Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2016-21
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
26.04.2016
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
26.04.2016
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Toplantı Tarihi: 20 Nisan 2016
Enflasyon Gelişmeleri
1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 0,04 oranında düşüş kaydetmiş ve yıllık enflasyon 1,32 puan azalarak yüzde 7,46 olmuştur. Mart ayı Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti’nde de ifade edildiği gibi, yıllık enflasyondaki bu düşüşte işlenmemiş gıda fiyatları rol oynamıştır. Bu dönemde çekirdek göstergelerin yıllık enflasyonu bir miktar düşüş kaydetmiş, ana eğilimlerindeki iyileşme ise temel mal grubu kaynaklı devam etmiştir.
2. Gıda ve alkolsüz içecekler grubu yıllık enflasyonu 4,25 puanlık azalışla yüzde 4,58’e gerilemiştir. Bu gelişmede özellikle taze meyve-sebze fiyatlarındaki gelişmelere bağlı olarak yıllık enflasyonu yüzde 0,22’ye gerileyen işlenmemiş gıda grubu belirleyici olmuştur. Öte yandan, işlenmiş gıda yıllık enflasyonunda ekmek-tahıl grubu kaynaklı yükseliş Mart ayında azalarak sürmüştür. Öncü göstergeler, işlenmemiş gıda grubu yıllık enflasyonundaki düşüşün Nisan ayında da belirgin olarak süreceğine işaret etmektedir. Enerji grubunda ise fiyatlar uluslararası petrol fiyatlarına bağlı olarak yüzde 0,60 oranında artarken yıllık enflasyon baz etkisiyle yüzde 1,83’e gerilemiştir.
3. Hizmet fiyatları Mart ayında yüzde 0,38 oranında artmış ve grup yıllık enflasyonu 0,20 puan düşüşle yüzde 8,86 olmuştur. Yıllık enflasyon, diğer hizmetler ve lokanta-otel gruplarında gerilerken kalan alt gruplarda yükselmiştir. Hizmet fiyatlarının ana eğiliminde ise yüksek seyir korunmuştur. Söz konusu yüksek seyirde enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışının yanında, ücret ve birikimli döviz kuru kaynaklı maliyet artışlarının da etkili olduğu değerlendirilmektedir.
4. Temel mal grubu yıllık enflasyonu Mart ayında 0,24 puan azalarak yüzde 10,13 olmuştur. Eylül ayından bu yana artmakta olan giyim grubu yıllık enflasyonu bu dönemde gerileme kaydetmiştir. Döviz kurunun birikimli etkilerinin zayıflamasıyla giyim dışı gruplarda yıllık enflasyon sınırlı da olsa azalışını sürdürmüştür. Buna ek olarak, Türk lirasında son dönemde gözlenen istikrarlı seyir ile birlikte temel mal grubu ana eğiminde bir iyileşme gözlenmektedir.
5. Özetle, enflasyon yakın dönemde belirgin bir düşüş sergilemiştir. Temelde işlenmemiş gıda kaynaklı gerçekleşen bu düşüşün kısa vadede devam edeceğini öngörülmektedir. Enflasyondaki azalışa karşın, Kurul, çekirdek enflasyon eğilimindeki iyileşmenin mevcut durumda sınırlı olduğunu belirtmiştir.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
6. TÜİK tarafından açıklanan milli gelir verilerine göre, 2015 yılının dördüncü çeyreğinde Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) çeyreklik bazda yüzde 0,7, yıllık bazda ise yüzde 5,7 oranında artış kaydetmiştir. Böylece, 2015 yılı büyüme oranı yüzde 4,0 olmuştur. Üretim tarafından değerlendirildiğinde, son çeyrekte dönemlik büyümeye en yüksek katkı sanayi katma değerinden gelmiştir. Yıl genelinde hizmet katma değerinin temel belirleyicisi finans ve sigorta faaliyetleri olmuştur. Bununla birlikte, yüksek gerçekleşen tarım katma değeri ve petrol ürünleri imalatındaki artışla uyumlu olarak da net vergi kalemi yıl genelinde büyümeye önemli katkı yapmıştır. Harcama yönünden incelendiğinde, çeyreklik bazda yatırım harcamaları nihai yurt içi talebin temel sürükleyicisi olmuştur. Bu dönemde, tüketim harcamaları yavaşlamış ve dış talep gerilemiştir. Sonuç olarak, 2015 yılı özel tüketimin milli gelirden daha hızlı büyüdüğü, sermaye birikiminin toparlandığı ve dış talebin daraldığı bir dönem olmuştur.
7. 2016 yılı ilk çeyreğine ilişkin veriler iktisadi faaliyetteki büyüme eğiliminin korunduğuna işaret etmektedir. Sanayi üretimi Ocak-Şubat döneminde bir önceki çeyrek ortalamasına göre yüzde 1,6 oranında artış kaydetmiştir. Mart ayına dair anket verileri ile dış ticaret görünümü çerçevesinde, sanayi üretimindeki artış eğiliminin yılın ilk çeyreğinde korunacağı tahmin edilmektedir.
8. Harcama tarafına ilişkin veriler, ilk çeyrekte iç talebin ılımlı seyrettiğine işaret etmektedir. Ocak-Şubat döneminde özel tüketime ilişkin göstergelerden tüketim malları üretimi ve ithalatı artmıştır. Benzer şekilde, otomobil, beyaz eşya ve konut satışları da yükselmiştir. Yatırımlara ilişkin göstergelerden, sermaye malları üretimi azalırken ithalatı artmıştır. Bununla beraber, metalik olmayan mineral maddeler üretimi artarken ithalatı gerilemiştir. Ticari araç satışları da ilk çeyrekte düşüş kaydetmiştir. Bu çerçevede, ilk çeyrekte özel tüketim harcamalarının yatırımlara kıyasla daha güçlü seyrettiği ve tüketim harcamalarının söz konusu dönemde iç talebin temel belirleyicisi olduğu değerlendirilmektedir.
9. Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi desteklemektedir. Avrupa Birliği ülkelerinin talebindeki artış ve ihracatımızın pazar değiştirme esnekliğinin yüksek olması jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan aşağı yönlü riskleri sınırlamaktadır. Bu çerçevede, Avrupa Birliği ülkelerindeki talep artışının devamı, emtia fiyatlarındaki düşük seyir ve süregelen makroihtiyati politika tedbirleri çerçevesinde cari işlemler dengesindeki iyileşme eğiliminin sürmesi beklenmektedir.