97895701-155[1-2013/88]-735 Sayılı Özelge

İlgide kayıtlı özelge talep formu ve eki dilekçenizin incelenmesinden, Üniversitenizin 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kurumuna tabi bir vakıf üniversitesi olduğu, yurt dışında (AB, BM, Dünya Bankası, IMF) ve yurt içinde bulunan (İstanbul Kalkınma Ajansı, TÜBİTAK, Ekonomi Bakanlığı, Sanayi Odası) kamu tüzel kişileri veya bunların ticari şirketleri ile işbirliği şeklinde proje hazırlandığı, hazırlanan projenin Ekonomik Bakanlığı, Sanayi Odası ve TÜBİTAK gibi kurumlar tarafından doktora, yüksek lisans öğrencisi tezlerini desteklemek amacıyla yapıldığı, söz konusu projeye ilişkin hazırlanan bütçe sözleşme tutarları aşamalı olarak tez desteği ve tez bursu adı altında kurumunuz banka hesaplarına yatırıldığı, yatırılan tutarların kurum içinde ve kurum dışında proje kapsamında yer alan personelin kişisel hesaplarına aktarıldığı; kurumunuz öğretim üyelerinin değişik kurumların ticari şirketlerinde değerlendirme, karar, denetim vb. kuruluşlarda görev aldığı, bu görevlerin bedellerinin kurumunuz banka hesaplarına yatırıldığı, bu bedellerin de kurumunuzca öğretim üyelerinin kişisel banka hesaplarına yatırıldığı belirtilerek destekli projelerde görev yapan personel için yapılan bu ödemelerin gelir vergisi ve damga vergisi yönünden nasıl vergilendirileceği hususunda bilgi talep edildiği anlaşılmaktadır.

1-GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 28 inci maddesinin 2 numaralı bendinde, "Resmî ve özel müesseselere ve şahıslar hesabına Türkiye'de tahsilde bulunan öğrenciye iaşe, ibate ve tahsil gideri olarak ödenen paralar;" gelir vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu hükme göre, öğrencilere yapılan ödemelerin istisnadan yararlanabilmesi için;

a) Ödemenin münhasıran öğrenciye yapılması,

b) Öğrencilerin Türkiye'de tahsilde bulunması,

c) Yapılan ödemenin yeme ve yatma giderleri ile tahsil giderlerinin karşılanması amacına yönelik bulunması,

ç) Ödeme yapan kurum ile öğrenciler arasında işçi-işveren (hizmet) ilişkisi bulunmaması,

e) Öğrencilere tatbikat maksadıyla verilmesi,

şartlarının mevcut olması gerekir.

Bu hükme göre, öğrencilere yukarıdaki şartlar dahilinde yapılan eğitim yardımlarının gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmakta olup, bu şartlar dahilinde verilmeyen yardımların ise Kanunda belirtilen istisnadan yararlandırılması mümkün değildir.

Öte yandan aynı Kanunun 61 inci maddesinde; "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez." hükmü yer almış olup, 62 nci maddesinde ise; işverenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 65 inci maddesinde; "Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır." hükmüne yer verilmiş olup; aynı Kanunun 66 ncı maddesinde ise, serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenlerin serbest meslek erbabı olduğu, serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılmasının bu vasfı değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.

Yine aynı Kanunun 18 inci maddesinde; "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film,video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.