B.07.0.GEL.60/6000-2212/45875 Sayılı Özelge

Yazınızda, .....'nun sahibi olduğu ..... ili, ..... ilçesi, ..... Mevkiinde bulunan tapu sicilinin 558 ada, ..... no.lu parselinde kayıtlı (A) Blok 2, 4, 5, 6, 7, 9, 13 ve 15 no.lu meskenler ile 17 no.lu dükkanın, (B) Blok 2, 4, 6, 7 ve 9 no.lu meskenlerin; dilediklerine, diledikleri zamanlarda diledikleri bedelle satmaları ve satıştan sağlanan gelirlerle bir ilköğretim okulu inşa etmelerine ilişkin koşulları içeren ..... Noterliği'nde düzenlenmiş bulunan 19/06/1998 gün ve 5937 yevmiye no.lu sözleşme gereği ....., ..... ve .....'na bağışlandığı ve ..... Tapu Sicil Müdürlüğü'nde düzenlenen 16/10/1998 gün ve 3932 sayılı resmi senetle adlarına tescilinin istenildiği belirtilmekte ve bu olayla ilgili olarak veraset ve intikal vergisi ve tapu harcı yönünden yapılacak işlemler konusunda Bakanlığımız görüşü sorulmaktadır.

Bilindiği üzere, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 1'inci maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer bir şahsa intikalinin veraset ve intikal vergisine tabi olduğu, aynı Kanun'un 2'nci maddesinin (d) bendinde de "ivazsız intikal" tabirinin, hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği, 5'inci maddesinde ise verginin mükellefinin veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden şahıs olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu hükümlere göre, malların veraset yoluyla veya her ne şekilde olursa olsun karşılıksız bir tarzda bir şahıstan diğer bir şahsa intikali veraset ve intikal vergisine tabi olup, verginin mükellefi de veraset yoluyla veya karşılıksız olarak mal iktisap eden kişilerdir.

Söz konusu olayda, .....; ....., ..... ve ..... ile ..... Noterliği'nde düzenlediği 19/06/1998 gün ve 5937 yevmiye no.lu sözleşmeyle sahibi olduğu gayrimenkulleri satmaları ve satışta elde edecekleri gelirlerle 18 derslikli bir ilköğretim okulu inşa etmeleri koşuluyla adı geçenlere bağışlanmaktadır. Görüldüğü üzere söz konusu bağış, bir mükellefiyetli bağış olup bu husus ..... Müdürlüğünde düzenlenen 16/10/1998 gün ve 3932 sayılı resmi senette de aynen yer almaktadır. Ayrıca, ilgililerce bu mükellefiyetin yerine getirilmesinin sağlanması bakımından ..... Milli Eğitim Müdürü, ..... Belediye Başkanı, ..... ve ..... arasında bir protokol düzenlenmiş ve bu protokol 12/03/1999 tarihinde ..... Valisi tarafından da onaylanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, olayda görünürde bir bağış söz konusudur. Ancak, bağış mükellefiyetli olduğundan bağışlanan gayrimenkuller kendisine bağış yapılanların servetinde gerçekte bir artış yaratmamaktadır. Çünkü bu kişiler, sözleşmede yazılı mükellefiyetleri gereği, bağışa konu gayrimenkulleri satarak elde edecekleri gelirlerle 18 derslikli bir ilköğretim okulu inşa etmek zorundadırlar. Aksi halde, diğer bir ifade ile sözleşmede yazılı mükellefiyetin haklı bir sebebe dayanmadan yerine getirilmemesi durumunda, Borçlar Kanunu'nun 244'üncü maddesinin 3 numaralı bendi gereğince bağışın hukuken hükümsüz sayılması talebi ile dava açılması mümkün bulunmaktadır.

Bu durumda, kendilerine ..... tarafından bağışlanan gayrimenkuller dolayısıyla servetlerinde gerçek bir artış meydana gelmeyen ....., ..... ve .....'dan, söz konusu gayrimenkuller dolayısıyla veraset ve intikal vergisi aranılmaması gerekir.

Diğer taraftan, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin (I/4} numaralı bendinde, gayrimenkullerin ve mülkiyetten gayri ayni hakların bağışlanmasından, kanuni mirasçılar dışında intifa hakkından kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat edilmesinde ve süreli intifa haklarında süre dolarak intifa hakkının sona ermesinde, kayıtlı değer üzerinden binde 54 oranında harç alınacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 63'üncü maddesinde de "Bu Kanunda sözü edilen "kayıtlı değer" veya "emlak vergisi değeri" deyimi; 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'na göre genel beyan veya vergi değerini tadil eden nedenler dolayısıyla beyan edilecek emlak vergisi değerini ifade eder. Bu değer, emlak vergisi mükellefiyetinin başlangıcını takip eden yılda, Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre beyan olunan emlak vergisi değerine, diğer yıllarda ise bir önceki yıl için belirlenen değere, yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle tespit edilir." denilmiş ve aynı maddede, tapu ve kadastro harcının, yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle bulunan değer ile mükellef tarafından beyan edilmiş olan değerlerden yüksek olanı üzerinden hesaplanacağı belirlenmiştir.