38418978-120[94-11/24]-931 Sayılı Özelge

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94 üncü maddesinde; "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar." hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin 11 numaralı bendinde de vergi tevkifatı yapmakla yükümlü kişi, kurum ve kuruluşlarca çiftçilerden satın alınan zirai ürünler ve hizmetler için yapılan ödemelerden tevkifat yapılacağı belirtilmiş ve bu tevkifat oranları, hayvan ve hayvansal ürünlerde % 2, diğer zirai ürünlerde % 4, ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan hayvan ve hayvansal ürünlerde % 1, diğer zirai ürünlerde ise % 2, orman idaresine veya orman idaresine veya orman idaresine karşı taahhütte bulunan kurumlara yapılan ormanların ağaçlandırılması, bakımı, kesimi, ürünlerin toplanması ve benzeri hizmetler için % 2, diğer hizmetler için ise % 4 olarak belirtilmiştir.

Yine aynı Kanunun 96 ncı maddesinde, vergi tevkifatının 94 üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacağı, bu maddede geçen hesaben ödeme deyiminin, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade ettiği, 98 inci maddesinde ise 94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanların bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecbur oldukları hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 11 inci maddesinin altınca fıkrası ile Maliye Bakanlığı zirai ürünlerin (işlenmiş olanlar dahil) alım ve satımına aracılık eden kuruluş ile ticaret borsalarını bu mahsullerin satın alınması sırasında yapılacak vergi tevkifatından müteselsilen sorumlu tutmaya, söz konusu ürünlerin satışı dolayısıyla yapılacak vergi tevkifatının hangi safhada yapılacağını her bir ürün için ayrı ayrı belirlemeye yetkili kılınmıştır.

Konuyla ilgili olarak yayımlanan 164 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde de, zirai ürünlerin alımında yapılacak gelir vergisi tevkifatı ve müteselsil sorumluluk konusunda gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Söz konusu Tebliğin 2 nci bölümünde, zirai ürün alımında bulunan kamu kurum ve kuruluşlarının gerek çiftçilerden gerekse çiftçi dışındaki kişi ve kuruluşlardan destekleme kapsamına girsin veya girmesin satın aldıkları tüm zirai ürünlerin alış bedelleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmak zorunda oldukları belirtilmiştir.

Aynı Tebliğin 4 üncü bölümünde ise; 5590 sayılı Kanuna göre kurulmuş olan Ticaret Borsalarında, borsada işlem gören zirai ürünlerin tescil ettirilerek çiftçi dışındaki kişi ve kuruluşlardan satın alınması halinde, bu ürünler için satın alanların müteselsil sorumluluğunun bulunmayacağı belirtilmiştir.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre, Kurumunuzca, tevkifat yapmak zorunda olan kamu kurum ve kuruluşlarından veya borsada tescil ettirildikten sonra zirai ürün satan kişilerden satın aldığı zirai ürünlerin alım bedelleri üzerinden herhangi bir tevkifat yapılmayacaktır. Ancak, bu kurumların diğer kişilerden zirai ürün satın almaları halinde ise Tebliğde belirtilen açıklamalara göre gelir vergisi tevkifatı yapılacağı tabiidir.

Öte yandan, özelge talep formunda sorduğunuz hususlara ilişkin olarak ilgi (b)'de kayıtlı yazınız ekinde ibraz edilen belgelerin tetkikinden;

- Süt alımını yaptığınız ... Büyükbaş Hayvancılık Süt ve Et Üretimi San.ve Tic. A.Ş.'nin süt üreticisi olduğu,

- Müdürlüğünüze yaptığı süt satışları için fatura düzenlediği, ancak söz konusu faturalar üzerinde stopaj gösterilmediği,