B.07.0.GEL.0.49/4900-1387/13995 Sayılı Özelge

Yazıda, 3093 sayılı Kanunun 4397 sayılı Kanunla değişen 4 ve 5. maddelerine göre, TRT enerji payının nasıl hesaplanacağı ve dönem bilançoları kesinleştiğinde, o dönemin ile bilançoya göre ortaya çıkacak farkların müteakip ayın sonuna kadar yapılacak mutabakat ve tasfiye işleminin 4/c maddesine göre tahakkuk eden TRT payı üzerinden mi, yoksa 5/c maddesine göre aylık ödemeler üzerinden mi yapılacağı hususlarında bilgi verilmesi istenilmektedir.

Kurumlar Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinde; "Kurumlar Vergisi birinci maddede yazılı mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır" denildikten sonra maddenin ikinci fıkrasında safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Bilanço esasına göre ticari kazanç, aynı kanunun 38 inci maddesinde "teşebbüsteki özsermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müsbet fark" olarak tanımlandıktan sonra, ticari kazancın bu suretle tesbit edilmesi sırasında Vergi Usul Kanunu'nun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanun'un 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulacağı belirtilmiştir.

Bilançonun tanımı ve özsermayenin hesaplanma şekli ise, Vergi Usul Kanunu'nun 192 inci maddesinde yapılmıştır. Bu madde hükmüne göre bilanço; "Envanterde gösterilen kıymetlerin tasnifli ve karşılıklı olarak değerleri itibariyle tertipleniş hülasasıdır. Bilanço Aktif ve pasif olmak üzere iki tabloyu ihtiva eder. Aktif tablosunda mevcutlar ile alacaklar (ve varsa zarar), pasif tablosunda borçlar gösterilir. Aktif toplamı ile borçlar arasındaki fark, müteşebbisin işletmeye mevzu varlığını (özsermayeyi) teşkil eder" şeklinde tanımlanmıştır.

Yukarıda sözü edilen madde hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere, ticari kazancın tespitinde; gerek gelirin elde edilmesinde gerekse giderler de tahakkuk esası geçerlidir.

04.12.1984 tarihli ve 3093 sayılı Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Gelirleri Kanununun 4. maddesinin 4397 sayılı Kanunla değişen (c) bendinde, ..... Dağıtım A.Ş. ve ..... Üretim İletim A.Ş. ile bu kuruluşların dışında kanunla elektrik üretim ve iletimi tesisleri kurmaya ve işletmeye, dağıtım ve ticaretin yapmaya yetkili kılınan diğer kurum, kuruluş ve işletmeler nihai tüketiciye satılan enerjiden elde edilen gayri safi satış hasılatının (katma değer vergisi hariç, tüm fon, vergi ve paylar dahil) % 3,5 oranı tutarındaki payı Türkiye Radyo Televizyon Kurumuna intikal ettirirler." Denilmektedir.

Bu hükme göre, anılan kurumların satılan enerji bedeli olarak muhasebe kayıtlarında tahakkuk kaydı yapılması gereken aynı zamanda katma değer vergisi matrahını oluşturan gayrisafi satış hasılatının % 3,5'ini Türkiye Radyo Televizyon Kurumu payı olarak ayırmaları gerekmektedir. Sözü edilen payın hesaplanmasında esas alınan gayrisafi satış hasılatına katma değer vergisi hariç tüm fon,, vergi ve paylar dahil edildikten sonra bulunacak tutara % 3,5 oranının uygulanması suretiyle hesaplanacak tutarın, her ay sonu itibariyle TRT payı olarak tahakkuk ettirilmesi ve aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilecek bu paylardan tahsil edilen kısmın söz konusu Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendinde yer alan düzenleme uyarınca izleyen ayın 25'ine kadar Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu hesabına aktarılması gerekir.

Diğer taraftan, üçer aylık dönem bilançoları kesinleştiğinde, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilen TRT paylarının üç aylık döneme isabet eden tahakkuk toplamında, söz konusu dönemlerde tahsil edilerek, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nca aktarılan tutarlar düşüldükten sonra kalan tahakkuk artığının ilgili kurumlarca tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın, 3093 sayılı Kanunun 4397 sayılı Kanunla değişen 5/c maddesine göre, müteakip ayın sonuna kadar Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu'na ödenmek suretiyle üç aylık dönem sonuçlarının tasfiye edilmesi gerekir.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.