Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2015-71
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
01.12.2015
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
01.12.2015
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015
Enflasyon Gelişmeleri
1. Ekim ayında tüketici fiyatları yüzde 1,55 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon 0,37 puan azalarak yüzde 7,58 olmuştur. Gıda grubu yıllık enflasyonu bu dönemde işlenmemiş gıda grubuna bağlı olarak gerilerken, yıllık enerji enflasyonu baz etkisi kaynaklı düşmüştür. Türk lirasındaki değer kaybının izlenmeye devam ettiği temel mal grubu yıllık enflasyonu bu dönemde yukarı yönlü bir seyir izlemiş, hizmet enflasyonu ise yüksek seviyesini korumuştur. Bu doğrultuda çekirdek enflasyon göstergelerinin yıllık artış oranları ve mevsimsellikten arındırılmış ana eğilimi yükselmiştir.
2. Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon Eylül ayındaki artışın ardından Ekim ayında yaklaşık 2 puan düşüşle yüzde 8,69 olmuştur. Bu gelişmede temelde sebze fiyatları kaynaklı olmak üzere yıllık enflasyonu yüzde 9,40’a gerileyen işlenmemiş gıda fiyatları belirleyici olmuştur. İşlenmiş gıda grubunda da yıllık enflasyon yavaşlama eğilimini sürdürmüştür. Diğer taraftan, Kasım ayına ilişkin öncü göstergeler, işlenmemiş gıda kaynaklı olarak gıda yıllık enflasyonunun yükselebileceğine işaret etmektedir. Enerji fiyatları Ekim ayında yüzde 0,77 oranında artmış, bu grupta yıllık enflasyon baz etkileri kaynaklı olarak yaklaşık 1,8 puan gerileyerek 0,12 oranına düşmüştür.
3. Hizmet grubu fiyatları Ekim ayında yüzde 0,71 oranında artarken grup yıllık enflasyonu 0,11 puan artarak yüzde 8,65’e yükselmiştir. Yıllık enflasyon, lokanta-oteller grubunda gerilerken kira grubunda yatay bir seyir izlemiş, diğer alt gruplarda ise yükselmiştir. Bu dönemde yemek hizmetleri fiyatlarındaki yüksek artış eğilimi sürmüş, bu alt grupta yıllık enflasyon yüzde 14,87 ile hizmet fiyatlarındaki yüksek seyrin belirleyicisi olmaya devam etmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda, Ekim ayında hizmet enflasyonu ana eğilimi yataya yakın seyrederek yüksek seviyesini korumuştur.
4. Temel mal grubu yıllık enflasyonu Ekim ayında 1,25 puanlık artışla yüzde 9,19’a yükselmiştir. Bu dönemde Türk lirasındaki birikimli değer kaybının etkileriyle dayanıklı mal grubu fiyatları aylık bazda yüzde 1,75 oranında artmıştır. Döviz kuru etkilerinin daha gecikmeli izlendiği giyim ve dayanıklı dışı temel mallar grubunda da yıllık enflasyon yüzde 8,49’a yükselmiştir. Ayrıca, giyim grubunda endeks tarihinin en yüksek Ekim ayı artışı gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, temel mal enflasyonunun mevsimsellikten arındırılmış ana eğilimindeki yükseliş devam etmiştir.
5. Özetle, Para Politikası Kurulu (Kurul), enerji fiyatlarındaki gelişmelerin enflasyonu olumlu yönde etkilemeye devam ettiği, ancak birikimli döviz kuru hareketlerinin çekirdek enflasyon eğilimindeki iyileşmeyi geciktirdiği değerlendirmesinde bulunmuştur.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
6. Sanayi üretimi Ağustos ayında aylık bazdaki yüksek oranlı artışın ardından Eylül ayında bir önceki aydaki seviyesinde gerçekleşmiştir. Böylece üçüncü çeyrekte sanayi üretimi ikinci çeyreğe göre yüzde 1,1 oranında artış kaydetmiştir. Eylül ayında işgünü sayısındaki azalmanın etkisiyle yıllık bazda yüzde 7,9 oranında daralan sanayi üretiminin, Ekim ayında işgünü sayısındaki artışın etkisiyle yıllık bazda belirgin bir yükseliş gerçekleştirmesi öngörülmektedir. Ekim ayına ilişkin İYA-son üç ay üretim ile PMI göstergeleri ise aylık bazda ılımlı bir seyre işaret etmektedir. İşgünü sayısındaki değişim ve köprü günü gibi etkiler, sanayi üretimindeki dalgalanmayı artırmaktadır. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler üç aylık ortalamalarla değerlendirildiğinde, üretimdeki artış eğiliminin devam ettiği görülmektedir.
7. Harcama tarafına ilişkin veriler, üçüncü çeyrekte yılın ilk yarısına kıyasla daha ılımlı bir talep görünümüne işaret etmektedir. Üçüncü çeyrekte tüketim malları üretimi ve ithalatı gerilemiştir. Perakende satış hacim endeksi dönemlik bazda yavaşlama eğilimi sergilerken, gıda dışı perakende satışlar üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre daralmıştır. Yatırım malları ithalatı ikinci çeyrekteki güçlü dönemlik artışın ardından, üçüncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre düşüş kaydetmiştir. İnşaat yatırımlarına dair göstergelerden mineral maddeler üretimi ve ithalatı ile inşaat istihdamı, inşaat yatırımlarında durağan bir seyre işaret etmektedir. Özetle, üçüncü çeyrekte iç talebin büyümeye ılımlı düzeyde katkı vermesi beklenmektedir.
8. Üçüncü çeyrekte dış ticaret miktar endekslerinden altın hariç ihracat artarken ithalat ılımlı seyreden iç talebe paralel olarak azalmıştır. Bu çerçevede, Avrupa Birliği ülkelerinin talebindeki artışın da katkısıyla büyüme kompozisyonunun net ihracat lehine değişmekte olduğu değerlendirilmektedir. Kompozisyondaki bu değişim ve dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ile tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi desteklemektedir. Son dönem verileri, mevsimsellikten arındırılmış cari denge eğilimlerinde önemli bir düzeltme yaşandığını göstermektedir. Bu doğrultuda, yıllık cari dengede gözlenen iyileşme eğilimin devam edeceği öngörülmektedir.