’e gerilemiştir. Bu dönemde yıllık enflasyon haberleşme ve diğer hizmetlerde yükselirken ulaştırma ve lokanta-otellerde gerilemiştir. Petrol fiyatlarının gecikmeli etkileriyle ulaştırma hizmetleri yıllık enflasyonundaki yavaşlama eğilimi sürerken gıda fiyatlarındaki seyrin lokanta ve oteller grubu yıllık enflasyonu üzerindeki olumsuz etkisi devam etmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda, Eylül ayında hizmet enflasyonu ana eğilimi yataya yakın seyrederek yüksek seviyesini korumuştur.
4. Temel mal grubu yıllık enflasyonu Eylül ayında 1,37 puanlık artışla yüzde 7,94’e yükselmiştir. Bu dönemde Türk lirasındaki birikimli değer kaybının etkileri temel mal grubu fiyatlarında belirgin olarak hissedilmiştir. Bu etkilerle dayanıklı mal grubu fiyatları aylık bazda yüzde 2,68 oranında artmış, özellikle otomobil ve beyaz eşya fiyatlarındaki artışlar öne çıkmıştır. Ayrıca, döviz kuru etkilerinin daha gecikmeli olarak gözlendiği giyim ve dayanıklı dışı temel mallarda da aylık bazda yüksek oranlı bir fiyat artışı izlenmiştir. Bu çerçevede, mevsimsellikten arındırılmış göstergeler temel mal enflasyonunun ana eğiliminde belirgin bir bozulmaya işaret etmiştir. Ekim ayına ilişkin öncü göstergeler, temel mal grubu üzerinde döviz kuru baskılarının hissedilmeye devam ettiğine işaret etmektedir.
5. Özetle, Para Politikası Kurulu (Kurul), enerji fiyatlarındaki gelişmelerin enflasyonu olumlu yönde etkilemeye devam ettiği, ancak döviz kuru hareketlerinin çekirdek enflasyon eğilimindeki iyileşmeyi geciktirdiği değerlendirmesinde bulunmuştur.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
6. Sanayi üretimi Ağustos ayında Temmuz ayına kıyasla yüzde 2,9 oranında artmıştır. Böylece Temmuz-Ağustos döneminde sanayi üretimi geçtiğimiz çeyrek ortalamasının yüzde 0,7 oranında üzerinde gerçekleşmiştir. Ancak güncel veriler Eylül ayında sanayi üretiminde zayıf bir görünüme işaret etmektedir. Eylül ayında Kurban Bayramı tatili sebebiyle 3 günlük iş günü farkının ham verinin yıllık yüzde değişimine kuvvetli düşüş olarak yansıması beklenmektedir. İYA, PMI ve ihracat göstergeleri de sanayi üretiminin Eylül ayında daha zayıf bir seyir izleyebileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, çeyreklik olarak değerlendirildiğinde sanayi üretiminin üçüncü çeyrekte ılımlı bir artış sergileyeceği öngörülmektedir.
7. Yılın ilk yarısında dış talep zayıf seyretmiş, iç talep ise büyümeye önemli ölçüde katkı vermiştir. Harcama tarafına ilişkin veriler, üçüncü çeyrekte yılın ilk yarısına kıyasla daha ılımlı bir talep görünümüne işaret etmektedir. Temmuz-Ağustos döneminde tüketim malları üretimi gerilemiştir. Tüketim malları ithalatı ise çoğu alt kalemdeki azalmaya rağmen otomobil ithalatındaki artışın etkisiyle yatay seyretmiştir. Otomobil ve beyaz eşya satışları üçüncü çeyrekte ikinci çeyreğe kıyasla hafif bir oranda gerilemiştir. Tüketici güven endekslerindeki azalış eğilimi Eylül ayında da devam etmiştir. Temmuz-Ağustos döneminde taşımacılık hariç sermaye malları üretimi artarken ithalatı azalmıştır. İnşaat sektörüne ilişkin göstergeler inşaat faaliyetlerinde kuvvetli bir toparlanmaya işaret etmezken, firmaların gelecek dönem yatırımlarına ilişkin beklentileri düşük düzeylerdeki seyrini devam ettirmektedir.