90792880-160[5-2012/19]-49 Sayılı Özelge

A) Gelir Vergisi Kanunu Yönünden Değerlendirme:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun "Değer Artışı Kazançları" başlıklı Mükerrer 80 inci maddesinde;

"Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.

...

6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.)

Bu maddede geçen "elden çıkarma" deyimi, yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.

Bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlananlar hariç, (01.01.2011 tarihinden geçerli olmak üzere) 8.000 Türk Lirası gelir vergisinden müstesnadır."

hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 1/1/2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 202 nci maddesinde, eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanmasının esas olduğu belirtilmiş, evlenmeden önce veya sonra mal varlığının paylaşımı konusunda yazılı seçimlik mal rejimlerinden birini sözleşme yaparak seçmemiş olan eşlerin kanunen tabi oldukları sistemin "yasal mal rejimi" olacağı hususu düzenlenmiştir.

4721 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce evlenme akdi gerçekleşen eşlerden birisinin mal edinimi 1/1/2002 tarihinden sonra ise edinilen taşınmaz mallar üzerinde diğer eş 1/2 oranında hak sahibi olacaktır. Eşlerden birisinin mal edinimi 1/1/2002 tarihinden önce gerçekleşmiş ise bu durumda eşler arasındaki mal rejimi, mal ayrılığı rejimi olacaktır.

Özelge talep formunun tetkikinden, söz konusu gayrimenkulün 30/11/2010 tarihinde iktisap edildiği anlaşılmakta olup anılan Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2002 tarihi itibarıyla, evlenmeden önce veya sonra mal varlığının paylaşımı konusunda yazılı seçimlik mal rejimlerinden birini sözleşme yaparak seçtiklerine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, eşiniz ile aranızda yasal mal rejimi uygulamasının söz konusu olması durumunda kat irtifakı tapusu ile iktisap etmiş olduğunuz gayrimenkulü 9/11/2011 tarihinde eşinize satış olarak göstermiş olmakla birlikte yapılan satış işleminin bedelsiz olduğu kabul edileceğinden değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Ancak, mal varlığının paylaşımı konusunda yazılı seçimlik mal rejimlerinden birinin seçilmiş olması halinde ise eşinize bedel karşılığı yaptığınız taşınmaz satışının değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

B) Veraset ve İntikal Vergisi Yönünden Değerlendirme:

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali veraset ve intikal vergisine tabidir." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinin (d) fıkrasında da ivazsız intikal tabirinin; hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği açıklanmış, maddenin parantez içi hükmü ile de maddi ve manevi bir zarar karşılığı verilen tazminatların ivazsız intikal mahiyetinde sayılmayacağı; 4 üncü maddesinin (e) bendinde ise ivazsız suretle meydana gelen intikallerin 2.730 TL'sinin (2011 yılı için) vergiden istisna edileceği; 5 inci maddesinde de veraset ve intikal vergisi mükellefinin veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden şahıs olacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanunun 7 nci maddesinde, veraset yolu ile veya sair suretle ivazsız bir şekilde mal iktisap edenlerin iktisap ettikleri malları bir beyanname ile bildirmeye mecbur oldukları; 9 uncu maddesinin 2 nci bendinde de diğer suretle meydana gelen intikallerde malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir ay içinde beyannamenin verilmesi gerektiği; 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasının (b) bendinde ise gayrimenkullerin ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın emlak vergisine esas olan değerle değerleneceği hüküm altına alınmıştır.