B.07.0.GEL.0.54/5417-1740/31047 Sayılı Özelge

5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1 inci maddesinin (D) bendi ile dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler vergi mükellefiyetine alınmış, dernek ve vakıflar tüzel kişilikleri itibariyle mükellefiyet dışında tutulmuştur. Aynı Kanun'un 4 üncü ve 5 inci maddeleriyle de dernek ve vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketleri ile kooperatifler dışında kalan ticari, sınai ve zırai işletmelerin, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri olduğu, bunların kazanç gayesi gütmemelerinin faaliyetin Kanun'la tevdi edilmiş görevler arasında bulunmasının, tüzel kişiliklerinin olmamasının, müstakil muhasebeleri ve kendilerine tahsis edilmiş sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerine etki etmeyeceği hükme bağlanmıştır.

Bu hükümlere göre, adı geçen Dernek tüzel kişiliği itibariyle kurumlar vergisi mükellefi değildir Ancak, adı geçen Derneğe ait bir iktisadi işletme bulunması halinde söz konusu iktisadi işletmenin (lokal, çay ocağı vs.) kurumlar vergisi mükellefi olacağı açıktır.

Diğer taraftan, aynı Kanunun 7 nci maddesinin 8 numaralı bendinde, Beden Terbiyesi Teşkilatına dahil derneklere veya kamu idare ve müesseselerine ait idman ve spor müesseseleri ile sadece idman ve spor faaliyetlerinde bulunan anonim şirketlerin kurumlar vergisinden muaf olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, adı geçen derneğin Beden Terbiyesi Teşkilatına dahil derneklerden olması halinde, söz konusu derneğe ait idman ve spor müesseseleri kurumlar vergisinden muaf olacaktır

Ayrıca, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesinin (5/b) bendinde, vakıflara ve derneklere ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında bunlara yapılan kira ödemelerinden vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu tevkifatın oranı ise 01/02/1995 tarih ve 22189 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/01/1995 tarih ve 95/6429 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile % 20 olarak belirlenmiştir.

Bu durumda, söz konusu derneğe ait gayrimenkullerin kiralanması karşılığında kiracılar tarafından derneğe yapılacak kira ödemelerinden % 20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Öte yandan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 4369 sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle değişik 8 numaralı bendinde ise, kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil, mevduat hesaplarına yürütülen faizlerden gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirlenmiştir.

22/08/1998 tarih ve 23441 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 59 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin "Dernek ve Vakıflara Ödenen Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat" başlıklı (1.2.1) bölümünde de, bu hükmün 29/07/1998 tarihinden itibaren, vadesiz hesaplara ödenecek faizlerle, bu tarihten itibaren açılan veya vadesi yenilenen hesaplara ödenecek mevduat faizlerine uygulanacağı, bu tarihten önce açılmış olan vadeli hesaplara ödenen faizlerden tevkifat yapılmayacağı ve tevkifat uygulamasında mevduat hesabının vade tarihinin önemli olmadığı açıklanmıştır.

Buna göre, adı geçen Dernek adına 29/07/1998 tarihinden önce bankalarda açılmış olan vadeli hesaplarına yürütülen faizlerden tevkifat yapılmayacağı ancak, bu tarihten sonra açılan veya vadesi yenilenen hesaplara yürütülecek faizlerden 29/12/1996 tarih ve 22862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 20/12/1996 tarih ve 96/8955 sayılı Kararnamenin Eki Karar ile % 12, 25/08/1999 tarih ve 23797 sayılı Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 20/08/1999 tarih ve 99/13230 sayılı Kararnamenin Eki Karar ile de 01/09/1999 tarihinden itibaren % 13 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/3-g maddesinde, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri katma değer vergisine tabi bulunmaktadır.