64597866-130-9597 Sayılı Özelge

VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:

Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir." hükmü uyarınca vergi sistemimiz, mükelleflerin mal teslimi, hizmet ifası ve diğer muameleler sebebiyle bir vesika düzenlenmesini benimsemiş olup, söz konusu işlemlerin esas itibariyle mezkûr Kanunun 229 ve müteakip maddelerinde yer alan belgelerden herhangi birisi ile tevsik edilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, aynı Kanunun 236 ncı maddesinde, serbest meslek erbabının mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşterinin de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, 356 ve 375 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerine göre, icra dairelerince borçludan alınarak müvekkili adına takibat yapan alacaklı taraf avukatına ödenmesine karar verilen avukatlık (vekalet) ücretlerinin avukata ödendiği anda, avukat tarafından borçlu adına serbest meslek makbuzu düzenlenmesine yönelik açıklamalar yer almaktadır.

Bunun yanı sıra, 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin "Vekalet ücreti ödemelerinde belge düzeni" başlıklı 26 ncı maddesinde de,

"(1) 213 sayılı Kanunun 236 ncı maddesinde, serbest meslek erbabının, mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim ederek bir nüshasını müşteriye vermek ve müşterinin de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetinde olduğu hüküm altına alınmıştır.

(2) Vekalet ücretinin, borçlu (davayı kaybeden) tarafından, doğrudan avukata ödendiği durumlarda, avukat tarafından serbest meslek makbuzunun borçlu (davayı kaybeden) adına düzenlenmesi gerekmektedir.

(3) Vekalet ücretinin, borçlu (davayı kaybeden) tarafından, icra ve iflas müdürlükleri aracılığıyla avukata ödendiği durumlarda, avukat tarafından serbest meslek makbuzunun borçlu (davayı kaybeden) adına düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durumda düzenlenen makbuzun bir nüshasının icra iflas müdürlüğüne verilmesine gerek bulunmamaktadır.

(4) Vekalet ücretinin, borçlu (davayı kaybeden) tarafından gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan alacaklıya (davayı kazanan) ödenmesi halinde, alacaklı (davayı kazanan) tarafından borçlu (davayı kaybeden) adına fatura ve benzeri belgelerin düzenlenmesi gerekmektedir.

(5) Alacaklı (davayı kazanan) tarafından söz konusu vekalet ücretinin serbest meslek erbabı olan avukata ödenmesi halinde, avukat tarafından serbest meslek makbuzunun ödemeyi yapan alacaklı (davayı kazanan) adına düzenlenmesi gerekmektedir.

(6) Alacaklı (davayı kazanan) tarafından söz konusu vekalet ücretinin ücretli çalışanı olan avukata ödenmesi halinde ise ödemenin ücret bordrosu düzenlenmek suretiyle yapılması gerekmektedir."

açıklamaları yer almaktadır.

Bu bağlamda, mahkeme ilamına istinaden ödenen vekalet ücretleri ile icra ve iflas müdürlükleri aracılığıyla ödenen avukatlık (vekalet) ücretlerine ilişkin olarak, alacaklı taraf avukatı tarafından vekalet ücretinin tahsil edildiği anda tahsil edilen tutar üzerinden serbest meslek makbuzu düzenlenmesi icap etmekte olup, tahsilatın aynı kişiye verilmiş birden fazla hizmete ilişkin olması halinde serbest meslek makbuzunun her bir hizmet bakımından ayrı ayrı düzenlenmesine yönelik olarak Kanunen bir engel bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, aynı kişiye veya kuruma verilen birden fazla hizmete ilişkin olarak aynı anda yapılan tahsilat için, verilen hizmet bazında ayrı ayrı serbest meslek makbuzu düzenlenmesi veya tek serbest meslek makbuzu düzenlenmesi ve makbuzda tahsilatın ilişkili olduğu hizmetlerin ayrı ayrı gösterilmesi mümkündür.