B.07.0.GEL.0.63/6303-39/15890 Sayılı Özelge

................. BAKANLIĞINA

(Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü)

İLGİ : a) .................gün ve ................. sayılı yazınız.

b) ................. gün ve ................. sayılı yazımız.

İlgi (a)'da kayıtlı yazınızda, yönetim ve denetimleri fona intikal eden bankaların alacaklarını dava ve takip yoluyla tahsil etme cihetine gitmeleri halinde, yargı harcı veya icra iflas harcı alınıp alınmayacağı hususu ile 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun yürürlüğünden önce açılan ve halen sürmekte olan dava ve takipler için ödenmiş olan harçların iade edilip edilmeyeceği konusunda Bakanlığımız görüşü istenilmektedir.

Bilindiği üzere, 492 sayılı Harçlar Kanununun 123 üncü maddesinde, özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 4389 sayılı Bankalar Kanununun 14 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasının (b) bendinde, bu Kanun hükümleri çerçevesinde yönetim ve denetimleri fona intikal eden bankaların alacaklarını dava veya takip yoluyla tahsil etme cihetine gitmeleri halinde 492 sayılı Harçlar Kanununun 2 nci maddesi hükümleri uygulanmayacağı gibi, her türlü ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinde teminat şartı aranmaz denilmiştir.

Daha sonra gerçekleştirilen düzenleme ile 4491 sayılı Kanunla değişik 4389 sayılı "Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un 14 üncü maddesinin 5/c bendinde, "Bu Kanun hükümlerine göre temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimleri veya hisseleri Fona intikal eden bankaların, alacaklarını dava veya takip yoluyla tahsil etme cihetine gitmeleri halinde 492 sayılı Harçlar Kanununun 2 nci, 23 üncü, 29 uncu maddeleri ve 2548 sayılı Cezaevleri ile Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkumlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesi hükümleri uygulanmayacağı gibi, her türlü ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinde teminat şartı aranmaz. Fonun ve Fona intikal eden bankaların alacaklarına ilişkin davalarda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun seri muhakeme usulü hükümler uygulanır." denilmektedir.

Sözü edilen hükümlerin incelenmesinden anlaşılacağı üzere, 11.6.1999 tarihinden sonra gerek 4389 sayılı Kanun ve gerekse, 4491 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimleri veya hisseleri fona intikal eden bankaların alacaklarını dava ve takip yoluyla tahsil etme cihetine gitmeleri halinde 492 sayılı Harçlar Kanununun 2 nci, 23 üncü ve 29 uncu maddeleri hükmü uygulanmayacaktır.

Buna göre, söz konusu bankalardan, yukarıdaki kanun hükümleri gereğince alacağının tahsiline ilişkin yapılacak takip ve açılacak davalarda kendilerine terettüp eden herhangi bir harç alınmaması icabeder.

Öte yandan, 492 sayılı Harçlar Kanununun 28 inci maddesinin (a) bendinde, karar ve ilam harçlarının dörtte birinin peşin kalanının kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödeneceği hükme bağlanmıştır.

İncelenmesinden de anlaşılacağı üzere, karar ve ilam harçları kararın verilmesi ile doğmaktadır.

Ayrıca, kararda harcın miktarının yanı sıra mükellefi de belirtilmektedir.

Bu nedenle, 4389 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin yürürlük tarihi olan 11.6.1999 tarihinden önce açılan dava ve takiplerden bu tarihten sonra devam edenlerle ilgili olarak peşin alınan karar ve ilam harçlarının ilgililerinin talebi üzerine iade edilmesi gerekmektedir. Ancak, bu dava ve takiplerle ilgili başvurma harçlarının iadesine imkan bulunmamaktadır.

Bilgi edinilmesini arz ederim.