Resmi Gazete Dışındaki Kaynak
No.:
2019-37
Kurum:
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi:
19.09.2019
Yürürlüğe Giriş Tarihi:
19.09.2019
Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
Toplantı Tarihi: 12 Eylül 2019
Enflasyon Gelişmeleri
1. Tüketici fiyatları Ağustos ayında yüzde 0,86 oranında artmış, yıllık enflasyon 1,64 puan düşerek yüzde 15,01’e gerilemiştir. Enflasyondaki düşüşte büyük ölçüde temel mal ve enerji grupları belirleyici olurken, gıda yıllık enflasyonundaki yavaşlama eğilimi sürmüştür. Türk lirasındaki istikrarın yanı sıra enflasyon beklentilerindeki iyileşme, emtia fiyatları ve iç talep koşullarının seyri çekirdek enflasyon göstergelerinin yıllık enflasyonundaki düşüşü desteklemiştir. Bu görünüm altında, çekirdek göstergelerin eğilimindeki ılımlı seyir korunmuştur. Eylül ayında bir önceki yıldan gelen yüksek baz etkisinin de katkısıyla enflasyonda belirgin bir düşüş kaydedilecektir.
2. Gıda ve alkolsüz içecekler grubu yıllık enflasyonu Ağustos ayında 0,99 puan düşerek yüzde 17,22’ye gerilemiştir. Bu dönemde yıllık enflasyon hem işlenmemiş hem de işlenmiş gıda grubunda gerilemiştir. Ertelenmiş maliyet etkilerine bağlı olarak Mayıs ayından itibaren yüksek artışlar gösteren işlenmiş gıda fiyatlarının aylık artış eğilimi Ağustos ayında yavaşlamıştır. Öncü göstergeler yıllık gıda enflasyonundaki yavaşlama eğiliminin Eylül ayında da sürdüğüne işaret etmektedir.
3. Enerji grubu fiyatları Ağustos ayında yüzde 0,34 oranında artmıştır. Bu dönemde, Türk lirasındaki ılımlı seyir ve petrol fiyatlarındaki gerilemeye bağlı olarak düşen akaryakıt fiyatları, doğalgaz fiyatlarındaki yükselişin etkisini sınırlamıştır. Eylül ayında doğalgaz fiyatlarında yapılan ayarlamanın yukarı yönlü etkisine rağmen, enerji grubu yıllık enflasyonunun baz etkisiyle gerilemeye devam edeceği öngörülmektedir. Ağustos ayında tütün ürünleri fiyatları yüzde 20,84 oranında artmış ve grubun yıllık tüketici enflasyonuna katkısı 0,99 puan yükselmiştir.
4. Ağustos ayında temel mal grubu yıllık enflasyonu 4,79 puanlık düşüşle yüzde 13,02 olarak gerçekleşmiştir. Bu gelişmede dayanıklı ve diğer temel mal gruplarının etkisi öne çıkmış, giyim grubu yıllık enflasyonu ise sınırlı bir artış göstermiştir. Dayanıklı mal grubu fiyatları beyaz eşya fiyatlarındaki artışa karşın, otomobil fiyatlarındaki düşüş öncülüğünde gerilemiştir. Diğer temel mallar grubu fiyatları, 2010 yılının Haziran ayından bu yana ilk defa sınırlı da olsa aylık bazda düşüş kaydetmiştir. Bir önceki yıldan gelen belirgin baz etkisinin yanı sıra yakın dönemdeki döviz kuru gelişmeleri ve iktisadi faaliyetteki ılımlı seyrin etkisiyle temel mal grubu enflasyonundaki yavaşlama eğiliminin sürdüğü değerlendirilmektedir.
5. Hizmet grubu fiyatları Ağustos ayında yüzde 1,12 oranında yükselmiş, grup yıllık enflasyonu 0,38 puan gerileyerek yüzde 14,19 olmuştur. Yıllık enflasyon lokanta-otel ve haberleşme gruplarında gerilerken, kira ve ulaştırma gruplarında yatay seyretmiş, diğer hizmetlerde ise artış göstermiştir. Lokanta-otel grubunda yemek hizmetleri kaynaklı görülen yavaşlamada gıda fiyatlarındaki ılımlı seyir de etkili olmuştur. Diğer hizmetler grubundaki yüksek aylık artışta ise temel belirleyici özel üniversite ücretlerinde gözlenen yükseliş olmuştur. Bu görünümle hizmet grubu ana eğiliminde sınırlı bir yavaşlama izlenmiştir. Bu dönemde, iç talep koşullarının hizmet enflasyonu üzerindeki düşürücü etkisinin; bazı kalemlerdeki birikimli maliyet artışları, reel birim işgücü maliyetleri ve geçmiş enflasyona endeksleme eğilimine bağlı olarak sınırlandığı değerlendirilmektedir. Eylül ayında, ulaştırma hizmetlerinde şehir içi ulaşım kalemi kaynaklı fiyat artışlarının gözleneceği öngörülmektedir.
Enflasyonu Etkileyen Unsurlar
6. Son dönemde açıklanan veriler iktisadi faaliyetteki ılımlı toparlanma eğiliminin devam ettiğini göstermektedir. Sanayi üretimi Temmuz ayında, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 4,3 oranında yükselerek, Haziran ayında uzatılan bayram tatilinin de etkisiyle görülen düşüşün geçici olduğunu göstermiştir. Bu görünüm, son dönemde sanayi üretimindeki artışı destekleyen diğer ulaşım araçları sektörü dışlandığında da korunmaktadır. Öncü göstergeler, ılımlı toparlanma eğiliminin üçüncü çeyrekte devam ettiğine ve iktisadi faaliyetin sektörel yayılımının bir miktar iyileştiğine işaret etmektedir.
7. Küresel büyüme görünümündeki zayıflamaya rağmen rekabet gücündeki gelişmelerin etkisiyle mal ve hizmet ihracatı artış eğilimini sürdürmekte, özellikle turizmdeki güçlü seyir doğrudan ve bağlantılı sektörler kanalıyla iktisadi faaliyeti desteklemektedir. Son dönemde başta Avrupa Birliği ülkeleri kaynaklı olmak üzere küresel büyüme görünümünde kısmi yavaşlama sinyalleri gözlenmekle birlikte dış talep nispeten gücünü korumaktadır. Avrupa Birliği bölgesine yapılan ihracat miktarındaki kısmi yavaşlamaya rağmen, diğer bölgelerdeki güçlü performans mevsimsellikten arındırılmış altın hariç ihracat miktar endeksinin artış eğilimini korumasını sağlamıştır. Aynı dönemde, yabancı ziyaretçi sayısı ile seyahat ve taşımacılık gelirlerindeki güçlü artış eğilimi de korunmuş ve hizmet ihracatının büyümeye desteği devam etmiştir. Turizmdeki güçlü seyrin, başta giyim olmak üzere dayanıksız tüketim malları üretimi ve taşımacılık hizmetleri gibi sektörler kanalıyla ekonomiye yayılımı, yurt içi yerleşik talebindeki zayıf seyri kısmen telafi etmektedir.