Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2016-47
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
29.09.2016
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
29.09.2016
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Enflasyon Gelişmeleri
1. Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde 0,29 oranında azalmış ve yıllık tüketici enflasyonu 0,74 puan düşüşle yüzde 8,05 olmuştur. Ağustos ayı Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti’nde ifade edildiği üzere, bu düşüşte işlenmemiş gıda fiyatlarındaki düzeltme belirleyici olmuştur. Tütün ürünlerinde ise Temmuz ayındaki fiyat ayarlamasının Ağustos ayına kalan etkisi gözlenmiştir. Bu dönemde çekirdek göstergelerin yıllık enflasyonlarında düşüş gözlenirken ana eğilimleri temel mal kaynaklı olarak bir miktar yükselmiştir.
2. Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon belirgin olarak azalarak yüzde 6,19’a gerilemiştir. Bu gelişmede özellikle taze meyve ve sebze fiyatlarındaki azalış etkili olurken son dönemde taze meyve ve sebze dışı gıda grubunda da enflasyon olumlu bir seyir izlemiştir. Eylül ayına ilişkin öncü göstergeler, işlenmemiş gıda enflasyonundaki aşağı yönlü düzeltmenin süreceğine işaret etmektedir. Enerji fiyatları akaryakıt fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak azalırken bu grupta yıllık enflasyon baz etkisiyle yüzde 2,97’ye yükselmiştir. Eylül ayında ise akaryakıt ürünlerinden alınan maktu ÖTV’de artışa gidilmiştir. Söz konusu artışın tüketici enflasyonu üzerindeki doğrudan etkisinin 0,3 puan olacağı hesaplanmaktadır.
3. Ağustos ayında hizmet fiyatları yüzde 0,71 oranında artarken grup yıllık enflasyonu 0,46 puan azalarak yüzde 8,09 olmuştur. Bu dönemde yıllık enflasyon kira haricindeki tüm alt gruplarda düşmüştür. Yıllık enflasyondaki azalışta, gıda fiyatlarındaki olumlu seyrin yansımalarına ek olarak baz etkisi ile yavaşlayan lokanta-otel hizmetleri enflasyonu belirleyici olmuştur. Birim işgücü maliyetlerinde yılın ilk yarısında gözlenen belirgin artış, hizmet enflasyonun yüksek seyrinde önemli bir rol oynarken son dönemde turizm sektöründeki yavaşlama buradan gelen etkileri kısmen sınırlamaktadır. Bu çerçevede, hizmet enflasyonun ana eğiliminde sınırlı bir yavaşlama gözlenmektedir.
4. Temel mal grubu yıllık enflasyonu Ağustos ayında 0,15 puan azalarak yüzde 8,67 olmuştur. Yıllık enflasyon dayanıklı mal grubunda sınırlı bir oranda yükselirken diğer gruplarda azalış kaydetmiştir. Temel mal yıllık enflasyonu üzerinde döviz kurunun gecikmeli etkileri kademeli olarak azalmaktadır. Ancak, Türk lirasında Temmuz ayında gözlenen değer kaybının ardından bu dönemde temel mal grubunda ana eğilim bir miktar yükselmiştir.
5. Özetle, toplam talepteki yavaşlama çekirdek enflasyondaki kademeli düşüşü desteklerken gıda fiyatlarındaki aşağı yönlü seyrin de etkisiyle kısa vadede enflasyonda düşüş öngörülmektedir. Bununla birlikte, akaryakıt ürünlerindeki vergi ayarlaması ve diğer maliyet unsurlarındaki gelişmeler enflasyondaki iyileşmeyi sınırlamaktadır.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
6. TÜİK tarafından açıklanan 2016 yılı ikinci çeyrek verilerine göre, GSYİH yıllık bazda yüzde 3,1 oranında artmıştır. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış verilere göre ise ilk çeyrekteki yüzde 0,7 oranındaki ılımlı artışın ardından ikinci çeyrekte büyüme hızı yavaşlamış ve yüzde 0,3 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde yatırımlardaki zayıf seyir sürerken özel ve kamu tüketim harcamaları büyümeye yüksek katkı sağlamıştır. Turizmdeki daralmanın olumsuz etkileri ikinci çeyrekte belirginleşmiş ve böylece net ihracatın büyümeye olumsuz katkısı artmıştır.
7. Son dönemde açıklanan veriler ve yılın üçüncü çeyreğine dair göstergeler iktisadi faaliyetin ivme kaybettiğine işaret etmektedir. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi Temmuz ayında yurt içinde yaşanan olumsuzluklar ve uzatılan Ramazan Bayramı tatilinin etkileriyle aylık ve yıllık bazda yüksek oranda gerilemiştir. Bu sert düşüşte Ramazan Bayramı tatilinin uzatılması nedeniyle oluşan iş günü kaybının (köprü günü etkisi) yanı sıra 15 Temmuz’u takiben efektif çalışma günü sayısındaki düşüşün de etkili olabileceği düşünülmektedir. Nitekim yakın dönemde açıklanan göstergeler, Ağustos ve Eylül aylarında gözlenen toparlanmayla birlikte Temmuz ayındaki üretim kaybının kısmen telafi edildiğine işaret etmiştir. Buna rağmen üçüncü çeyrek genelinde sanayi üretiminin ikinci çeyrek düzeyinin altında kalacağı tahmin edilmektedir.
8. Avrupa Birliği ülkelerinin talebindeki artışın ihracat üzerindeki olumlu etkisi sürmektedir. Dış talep üzerindeki jeopolitik gelişmeler kaynaklı olumsuz etkilere karşın dış piyasalarda pazar çeşitlendirme esnekliği ihracatı desteklemeye devam etmektedir. Yakın dönem dış ticaret verileri altın hariç ihracatta Temmuz ayında yaşanan hızlı düşüşün Ağustos ayında telafi edildiği yönünde sinyal vermiştir. Buna karşılık, turizmdeki daralmanın net ihracata olumsuz etkisi yaz aylarıyla birlikte belirginleşmiştir. Turizm sektöründeki gelişmelerin cari denge üzerinde kısa süreli olumsuz bir etki yapması beklenmekle beraber, dış ticaret hadlerindeki gelişmelerin gecikmeli yansımaları ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi desteklemektedir. Diğer taraftan, emtia fiyatlarının cari açık üzerindeki olumlu etkisinin önümüzdeki dönemlerde kademeli olarak azalması beklenmektedir.