39044742-BSMV-1670 Sayılı Özelge

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, şirketiniz ile bankalar arasında farklı döviz kurlarına dayanan birden fazla forward ve swap sözleşmesi yapıldığı, bu sözleşmelerle önceden belirlenen belirli vadelerde döviz alım ve satım işlemleri gerçekleştirildiği, bu sözleşmelerin muhasebe kayıtlarında banka forward hesabında anapara giriş çıkışlarını gösterir şekilde muhasebeleştirildiği, sözleşmelerin bazılarının vadelerinin çakışabildiği, bu durumda bankalarla şirketiniz arasında yapılan birden fazla forward ve swap sözleşmelerinin vadelerinin çakıştığı tarih itibariyle hesaplanan ve banka ile mutabık kalınan anapara ödeme tutarlarının herhangi bir nakdi uzlaşı fiyatı belirlenmeden veya sözleşme bazında kar/zarar hesaplanmadan hesaben karşı tarafa ödendiği, bu işlemlerin fiziki teslimatla sonuçlanması nedeniyle kambiyo işlemi olarak değerlendirilmesi ve %0 oranında banka ve sigorta muameleleri vergisine (BSMV) tabi tutulması gerektiği belirtilerek konuya ilişkin görüşümüzün bildirilmesi talep edilmektedir.

6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 28 inci maddesinin ikinci fıkrasında; "Bankerlerin yapmış oldukları banka muamele ve hizmetleri dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar (kendileri veya başkaları hesabına menkul kıymet alıp satmayı, alım - satıma tavassut etmeyi veya alıp sattıkları menkul kıymet karşılığı borçları ödemeyi taahhüt etmeyi meslek haline getirenlerin bu faaliyetleri dolayısıyla lehlerine kalan paralar ile mevduat faizi vermek veya sair adlarla faiz ve benzeri menfaatler sağlamak üzere devamlı olarak para toplama işiyle uğraşanların topladıkları paralara sağladıkları gelir ve menfaatler üzerinden komisyon, ücret, hizmet karşılığı gibi adlarla aldıkları paralar dahil) da banka muameleleri vergisine tabidir." hükmü ve aynı maddenin 6009 sayılı Kanunla değişik üçüncü fıkrasında ise, "90 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre ikraz işleriyle uğraşanlarla ikinci fıkrada belirtilen muamele ve hizmetlerden herhangi birini esas iştigal konusu olarak yapanlar bu Kanunun uygulanmasında banker sayılırlar..." hükmü yer almaktadır.

6802 sayılı Kanunun mükellefi belirleyen 30 uncu maddesinde, BSMV yi banka, banker ve sigorta şirketlerinin ödeyeceği, 31 inci maddesinde ise, BSMV matrahının 28 inci maddede yazılı paraların tutarı, kambiyo alım ve satım muamelelerinde ise kambiyo satışlarının tutarı olduğu hükme bağlanmıştır.

Konu ile ilgili açıklamaların yer aldığı 89 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliğinin;

-"B-Kambiyo Muameleleri" başlıklı bölümünde, "Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 2 nci maddesinin (h) bendinde döviz (kambiyo); efektif dâhil yabancı parayla ödemeyi sağlayan her nev'i hesap, belge ve vasıtalar olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla, kambiyo olarak değerlendirilen söz konusu hesap, belge ve vasıtaların ana unsur olduğu işlemlerin kambiyo işlemi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, dövizin TL veya döviz ile değişimini öngören ve bir tarafa alım, diğer tarafa da satış hakkı/yükümlülüğü veren vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde; sözleşme vadesinde söz konusu sözleşme yükümlülüklerinin fiziki olarak yerine getirilmesi (sözleşmenin fiziki teslim ile sonuçlanması), yani kambiyo işleminin ana unsur olması durumunda, bu işlemin kambiyo muamelesi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, sözleşmenin vade tarihinde tarafların sözleşme dolayısıyla lehe aldıkları parayı hesaplayıp ödemek suretiyle sözleşmeyi sonlandırmaları halinde, sözleşmenin ana işlem olarak kabulü gerektiğinden, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin nakdi uzlaşı ile sonuçlanmasının kambiyo muamelesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

6802 sayılı Kanunun 31 inci maddesi uyarınca, kambiyo alım ve satım muamelelerinde döviz satışı ile birlikte vergiyi doğuran olay gerçekleşmekte ve döviz satış tutarının tamamı vergiye tabi bulunmaktadır. Ancak, 2008/13459 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, 1/5/2008 tarihinden itibaren döviz satış işlemlerinde BSMV oranı sıfır olarak uygulanmaktadır.

Bu nedenle, fiziki teslimatla sonuçlanan döviz/TL ve döviz/döviz vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri neticesindeki kambiyo işlemlerinde BSMV oranı sıfır olarak uygulanacaktır. Öte yandan, söz konusu sözleşmelerin nakdi uzlaşı ile sonuçlanması durumunda ise, sözleşme dolayısıyla lehe alınan paranın hesaplanması ve bu tutar üzerinden %5 oranında BSMV hesaplanması gerekmektedir."